انرژی خورشیدی از زغالسنگ، گاز، هسته ای، باد و برقآبی جلوتر بود.
برای نخستینبار، در ژوئن امسال برق خورشیدی یکچهارم برق اتحادیه اروپا را تامینکرد.
آگهی
آگهی
در ژوئن ۲۰۲۶، نیروگاههای خورشیدی رکورد ۵۲ تراواتساعت برق در اتحادیه اروپا تولیدکردند که ۲۵ درصد تولید ماهانه این بلوک را تشکیلمیداد. این رقم رکورد قبلی خورشیدی در مه ۲۰۲۶ را که ۴۷ تراواتساعت (۲۳ درصد) بود شکست.
در این ماه، خورشیدی بزرگترین منبع منفرد برق در اتحادیه اروپا بود و از هستهای (۲۱ درصد)، گاز (۱۵ درصد)، باد (۱۴ درصد) و برقآبی (۱۲ درصد) پیشیگرفت؛ در حالیکه زغالسنگ فقط ۸ درصد سهم داشت. این فقط سومین ماهیاست که خورشیدی به بزرگترین منبع برق اتحادیه اروپا تبدیلشدهاست؛ پس از ژوئن ۲۰۲۵ و مه ۲۰۲۶.
کریس راسلوو، تحلیلگر ارشد اندیشکده امبر که این تحلیل را انجامداده، میگوید: «صعود خورشیدی واقعا خیرهکنندهاست و مدام پیشبینیها را پشتسر گذاشتهاست.» او اضافهمیکند: «در فقط چند سال، خورشیدی از یک بازیگر کوچک به بخشی اساسی از نظام برق اروپا تبدیلشدهاست، زیرا دولتها و شهروندان در جستوجوی منابع برق داخلی کمهزینه و سریعالنصب هستند.»
در ژوئن ۲۰۲۱، سهم خورشیدی فقط ۱۰ درصد (۲۱ تراواتساعت) از برق اتحادیه اروپا بود.
انرژی خورشیدی ارزان است و نصب آن سریع انجاممیشود
تولید برق خورشیدی در اتحادیه اروپا بین سالهای ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۵ هر سال بیش از یکپنجم رشدکردهاست؛ سریعترین رشد در میان همه منابع برق. این رشد عمدتا نتیجه شتاب بالای نصبهاست؛ تنها در سال ۲۰۲۵، ۶۵.۱ گیگاوات ظرفیت جدید نصبشدهاست.
رکورد تولید برق خورشیدی در ژوئن همزمان بود با تقاضای نسبتا بالای برق در تابستان که تا حدی بهدلیل نیاز به سرمایش در پی موجهای گرمای رکوردشکن ایجاد شد. برق خورشیدی کمککرد در شرایط گرم و بدونباد، که سایر منابع تولید با مشکل روبهرو بودند، تامین برق پایدار بماند.
اسپانیا پیشتاز انقلاب انرژیهای تجدیدپذیر در اروپا است
رشد خورشیدی در سراسر کشورهای عضو اتحادیه اروپا مشهود است. تا اینجای سال ۲۰۲۶، ۱۸ کشور اتحادیه اروپا به رکوردهای ماهانه جدیدی در سهم برق خورشیدی رسیدهاند.
در اسپانیا، برق خورشیدی برای نخستینبار در ژوئن ۲۰۲۶ بیش از یکسوم برق کشور را تامینکرد (۳۴ درصد). این موفقیت حاصل سرمایهگذاری چشمگیر این کشور در انرژی پاک است. اسپانیا از سال ۲۰۱۹ ظرفیت باد و خورشیدی خود را دو برابرکرده و بیش از ۴۰ گیگاوات اضافهکردهاست؛ رقمی بیش از هر کشور دیگر اتحادیه اروپا بهجز آلمان که بازار برق آن دو برابر اسپانیا است.
این روند برای مصرفکنندگان نیز ثمربخش بودهاست. قبوض برق در اسپانیا کاهشیافتهاست در حالیکه در بسیاری از کشورهای دیگر از زمان بحران انرژی ناشی از آغاز جنگ ایران، قیمتها رو به افزایش بودهاست. تحلیل امبر نشانمیدهد از زمان بستهشدن موثر تنگه هرمز در ماه مارس، هر خانوار اسپانیایی بهطور متوسط ماهانه ۱۰ یورو در قبوض برق خود صرفهجوییکردهاست.
اسپانیا در اوت ۲۰۲۵ اصلا از نیروگاههای زغالسنگسوز استفادهنکرد؛ تفاوتی چشمگیر با تنها ده سال پیش که زغالسنگ حدود یکچهارم برق این کشور را تامینمیکرد.
این تحول نشانمیدهد کشورها در صورت اراده سیاسی تا چه حد میتوانند منابع انرژی خود را سریع تغییردهند. راسلوو میگوید: «برای دستیابی به آنچه اسپانیا انجامداده، نیازی به آفتاب اسپانیا نیست؛ هر کشور اروپایی میتواند با استفاده بهتر از منابع باد و خورشیدی خود، وابستگیاش به گاز گرانقیمت را کاهشدهد.»
این روند البته برای کاهش انتشار گازهای گلخانهای نیز خبر بسیار خوبیاست. اسپانیا در سال ۲۰۲۵ فقط ۲۵ درصد برق خود را از سوختهای فسیلی تامینکرد؛ به این معنا که انتشار سرانه آن معادل ۰.۹ تن دیاکسیدکربن بود که کمتر از میانگین اتحادیه اروپا با ۱.۳ تن دیاکسیدکربن معادل (CO2e) است.
پنلهای خورشیدی بالکنی در آلمان بسیار محبوب شدهاند
در آلمان، برق خورشیدی برای نخستینبار در ماه مه بیش از یکسوم برق کشور را تامینکرد (۳۳ درصد) و در ژوئن به سهم ۳۶ درصدی رسید.
آلمان میزبان بزرگترین پارک خورشیدی فعال اروپا است؛ تاسیساتی با بیش از ۵۰۰ هکتار پنل که روی یک معدن سابق زغالسنگ گستردهشدهاست. در عین حال، شهروندان عادی آلمان نیز از ظرفیت برق خورشیدی برای کاهش قبوض انرژی خود استقبالمیکنند.
این سامانههای موسوم به خورشیدی پلگاین که معمولا روی بالکنها، تراسها و سقف انباریها نصبمیشوند، از پنلهای کوچک تشکیلشدهاند که میتوان آنها را روی دیوار بیرونی نصبکرد. در بسیاری از کشورهای اروپایی این پنلها را میتوان از سوپرمارکت یا بهصورت آنلاین خرید. بین سالهای ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۵ بیش از یکمیلیون کیت پلگاین در آلمان نصبشدهاست.
برق تولیدشده توسط خورشیدی پلگاین را میتوان مانند هر وسیله دیگری (مثلا شارژر تلفن همراه) از طریق یک پریز معمولی مستقیما وارد مدار کرد، بدون آنکه نیازی به هزینه نصب باشد.
کارشناسان میگویند بهطور متوسط بین دو تا شش سال طولمیکشد تا هزینه این سامانهها بسته به قیمت خرید، اندازه و محل نصب آنها جبرانشود. اما پس از راهاندازی، خورشیدی پلگاین میزان برقی را که از شبکه میگیرید کاهشمیدهد و در نتیجه قبوض انرژی را پایینمیآورد.
قیمت پنلهای خورشیدی بالکنی در آلمان طی چند سال گذشته نصفشدهاست و مدلهای کوچک اکنون حدود ۲۰۰ یورو قیمت دارند.
مصرفکنندگان میتوانند با افزودن یک باتری برای ذخیره برق تولیدشده توسط پنلهای بالکنی خود، صرفهجویی بیشتری انجامدهند. از آنجا که تولید برق خورشیدی به نور خورشید وابستهاست، انرژی فقط در طول روز تولیدمیشود. با این حال، مصرف معمولا در این ساعات کمتر است؛ زیرا بسیاری از افراد بهدلیل کار یا تحصیل در خانه نیستند. عصرها، زمانی که پنلهای خورشیدی دیگر برق تولیدنمیکنند، تقاضا برای انرژی افزایشمییابد چون مردم به خانه بازمیگردند.
باتریها میتوانند با ذخیره برق خورشیدی تولیدشده در طول روز و امکان استفاده از آن در ساعات شب، به همتراز کردن عرضه و تقاضای نابرابر در آلمان کمککنند. این کار از هدررفتن تولید روز جلوگیریمیکند و میتواند فشار بر شبکه برق را کاهشدهد.
لهستان بهطور سنتی متکی به زغالسنگ بوده اما چشمانداز انرژی آن در حال تغییر است
لهستان در ژوئن نزدیک به یکچهارم برق خود را از خورشیدی تامینکرد (۲۴ درصد). با وجود اینکه یکی از بزرگترین مصرفکنندگان زغالسنگ در اتحادیه اروپا است، لهستان همچنین یکی از سریعترین رشدها در حوزه خورشیدی را در اروپا تجربهکردهاست.
در ژوئن ۲۰۲۵، لهستان به نقطه عطف مهمی رسید؛ زمانیکه انرژیهای تجدیدپذیر برای نخستینبار بیش از زغالسنگ برق تولیدکردند. طبق دادههای اندیشکده «انرژی فوروم»، ۴۴.۱ درصد برق این کشور از منابع تجدیدپذیر تامینشد در حالیکه نیروگاههای زغالسنگ و لیگنیت ۴۳.۷ درصد تولید داشتند.
لهستان در سال ۲۰۲۵، ۲۳ گیگاوات ظرفیت برق خورشیدی فتوولتائیک نصبشده داشت؛ در حالیکه فقط پنج سال پیش، کل نصبهای خورشیدی این کشور تنها ۲ گیگاوات بود.
یکی از چالشهای کلیدی لهستان، رفع موانعیاست که گذار انرژی را به تاخیر انداختهاند. دکتر ماریا نیویِرکو از «انرژی فوروم» توضیحمیدهد: «توسعه انرژی باد خشکی که عملا از سوی دولت در سال ۲۰۱۶ متوقفشده و فقط دو سال پیش آغاز به آزادسازی این مقررات شد، همچنان بسیار محدود است.»