انرژی خورشیدی از زغالسنگ، گاز، هستهای، باد و برقآبی جلوتر بود.
برای نخستین بار در ماه ژوئن امسال، برق خورشیدی یک چهارم برق اتحادیه اروپا را تامین کرد.
آگهی
آگهی
نیروگاههای خورشیدی در ژوئن ۲۰۲۶ رکورد ۵۲ تراوات ساعت (TWh) برق در اتحادیه اروپا تولید کردند و سهمشان به ۲۵ درصد از تولید ماهانه این بلوک رسید. این رقم رکورد ماهانه قبلی خورشید یعنی ۴۷ تراوات ساعت (۲۳ درصد) در مه ۲۰۲۶ را پشت سر گذاشت.
در این ماه، خورشید بزرگترین منبع منفرد تولید برق در اتحادیه اروپا بود؛ جلوتر از انرژی هستهای با ۲۱ درصد، گاز با ۱۵ درصد، باد با ۱۴ درصد و برق آبی با ۱۲ درصد، در حالی که زغال سنگ تنها ۸ درصد برق تولید کرد. این تنها سومین ماهی است که انرژی خورشیدی به بزرگترین منبع برق اتحادیه اروپا تبدیل شده است؛ پس از ژوئن ۲۰۲۵ و مه ۲۰۲۶.
کریس رسلو، تحلیلگر ارشد اندیشکده امبر که این تحلیل را انجام داده، میگوید: «رشد انرژی خورشیدی واقعا خیرهکننده بوده و یکی پس از دیگری از پیشبینیها جلو زده است. فقط در چند سال، خورشید از بازیگری کوچک به بخش جداییناپذیر نظام برق اروپا تبدیل شده، زیرا دولتها و شهروندان به دنبال منابع برق داخلی کمهزینه و سریعالنصب هستند.»
در ژوئن ۲۰۲۱، انرژی خورشیدی تنها ۱۰ درصد برق اتحادیه اروپا را تولید میکرد؛ معادل ۲۱ تراوات ساعت.
انرژی خورشیدی کمهزینه است و نصب آن سریع انجام میشود
بین سالهای ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۵، ظرفیت خورشیدی در اتحادیه اروپا هر سال بیش از یک پنجم رشد کرده است؛ سریعترین رشد در میان همه منابع تولید برق. این رشد عمدتا نتیجه سرعت بالای نصبهاست؛ فقط در سال ۲۰۲۵، ۶۵.۱ گیگاوات ظرفیت جدید نصب شد.
رکورد تولید خورشیدی در ژوئن همزمان بود با تقاضای نسبتا بالای برق در تابستان که تا حدی تحت تاثیر نیاز به سرمایش در پی موجهای گرمای رکوردشکن قرار داشت. انرژی خورشیدی کمک کرد تامین برق پایدار بماند، در حالی که دیگر منابع در گرما و هوای ساکن با مشکل روبهرو شده بودند.
اسپانیا پیشتاز انقلاب انرژیهای تجدیدپذیر در اروپا است
رشد خورشیدی در سراسر کشورهای عضو اتحادیه اروپا قابل مشاهده است. در سال ۲۰۲۶ تا امروز، ۱۸ کشور عضو اتحادیه اروپا رکوردهای ماهانه تازهای برای سهم برق خورشیدی ثبت کردهاند.
در اسپانیا، انرژی خورشیدی برای نخستین بار در ژوئن ۲۰۲۶ بیش از یک سوم برق کشور را تولید کرد؛ معادل ۳۴ درصد. این موفقیت نتیجه سرمایهگذاری چشمگیر این کشور در انرژی پاک است. اسپانیا از ۲۰۱۹ تاکنون ظرفیت باد و خورشید خود را دو برابر کرده و بیش از ۴۰ گیگاوات به شبکه افزوده است؛ رقمی بیشتر از هر کشور دیگری در اتحادیه اروپا به جز آلمان، که بازار برقش دو برابر بازار اسپانیا است.
این سرمایهگذاریها برای مصرفکنندگان هم نتیجه داده است. قبضهای برق در اسپانیا کاهش یافته، در حالی که در بسیاری دیگر از کشورها پس از بحران انرژی ناشی از آغاز جنگ ایران، شاهد افزایش قیمت بودهاند. بر اساس تحلیل امبر، از زمانی که تنگه هرمز عملا در ماه مارس بسته شد، هر خانوار اسپانیایی ماهانه حدود ۱۰ یورو در قبض برق خود صرفهجویی کرده است.
اسپانیا در اوت ۲۰۲۵ هیچ استفادهای از نیروگاههای زغالسنگسوز نکرد. این وضعیت فاصله زیادی دارد با فقط ده سال پیش، زمانی که زغال سنگ یک چهارم برق اسپانیا را تامین میکرد.
این تحولات نشان میدهد کشورها میتوانند در صورت اراده، منابع انرژی خود را با چه سرعتی تغییر دهند. رسلو استدلال میکند: «برای رسیدن به آنچه اسپانیا انجام داده، به آفتاب اسپانیا نیاز ندارید؛ هر کشور اروپایی میتواند با استفاده بهتر از منابع بادی و خورشیدی خود، وابستگی به گاز گران را کاهش دهد.»
اینها البته برای کاهش انتشار گازهای گلخانهای هم خبر بسیار خوبی است. اسپانیا در سال ۲۰۲۵ فقط ۲۵ درصد برق خود را از سوختهای فسیلی تامین کرد؛ به همین دلیل انتشار سرانه آن، معادل ۰.۹ تن دیاکسید کربن، پایینتر از میانگین اتحادیه اروپا یعنی ۱.۳ تن CO2e بود.
خورشید روی بالکن در آلمان بسیار محبوب است
در آلمان، انرژی خورشیدی برای نخستین بار در ماه مه بیش از یک سوم برق کشور را تولید کرد؛ سهمی ۳۳ درصدی که در ژوئن به ۳۶ درصد رسید.
آلمان میزبان بزرگترین پارک خورشیدی فعال اروپا است؛ مجموعهای از پنلها که بیش از ۵۰۰ هکتار از یک معدن زغال سنگ سابق را پوشانده است. در عین حال، مردم عادی آلمان نیز از ظرفیت برق خورشیدی برای کاهش قبضهای انرژی خود استقبال کردهاند.
پنلهای خورشیدی قابلاتصال که معمولا روی بالکنها، تراسها و سقف انبارها نصب میشوند، از پنلهای کوچک استفاده میکنند که میتوان آنها را به دیوار خارجی ساختمان متصل کرد. در بسیاری از کشورهای اروپایی، این پنلها را میتوان از سوپرمارکت یا بهصورت آنلاین خریداری کرد. بین سالهای ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۵ بیش از یک میلیون کیت قابلاتصال در آلمان نصب شده است.
برقی که از خورشید قابلاتصال تولید میشود را میتوان مانند هر وسیله دیگری، مثلا شارژر تلفن همراه، مستقیما از طریق پریز برق شهری استفاده کرد؛ بدون آنکه نیاز به هزینه نصب باشد.
کارشناسان میگویند بهطور متوسط دو تا شش سال طول میکشد تا هزینه این سامانهها بسته به قیمت خرید، اندازه و محل نصبشان جبران شود. اما پس از راهاندازی، پنلهای قابلاتصال میزان برقی را که از شبکه میگیرید کاهش میدهند و در نتیجه قبض انرژی شما کمتر میشود.
قیمت پنلهای خورشیدی مخصوص بالکن در آلمان طی چند سال گذشته نصف شده و اکنون مدلهای کوچک حدود ۲۰۰ یورو قیمت دارند.
مصرفکنندگان میتوانند با افزودن باتری برای ذخیره انرژی تولیدشده توسط پنلهای بالکن، صرفهجویی بیشتری داشته باشند. چون تولید برق خورشیدی به نور خورشید وابسته است، انرژی فقط در طول روز تولید میشود. اما مصرف انرژی معمولا در این ساعات کمتر است، زیرا بسیاری از افراد به خاطر کار یا مدرسه در خانه نیستند. عصرها که پنلهای خورشیدی برق تولید نمیکنند، تقاضا برای انرژی بالا میرود؛ زمانی که مردم به خانه بازمیگردند.
باتریها میتوانند با ذخیره برق خورشیدی تولیدشده در طول روز و در اختیار قرار دادن آن برای مصرف خانوارها در ساعات عصر، به متعادل شدن عرضه و تقاضای نابرابر در آلمان کمک کنند. این کار از هدر رفتن تولید روزانه جلوگیری کرده و میتواند فشار بر شبکه برق را کاهش دهد.
لهستان سنتا متکی به زغال سنگ بوده اما چشمانداز در حال تغییر است
لهستان در ماه ژوئن نزدیک به یک چهارم برق خود، یعنی ۲۴ درصد، را از خورشید تولید کرد. با وجود آنکه از بزرگترین مصرفکنندگان زغال سنگ در اتحادیه اروپا است، لهستان یکی از سریعترین رشدهای خورشیدی در اروپا را نیز تجربه کرده است.
در ژوئن ۲۰۲۵، لهستان به نقطه عطف مهمی رسید؛ زمانی که انرژیهای تجدیدپذیر برای اولین بار بیشتر از زغال سنگ برق تولید کردند. بهگفته اندیشکده «انرژی فوروم»، ۴۴.۱ درصد برق از منابع تجدیدپذیر تامین شد، در حالی که نیروگاههای زغال سنگ و لیگنیت ۴۳.۷ درصد برق تولید کردند.
لهستان در سال ۲۰۲۵ حدود ۲۳ گیگاوات ظرفیت فتوولتائیک نصبشده داشت؛ در حالی که فقط پنج سال پیش تنها ۲ گیگاوات سامانه خورشیدی در این کشور وجود داشت.
یکی از چالشهای کلیدی لهستان، برداشتن موانعی است که گذار انرژی را به تاخیر میاندازند. دکتر ماریا نیویرکو از اندیشکده انرژی فوروم توضیح میدهد: «توسعه انرژی بادی خشکی که در سال ۲۰۱۶ عملا توسط دولت متوقف شد و تازه دو سال پیش روند آزادسازی مقررات آن آغاز شده، هنوز بسیار محدود است.»