خانهها و کسبوکارها از تعهد اسپانیا به انرژی پاک بهرهمند میشوند.
قبوض برق در اسپانیا کاهش یافته است، در حالی که از زمان بحران انرژی ناشی از آغاز جنگ با ایران، در بسیاری از کشورهای دیگر افزایش دیده شده است.
آگهی
آگهی
تحلیل تازه نشان میدهد از زمانی که تنگه هرمز در ماه مارس عملا بسته شد، هر خانوار اسپانیایی ماهانه ۱۰ یورو در قبض برق خود صرفهجویی کرده است. به لطف تعهد این کشور به گذار به انرژی پاک، منابع تجدیدپذیر از سال ۲۰۱۹ تا کنون تاثیر سوختهای فسیلی بر قیمت برق را ۷۵ درصد کاهش دادهاند.
گاز معمولا گرانترین منبع تولید برق است و در هر ساعتی که برای تولید نیرو به کار میرود، قیمت برق را بالا میبرد. بنا بر تحلیل اندیشکده مستقل انرژی امبر، در اسپانیا سهم گاز در تعیین قیمت برق از ابتدای سال ۲۰۲۶ به ۹ درصد ساعات معاملاتی کاهش یافته، در حالی که این سهم در سال ۲۰۲۱ حدود ۵۲ درصد ساعات بود. این تغییر عمدتا به لطف جهش در انرژی بادی و خورشیدی است که بین سالهای ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۵، ۳۷ درصد رشد کردهاند.
کریس راسلو، نویسنده این گزارش، میگوید: «رشد انرژی بادی و خورشیدی مانند سپری در برابر اثرات قیمتی بیثباتی جهانی عمل میکند. در حالی که قیمت گاز جهش میکند، تجدیدپذیرها قبوض برق خانوارها و کسبوکارهای اسپانیایی را پایین نگه داشتهاند.»
اسپانیا با سرعت از زغالسنگ فاصله گرفته و به سمت انرژی خورشیدی و بادی چرخیده است
اسپانیا در رقابت اروپایی برای توسعه انرژیهای تجدیدپذیر به الگویی درخشان تبدیل شده است. این کشور از سال ۲۰۱۹ ظرفیت بادی و خورشیدی خود را دو برابر کرده و بیش از ۴۰ گیگاوات به آن افزوده است؛ رقمی که از هر کشور دیگر عضو اتحادیه اروپا، به جز آلمان که بازار برقش دو برابر اسپانیاست، بیشتر است.
در اوت ۲۰۲۵ هیچ برق تولیدشده از نیروگاههای زغالسنگی در اسپانیا وارد شبکه نشد؛ وضعیتی که فاصله زیادی دارد با تنها ۱۰ سال پیش، زمانی که زغالسنگ یکچهارم برق اسپانیا را تامین میکرد.
این تحول نشان میدهد کشورها در صورت اراده سیاسی تا چه حد میتوانند به سرعت منابع انرژی خود را تغییر دهند. راسلو استدلال میکند: «برای تکرار آنچه اسپانیا انجام داده است، به آفتاب اسپانیا نیاز نیست؛ هر کشور اروپایی میتواند با استفاده بهتر از منابع بادی و خورشیدی خود، وابستگی به گاز گران را کاهش دهد.»
بیشتر اروپاییها از صرفهجوییهایی که حق آنهاست بیبهره ماندهاند. در ایتالیا که وابستگی بیشتری به گاز دارد، قیمت برق در ماه مارس امسال به طور متوسط ۱۴۳ یورو بر مگاواتساعت بود؛ سه برابر اسپانیا که قیمت متوسط آن ۴۲ یورو بر مگاواتساعت ثبت شد. از ابتدای مارس ۲۰۲۶ تاکنون، قیمتهای عمدهفروشی برق در اسپانیا پیوسته در میان پایینترین سطحها در اروپا بوده است.
در مجموع، واردات سوختهای فسیلی اتحادیه اروپا از زمان آغاز جنگ با ایران افزایش یافته و برای این بلوک، صورتحساب انرژی ۶۰ میلیارد یورویی بر جا گذاشته است. آلیس موسکووچی، پژوهشگر اندیشکده اروپایی ژاک دلور، میگوید: «کمتر از پنج درصد، یعنی حدود ۲ میلیارد یورو، از این مبلغ صرف اقدامات برقیسازی شده است؛ تنها سرمایهگذاری ساختاری که امروز آسیبپذیری را کاهش میدهد و برای فردا تابآوری انرژی میسازد.»
کاهش موقت مالیاتها در اسپانیا قبوض را برای مردم سبک کرد
به گزارش امبر، افزایش ۶۰ درصدی قیمت عمدهفروشی گاز در اتحادیه اروپا از زمان آغاز جنگ با ایران یک برنده روشن داشته است: غولهای سوخت فسیلی. پژوهشی که گرینپیس در مارس ۲۰۲۶ منتشر کرد نشان داد شرکتهای نفتی اروپایی هر روز ۸۱٫۴ میلیون یورو سود اضافی به جیب میزنند. بسیاری از کارشناسان خواستار وضع مالیات بر این سودهای اتفاقی شدهاند.
به گفته آژانس بینالمللی انرژی، سال گذشته ۲۸ درصد از قبض برق یک مصرفکننده متوسط اروپایی صرف مالیاتها و عوارض شد. بسیاری این وضع را بهویژه ناعادلانه میدانند، زیرا مالیات برق بسیار بالاتر از مالیات سوختهای فسیلی است، در حالی که همین سوختها عامل اصلی بحران اقلیم و طبیعت به شمار میروند. در اسپانیا، مالیات برق در سال ۲۰۲۵ چهار و دو دهم برابر مالیات گاز فسیلی بود و در آلمان این نسبت به سه و دو دهم برابر میرسید.
اسپانیا برای اصلاح این عدم توازن دست به اقدام زده است. کاهش موقت مالیاتها بین ماههای مارس و مه ۲۰۲۶، ۸ یورو از قبض ماهانه معمول برق خانگی در اسپانیا کم کرد؛ اقدامی که هم به مصرفکنندگان نفس راحتی داد و هم به ابزاری برای تشویق برقیسازی تبدیل شد؛ یعنی همان کلید کاهش وابستگی اسپانیا به سوختهای فسیلی وارداتی.
قبوض برق در اسپانیا میتواند از این هم کمتر شود
در آوریل ۲۰۲۵ سراسر اسپانیا دچار خاموشی گسترده شد. صحنههای آشفتهای ثبت شد؛ خانوادههایی که در خانه زیر نور شمع نشسته بودند، رفتوآمد شهری مختل شده بود، هزاران نفر در تونلهای مترو گرفتار مانده بودند، کسبوکارها تعطیل شده بود و مردم نه میتوانستند با تلفن همراه تماس بگیرند و نه بدون پول نقد خرید کنند. گزارشهایی از قربانیان نیز منتشر شد. گزارشی ۴۷۲ صفحهای نتیجه گرفت سلسلهای از نوسانهای ولتاژ به این قطع برق سراسری منجر شده بود.
اما دولت اسپانیا نه اجازه داد این خاموشی و نه موج گسترده انتقادها شتاب کشور را در توسعه تجدیدپذیرها کند کند. بین ماههای مه ۲۰۲۵ و فوریه ۲۰۲۶، اسپانیا به طور متوسط هر ماه ۱٫۳ گیگاوات به ظرفیت بادی و خورشیدی خود افزود؛ رقمی بالاتر از میانگین ۱٫۲ گیگاواتی در ۱۲ ماه پیش از آن.
با این حال خاموشی باعث شد شبکه برق برای تضمین پایداری در وضعیت «تقویتشده» قرار گیرد. اگر این حالت برداشته شود، قبوض میتواند از این هم پایینتر بیاید. اما دیگر اقداماتی که برای تضمین پایداری شبکه طراحی شدهاند خبر خوبی به شمار میروند.
گزارش امبر میگوید: «دولت اسپانیا بسته دیگری از اقدامات اضطراری با هدف بهبود تابآوری نظام برق معرفی کرد.» در چارچوب این بسته، استفاده از سامانههای ذخیرهسازی باتری در نیروگاههای تجدیدپذیر موجود با معاف شدن آنها از ارزیابیهای تکمیلی زیستمحیطی آسانتر شد.
در این گزارش همچنین تاکید شده است: «با تقویت تجدیدپذیرها و ادغام بهتر آنها، این طرحهای ذخیرهسازی باید نقش گاز را در نظام برق اسپانیا و تاثیر آن بر قیمتها باز هم کاهش دهد.»