«مصرفکنندگان دریافتهاند باتریها چقدر کاربردی و سودآور هستند، بهویژه در ترکیب با سامانههای خورشیدی، پمپهای حرارتی و خودروهای برقی.»
خانوارهای آلمانی با ترکیب علاقه خود به انرژی خورشیدی و استفاده از سامانههای ذخیرهسازی باتری، خود را در برابر شوک قیمتی سوختهای فسیلی محافظت میکنند.
آگهی
آگهی
آلمان سال گذشته بیش از هر کشور دیگر عضو اتحادیه اروپا از باد و خورشید برق تولید کرد. بهگفته اندیشکده انرژی Ember این میزان بیش از یکچهارم کل تولید برق بادی و خورشیدی در اتحادیه را تشکیل میدهد.
در کنار ۱۸۲ پروژه باد فراساحلی و بزرگترین پارک خورشیدی فعال اروپا، که بیش از ۵۰۰ هکتار پنل را روی یک معدن سابق زغالسنگ دربر میگیرد، این کشور در حوزه سامانههای خورشیدیِ متصل به پریز نیز از پیشگامان جهان به شمار میرود.
آلمان چگونه به سامانههای خورشیدیِ متصل به پریز روی آورد
بیش از یکمیلیون مجموعه خورشیدیِ متصل به پریز در فاصله سالهای ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۵ در آلمان نصب شد؛ پس از آنکه دولت برای خانوارها مشوقهایی مانند تعرفههای خرید تضمینی برق در نظر گرفت. این سازوکار به خانوارها امکان میدهد برای هر واحد برقی که به شبکه میفروشند، قیمت ثابتی دریافت کنند.
حذف مالیات بر ارزش افزوده نیز قیمت پنلهای متصل به پریز را کاهش داد؛ تجهیزاتی که اکنون میتوان آنها را با قیمت حداقل ۲۰۰ یورو خرید و همین امر موجی سراسری در کشور به راه انداخته است.
خورشیدیِ متصل به پریز جایگزینی محبوب برای پنلهای سنتیِ نصبشده روی سقف است؛ زیرا این پنلها را میتوان بدون تحمیل هزینههای سنگین نصب، بهسادگی از بالکنها آویزان کرد. این سامانهها اغلب در واحدهای مسکونی اجارهای یا خانههایی به کار میروند که برای نصب پنل روی سقف مناسب نیستند.
کارشناسان میگویند تا سال ۲۰۴۵، زمانی که آلمان هدف دستیابی به بیطرفی اقلیمی را دنبال میکند، سامانههای خورشیدیِ متصل به پریز میتوانند تا دو درصد از تقاضای برق کشور را پوشش دهند.
چالش آلمان در زمینه انرژیهای تجدیدپذیر
با این حال رونق انرژیهای تجدیدپذیر در آلمان به دلیل فرسودگی شبکه برق اروپا در معرض تهدید است؛ شبکهای که در سراسر قاره گلوگاههایی ایجاد کرده است. گزارش تازه اندیشکده Ember هشدار میدهد بیش از ۱۲۰ گیگاوات از ظرفیت مورد انتظار تجدیدپذیرها در خطر است، اگر زیرساختها بهطور جدی بهبود نیابد.
این کشور همچنین مقدار زیادی از انرژی خورشیدی خود را هدر میدهد، زیرا در روزهای آفتابیِ صاف میزان تولید از تقاضا پیشی میگیرد و در نتیجه قیمت برق منفی میشود.
آلمان پیش از این با افزایش ۵۰ درصدی موارد قیمتگذاری زیر صفر نسبت به سال گذشته روبهرو شده است؛ چرا که نیروگاهها برای جلوگیری از خاموششدن اجباری، که به آن کاهش تولید یا «کرتیلمنت» گفته میشود، قیمتهای خود را پیدرپی پایینتر از رقبا پیشنهاد میکنند.
با این حال سامانههای ذخیرهسازی باتری بهعنوان موثرترین راهحل برای مقابله با هر دو مشکل شناسایی شدهاند.
باتریها چگونه میتوانند استقلال انرژی آلمان را دگرگون کنند
از آنجا که سامانههای خورشیدی برای تولید برق به نور خورشید وابستهاند، انرژی تنها در طول روز تولید میشود. اما مصرف انرژی معمولا در این ساعات کمتر است، زیرا بسیاری از مردم به دلیل کار یا تحصیل در خانه حضور ندارند.
در ساعات عصر، زمانی که پنلهای خورشیدی دیگر برق تولید نمیکنند، با بازگشت مردم به خانهها، تقاضا برای انرژی افزایش مییابد.
باتریها میتوانند با ذخیره انرژی خورشیدیِ تولیدشده در طول روز و در اختیار گذاشتن آن برای مصرف خانوارها در شب، عرضه و تقاضای نابرابر برق در آلمان را متعادل کنند. این کار مانع هدررفتن تولید روزانه میشود و میتواند فشار وارد بر شبکه برق را کاهش دهد.
اتحادیه صنعتی Solar Power Europe، انجمنی عضومحور در بخش خورشیدی اروپا، میگوید: «با عقبماندن توسعه شبکه از گسترش انرژیهای تجدیدپذیر، انعطافپذیری به عامل کلیدی برای پیشرفت بیشتر تبدیل شده است».
بهگفته استارتآپ پاکفناوری 1KOMMA5°، ظرفیت ذخیرهسازی باتریها در آلمان از ژوئن ۲۰۲۵ تاکنون از ۲۱.۸ گیگاواتساعت (GWh) به ۲۹.۸۳ گیگاواتساعت رسیده است؛ افزایشی معادل ۳۷ درصد.
برای درک ابعاد این رقم، ۳۰ گیگاواتساعت برق برای شارژ کامل ۵۰۰ هزار خودروی برقی کافی است.
حدود سهچهارم ظرفیت ذخیرهسازی باتری در آلمان، یعنی نزدیک به ۲۲ گیگاواتساعت، به سامانههای ذخیرهسازی خانگی اختصاص دارد و بقیه در سامانههای ذخیرهسازی بزرگمقیاس به کار گرفته میشود.
یانیک شال از شرکت 1KOMMA5° میگوید: «با شروع جنگ ایران و جهشهای بعدی قیمت سوختهای فسیلی، علاقه به استقلال [انرژی] دوباره افزایش یافته است».
او اضافه میکند: «اگر میخواهید خود را در برابر شوکهای قیمتی بازار سوختهای فسیلی محافظت کنید، باید بر ترکیب کنترل و ذخیرهسازی تکیه کنید. مصرفکنندگان دریافتهاند باتریها چقدر مفید و سودآورند، بهویژه وقتی با سامانههای خورشیدی، پمپهای حرارتی و خودروهای برقی ترکیب شوند».
اتحادیه اروپا سال گذشته ۲۷.۱ گیگاواتساعت سامانه جدید ذخیرهسازی انرژی باتری نصب کرد؛ رقمی که دوازدهمین سال پیاپی رشد رکوردشکن را رقم زد.
بر اساس گزارش سال ۲۰۲۶ Solar Power Europe (منبع به زبان انگلیسی)، اروپا با وجود آنکه از ۲۰۲۱ تاکنون ناوگان باتری خود را ده برابر گسترش داده و امروز به بیش از ۷۷ گیگاواتساعت ظرفیت رسیده است، همچنان «فاصله زیادی با جایگاهی که باید در آن باشد» دارد.