اروپا در تازهترین شاخص عملکرد زیستمحیطی در صدر قرار گرفته که بخشی از این موفقیت به رونق انرژیهای تجدیدپذیر برمیگردد، اما کارشناسان میگویند پیشرفت بیشتری لازم است.
اروپا در رتبهبندی جدید جهانی پایداری صدرنشین شده، اما کارشناسان هشدار میدهند همه کشورها برای مقابله با تغییرات اقلیمی «هنوز فاصله زیادی با اهداف حیاتی» دارند.
آگهی
آگهی
شاخص عملکرد محیط زیست (EPI) که توسط پژوهشگران دانشگاه ییل و کلمبیا تهیه میشود، هر دو سال یک بار منتشر میشود و میزان پایبندی کشورها به پایداری را در سراسر جهان رتبهبندی میکند.
این شاخص بر ۴۷ شاخص مختلف تمرکز دارد که در ۱۲ دسته جای میگیرند، از جمله کاهش آثار تغییرات اقلیمی، کیفیت هوا، جنگلها، منابع آب، مدیریت پسماند و تنوع زیستی.
با استفاده از دادههای موسسات پژوهشی بزرگ، سازمانهای بینالمللی و نهادهای دیگری مانند موسسه منابع جهانی و سامانه کوپرنیکوس اتحادیه اروپا، به هر کشور نمرهای بین صفر تا ۱۰۰ داده میشود.
استونی در صدر جدول اقلیمی
به لطف کاهش چشمگیر انتشار گازهای گلخانهای در تولید برق طی دهه گذشته، استونی در صدر جدول قرار گرفته است.
استونی در سالهای اخیر وابستگی خود را به تولید برق از نفتشیل داخلی، یک سنگ رسوبی پرانرژی، کاهش داده است.
هرچند نفتشیل همچنان منبع اصلی انرژی کشور است، اما رشد چشمگیر انرژیهای تجدیدپذیر، به ویژه با اتکا به توان خورشیدی، به استونی کمک میکند از سوختهای فسیلی فاصله بگیرد.
به گفته آژانس بینالمللی انرژی (IEA)، استونی هدفگذاری کرده تا تا سال ۲۰۳۰ صد درصد برق سالانه خود را از منابع تجدیدپذیر تامین کند. این هدف بخشی از برنامه گستردهتر کشور برای رسیدن به بیطرفی اقلیمی تا سال ۲۰۵۰ است.
استونی همچنین به دلیل تلاشها برای تقویت تنوع زیستی و حفاظت از زیستبومها امتیاز بالایی کسب کرده است. بیش از ۵۰ درصد مساحت این کشور را جنگلها و تالابهای تحت حفاظت پوشانده که زیستگاه بیش از ۳۰۰ گونه پرنده است.
آندرس سوت، وزیر انرژی و محیط زیست استونی، در کنفرانسی که دیروز (۹ ژوئیه) در نیویورک توسط دانشگاه سازمان ملل متحد – مرکز پژوهشهای سیاستگذاری برگزار شد، گفت که از به رسمیت شناخته شدن تلاشهای کشورش برای پایداری «بسیار مفتخر» است.
با این حال استونی تنها ۷۵ امتیاز از ۱۰۰ امتیاز ممکن را کسب کرده که نشان میدهد حتی کشور برنده نیز هنوز فاصله زیادی تا جایگاه مطلوب دارد.
زک وندلینگ، نویسنده اصلی گزارش (منبع به زبان انگلیسی)، میگوید: «اگر کشورها میخواهند تا سال ۲۰۵۰ در مسیر دستیابی به انتشار خالص صفر باقی بمانند، باید به طور مستمر کاهشهای عمده در انتشار گازها را محقق کنند؛ امری که در آینده به سیاستهای اضافی نیاز خواهد داشت».
رتبهبندی جهانی محیط زیست ییل؛ فهرست کامل
لوکزامبورگ با ۷۴ امتیاز در جایگاه دوم و بریتانیا با ۷۲، فنلاند با ۷۱ و هلند با ۷۱ امتیاز در رتبههای بعدی قرار گرفتند.
در واقع، به جز یک مورد، همه ۲۰ رتبه نخست این فهرست در اختیار کشورهای اروپایی است، هرچند بسیاری از کشورهای عضو اتحادیه اروپا در شاخص پایداری کشاورزی امتیاز پایینی گرفتهاند.
در قعر جدول لائوس قرار دارد و پس از آن هند، بنگلادش، مالی و ویتنام. کارشناسان هشدار میدهند همه این کشورها با «تخریب جدی محیط زیست روبهرو هستند که تهدیدی مستقیم برای سلامت انسان و زیستبومهای حیاتی محسوب میشود».
کارشناسان در کنفرانس دیروز گفتند هند میتواند عملکرد بسیار بهتری داشته باشد اما به دلیل مشکلات جدی در کنترل ذرات معلق در هوای محیط، در رتبه ماقبل آخر قرار گرفته است. این ذرات ریز که از احتراق سوخت، فعالیتهای ساختمانی، گرد و غبار و منابع طبیعی مانند آتشسوزیهای جنگلی و نمک دریا ناشی میشوند، میتوانند مشکلات عمده تنفسی و قلبیعروقی ایجاد کنند.
شاخص عملکرد محیط زیست ۲۰۲۶
- استونی، ۷۵
- لوکزامبورگ، ۷۴
- بریتانیا، ۷۲
- فنلاند، ۷۱
- هلند، ۷۱
- آلمان، ۷۰
- فرانسه، ۷۰
- نروژ، ۶۹
- سوئد، ۶۹
- اتریش، ۶۷
- دانمارک، ۶۷
- اسپانیا، ۶۶
- یونان، ۶۶
- اسلوونی، ۶۵
- سوئیس، ۶۴
- ژاپن، ۶۳
- چک، ۶۳
- پرتغال، ۶۳
- اسلواکی، ۶۲
- لهستان، ۶۲
سقوط آمریکا به رتبه بیستوهفتم
گزارش هشدار میدهد چین و ایالات متحده، دو بزرگترین منتشرکننده گازهای گلخانهای جهان، به احتمال زیاد از تحقق هدف جهانی انتشار خالص صفر تا سال ۲۰۵۰ «بسیار عقب خواهند ماند».
آمریکا در جایگاه بیستوهفتم قرار گرفته؛ اندکی پایینتر از استرالیا در رتبه بیستوپنجم اما بالاتر از کانادا در رتبه بیستونهم. با این حال این رتبهبندی بر دادههای تا سال ۲۰۲۴ تکیه دارد، یعنی دوره پایانی ریاستجمهوری جو بایدن، نه دونالد ترامپ.
از زمان بازگشت به کاخ سفید، ترامپ به طور مستمر تلاش کرده است استفاده از زغالسنگ آلاینده را افزایش دهد، گسترش مزارع بادی فراساحلی را متوقف کند و آمریکا را از چندین هدف کلیدی اقلیمی سازمان ملل خارج کند.
چین به دلیل عملکرد ضعیف در شاخصهای مرتبط با تغییرات اقلیمی، با وجود بهبود در آلودگی هوای داخل ساختمانها، بهداشت آب و مدیریت پسماند جامد، در رتبه ۱۲۹ قرار گرفته است.
فهرستی از کشورهای ثروتمند؟
هرچند اروپاییها ممکن است صدرنشینی خود را جشن بگیرند، اما کشورهای ثروتمند به طور کلی دسترسی بیشتری به سرمایه برای تقویت کارنامه محیط زیستی خود دارند، از جمله سرمایهگذاری در پروژههای بزرگ انرژی سبز.
کشورهای کمدرآمد در حالی سهم کمتری در تغییرات اقلیمی دارند که با پیامدهای شدیدتر گرمایش جهانی روبهرو هستند و ممکن است برای تامین منابع مالی لازم جهت سرعت بخشیدن به گذار سبز با مشکل مواجه شوند.
بسیاری از کشورهای ثروتمند همچنین تولید صنعتی و پسماند خود را به دیگر کشورها منتقل میکنند و به این ترتیب تصویر واقعی پیشرفتشان مخدوش میشود. برای نمونه، اتحادیه اروپا در سال ۲۰۲۲، ۱۲٫۴ میلیون تن پسماند به ترکیه و ۳٫۵ میلیون تن به هند صادر کرده است.
این اتحادیه اوایل امسال همچنین اعلام کرد به کشورها اجازه خواهد داد پنج درصد از انتشارهای خود را بر پایه «اعتبارهای بینالمللی با کیفیت بالا» کاهش دهند. میتوانید درباره چگونگی اجرای این طرح و اینکه چرا کارشناسان نسبت به آن تردید دارند بیشتر بخوانید.