کارشناسان هشدار میدهند اهداف موقت اقلیمی اتحادیه اروپا به دلیل حفره قانونی که از سال ۲۰۳۶ اجرا میشود در عمل تضعیف میشود.
اتحادیه اروپا پس از چراغ سبز نشان دادن به یک هدف موقت کاهش انتشار برای سال ۲۰۴۰، به «تضعیف رهبری اقلیمی خود» متهم شده است.
آگهی
آگهی
هفته گذشته شورای اتحادیه اروپا اصلاحیه قانون اقلیمی اروپا را رسما تصویب کرد. بر اساس آن، تا سال ۲۰۴۰ کشورهای عضو باید انتشار خالص گازهای گلخانهای خود را نسبت به سطح سال ۱۹۹۰، ۹۰ درصد کاهش دهند.
شورا میگوید این هدف میانی به تقویت مسیر اتحادیه اروپا برای دستیابی به بیطرفی اقلیمی تا سال ۲۰۵۰ در همه بخشهای اقتصاد کمک میکند. در این وضعیت، انتشار گازهایی که گرما را در جو حبس میکنند با اقداماتی که همان میزان را از جو خارج میکند متعادل میشود؛ به این معنا که دیگر مشارکتی در گرمایش جهانی وجود ندارد.
ماریا پاناییوتو، وزیر کشاورزی، توسعه روستایی و محیط زیست جمهوری قبرس، میگوید: «اتحادیه اروپا همچنان متعهد است رهبری مبارزه جهانی با تغییرات اقلیمی را بر عهده داشته باشد و در عین حال از رقابتپذیری خود حفاظت کند و مطمئن شود هیچکس جا نمیماند.»
او اضافه میکند: «تصویب هدف تاریخی اقلیمی ۲۰۴۰ به صنایع، شهروندان و سرمایهگذاران اطمینانخاطری را میدهد که برای گذار پاک در دهه پیش رو نیاز دارند.»
هدف اقلیمی ۲۰۴۰ اتحادیه اروپا تا چه حد بلندپروازانه است؟
هیات اروپایی مشورتی علمی در زمینه تغییر اقلیم در سال ۲۰۲۳ توصیه کرد اتحادیه اروپا باید تلاش کند تا سال ۲۰۴۰ انتشار خالص خود را نسبت به سطح پیشاصنعتی ۹۰ تا ۹۵ درصد کاهش دهد.
بنابراین هدف تصویبشده اتحادیه اروپا در پایینترین حد دامنه پیشنهادی قرار میگیرد، اما همچنان با توصیههای این نهاد مستقل منطبق است.
سارا هک از Climate Action Tracker (منبع به زبان انگلیسی) به یورونیوز گرین میگوید که هرچند هدف میانی «مثبت» است، یک حفره بحثبرانگیز این خطر را دارد که «کاهشهای واقعی و بلندپروازانه انتشار در اتحادیه اروپا» را به تعویق بیندازد.
این به آن دلیل است که از سال ۲۰۳۶ به بعد، «اعتبارهای بینالمللی باکیفیت» میتواند تا سقف ۵ درصد از انتشار خالص اتحادیه اروپا در سال ۱۹۹۰ برای دستیابی به هدف ۲۰۴۰ مورد استفاده قرار گیرد. این سازوکار به کشورهای عضو اجازه میدهد اعتبارهایی را که از طرحهای کاهش انتشار در سایر کشورها ایجاد میشود بخرند و آن کاهشها را جزوی از تحقق اهداف خود محسوب کنند.
این سازوکار پیشتر در کشورهایی مانند ژاپن به کار گرفته شده و به این معناست که تنها ۸۵ درصد از کاهش انتشار باید در داخل اتحادیه اروپا محقق شود.
شورای اتحادیه اروپا میگوید این اعتبارها باید بر پایه «اقدامهای قابل اتکا» برای کاهش گازهای گلخانهای در کشورهای شریک و مطابق با توافق پاریس باشد، اما هک معتقد است تدابیر حفاظتی موجود برای تضمین این موضوع «ناکافی» است.
او میگوید: «این یک گام به عقب پرریسک است که اصلِ این موضوع را تضعیف میکند که اهداف اقلیمی باید محرک کاهش واقعی انتشار در داخل خود اتحادیه اروپا باشد.»
اتحادیه اروپا در سال ۲۰۲۱ استفاده از اعتبارهای بینالمللی را کنار گذاشت، زیرا نگران بود که طرح تجارت انتشار اتحادیه اروپا از اعتبارهای ارزان و بیکیفیت اشباع شود و انگیزه برای کاهش انتشار تضعیف شود.
هک اضافه میکند: «احیای اعتبارهای جبرانی با گشودن راه برای حفرههای حسابداری، بلندپروازی داخلی اتحادیه اروپا را به شدت تضعیف میکند و تحقق هدف خالص صفر اتحادیه را به خطر میاندازد.»
در هدف اقلیمی ۲۰۴۰ اتحادیه اروپا چه چیزهایی جایش خالی است؟
وبسایت Climate Action Tracker هشدار میدهد که اهداف اقلیمی ۲۰۴۰ اتحادیه اروپا در زمینه بخش استفاده از زمین و مسیر پس از ۲۰۳۰ فاقد «شفافیت و بلندپروازی» لازم است.
اتحادیه اروپا هیچ هدف جداگانهای برای بخش «کاربری زمین، تغییر کاربری زمین و جنگلداری» (LULUCF) در سالهای ۲۰۳۵ یا ۲۰۴۰ تعیین نکرده است. این بخش شامل انتشار و جذب گازهای گلخانهای ناشی از کاربری زمین، تغییر کاربری زمین و فعالیتهای جنگلداری است.
جنگلها و مراتع کربن را جذب و ذخیره میکنند، در حالی که در اراضی زراعی موجود و نیز اراضی طبیعی که به زمین کشاورزی یا مناطق مسکونی تبدیل میشوند، از دست رفتن کربن رخ میدهد.
هک استدلال میکند که نبودِ اهداف مشخص برای بخش LULUCF باعث میشود «فهمیدن این که چه میزان از کاهشهای اتحادیه اروپا از کاهش واقعی انتشار و چه میزان از چاهکهای کربن زمینی ناشی میشود دشوار» شود.
آیا اتحادیه اروپا بیش از حد به ذخیرهسازی کربن متکی است؟
قانون اقلیمی اصلاحشده عناصر کلیدی دیگری را مشخص میکند که کمیسیون هنگام تهیه پیشنهادها برای دوره پس از ۲۰۳۰ باید در نظر بگیرد. این موارد شامل حذفهای دائمی کربن مبتنی بر اتحادیه اروپا (CCS) نیز میشود؛ فرایندی که طی آن انتشارها از جو جذب و برای مدت طولانی ذخیره میشود.
هک میگوید: «در ارزیابی اثربخشی هدف اقلیمی ۲۰۴۰، سناریوهای اتحادیه اروپا نشان میدهد که تا سال ۲۰۴۰ ممکن است لازم باشد صدها میلیون تن دیاکسیدکربن جذب و ذخیره شود.»
او تاکید میکند: «بسیار مهم است که هر گونه جذب و ذخیره کربن، مکملِ کاهشهای عمیق انتشار باشد نه جایگزین آن. اتکای بیش از حد به حذف یا ذخیره کربن این خطر را دارد که گذار ساختاری از سوختهای فسیلی را به تعویق بیندازد.»