مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، در نخستین جلسه استماع خود در کنگره پس از آغاز جنگ ایران گفت تهران درباره بخشهایی از برنامه هستهای خود وارد مذاکره شده؛ موضوعی که به گفته او، تا چندی پیش جمهوری اسلامی حاضر به مطرح کردن آن هم نبود.
اظهارات آقای روبیو در حالی مطرح میشود که پس از هفتهها درگیری نظامی میان ایران، آمریکا و اسرائیل، تلاشهای دیپلماتیک برای رسیدن به توافقی موقت همچنان ادامه دارد. در روزهای اخیر، گزارشهای متناقضی درباره پیشرفت مذاکرات منتشر شده و در حالی که برخی رسانههای ایرانی از کند شدن روند گفتوگوها خبر دادهاند، مقامهای آمریکایی میگویند تماسها همچنان برقرار است.
آگهی
آگهی
آقای روبیو در جلسه کمیته روابط خارجی سنا گفت نشانههایی وجود دارد که مجتبی خامنهای، رهبر جدید جمهوری اسلامی، «بیش از گذشته» در روند مذاکرات دخالت دارد، هرچند به گفته او، ارتباطات از طریق واسطهها و بهصورت مکتوب انجام میشود.
اختلاف بر سر تنگه هرمز و تحریمها
یکی از محورهای اصلی جلسه، موضوع تنگه هرمز و احتمال کاهش تحریمهای ایران بود.
کریس مورفی، سناتور دموکرات، از روبیو پرسید آیا واشنگتن حاضر است در ازای بازگشایی تنگه هرمز بخشی از تحریمها را لغو کند یا نه.
وزیر خارجه آمریکا در پاسخ گفت چنین پیشنهادی مطرح نشده و کاهش تحریمها تنها در صورت «امتیازهای بزرگ» ایران در موضوع برنامه هستهای و اورانیوم غنیشده امکانپذیر خواهد بود.
او گفت: «آیا فقط در ازای بازگشایی تنگه هرمز تحریمی برداشته میشود؟ نه، چنین چیزی مطرح نشده و ارائه نشده است.»
به گفته منابع نزدیک به مذاکرات، یکی از مهمترین اختلافها همچنان بر سر سرنوشت اورانیوم غنیشده ایران، نحوه کاهش تحریمها و وضعیت تنگه هرمز است. ایران خواهان دسترسی به بخشی از داراییهای بلوکهشده و کاهش فشار اقتصادی شده، در حالی که واشنگتن میگوید هرگونه لغو تحریمها منوط به امتیازهای جدی تهران در برنامه هستهای خواهد بود.
بسته شدن عملی تنگه هرمز پس از حملات آمریکا و اسرائیل به ایران، طی هفتههای گذشته باعث افزایش شدید قیمت جهانی نفت و نگرانی درباره اختلال در بازار انرژی شده است. آمریکا و کشورهای اروپایی نگراناند که ادامه بحران، اقتصاد جهانی را با شوک تازهای روبهرو کند.
آقای روبیو همچنین تایید کرد آمریکا به برخی کشورها معافیت موقت داده تا بتوانند نفت روسیه را که پیشتر بارگیری شده وارد کنند؛ اقدامی که به گفته او برای جلوگیری از کمبود جهانی نفت پس از جنگ ایران انجام شده است.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، نیز روز سهشنبه گزارشهای رسانههای حکومتی ایران درباره توقف تماسها با میانجیها را رد کرد.
با وجود این اظهارات، هنوز مشخص نیست دو طرف تا چه اندازه به توافق نهایی نزدیک شدهاند. گزارشهایی درباره پیشنهادهای تازه میانجیها، از جمله قطر و پاکستان، منتشر شده اما تاکنون هیچیک از طرفها جزئیات رسمی آن را تایید نکردهاند.
انتقاد دموکراتها از مدیریت مذاکرات
جلسه استماع آقای روبیو با انتقاد شدید برخی سناتورهای دموکرات نیز همراه بود.
کوری بوکر، سناتور دموکرات، با اشاره به ادامه تنشها میان تهران و واشنگتن گفت آمریکا با وجود قدرت نظامی گسترده، در وضعیت «بنبست» با ایران قرار گرفته است.
او خطاب به وزیر خارجه ایالات متحده گفت: «ما قویترین کشور جهان هستیم، اما با ایران به بنبست رسیدهایم و حالا دوباره برای بازگشت به توافقی تلاش میکنیم که خودتان آن را نابود کردید.»
روبیو در پاسخ، این اظهارات را رد کرد و گفت: «هیچکس التماس نمیکند.» او همچنین وضعیت اقتصادی ایران را «بسیار بحرانی» توصیف کرد.
به کانال تلگرام یورونیوز فارسی بپیوندید
کریس ونهولن، دیگر سناتور دموکرات، نیز سیاست خارجی ترامپ را «آشفته» توصیف کرد و گفت رئیسجمهور آمریکا با ورود به جنگ علیه ایران، عملا در کنار اسرائیل وارد درگیری شده است.