دانشمندان اقلیم هشدار میدهند که تداوم انتشار گازهای حاصل از سوختهای فسیلی مستقیما مسئول آشفتگیهای این هفته برای مردم است.
موج گرمای شدیدی که این روزها اروپا را میسوزاند، تنها چند دهه پیش تقریبا غیرممکن بود، در حالی که دانشمندان هشدار میدهند تغییرات اقلیمی «از کنترل خارج شده است».
آگهی
آگهی
دمای بیسابقه باعث آشفتگی گسترده در سراسر قاره شده است و مدارس، بیمارستانها، حملونقل و محلهای کار روباز همه برای سازگاری با این شرایط در تقلا هستند. شمار مرگهای ناشی از غرقشدگی در فرانسه، که بهتازگی داغترین روز خود را از زمان آغاز اندازهگیریها تجربه کرده است، افزایش یافته، زیرا شهروندان برای خنک کردن خود به هر وسیلهای متوسل شدهاند.
در آن سوی کانال، بریتانیا نیز خود را برای دمایی تا 38 درجه سانتیگراد آماده میکند و همین حالا هم داغترین روز ماه ژوئن را در تاریخ ثبت کرده، پس از آنکه دما به 36.1 درجه رسید.
در حالی که پیشبینی میشود موج گرمای سوزان در اروپای غربی فروکش کند، هواشناسان هشدار میدهند که در آخر هفته ممکن است اوج دما تا 41 درجه سانتیگراد در بخشهایی از مجارستان، بلغارستان و چک ثبت شود. این کشورها که معمولا آب و هوای خنکتری دارند، در مقایسه با مثلا کشورهای مدیترانه، برای مواجهه با چنین شرایط شدیدی بسیار کمتر آماده هستند.
گرماهایی که زمانی «ناممکن» بود، ممکن شده است
این گرما ناشی از یک الگوی پرفشار مسدودکننده است که هوای داغ را روی اروپا بهدام میاندازد و هوای گرم را از صحرای بزرگ آفریقا به شمال میکشد.
در یک تحلیل سریع نسبتدهی، دانشمندان پروژه «اسناد و نسبتدهی وضعیتهای حدی جهانی» (WWA) با استفاده از دادههای مشاهدهشده و پیشبینیشده دما، داغترین دوره سهروزه را در گستره بزرگی از اروپا که زیر گنبد گرما قرار گرفته، بررسی کردند.
آنها دریافتند که هم اوج دمای روز و هم دمای شب در این موج گرما، حتی در سال 1976، یعنی فقط 50 سال پیش، «عملا در این زمان از سال غیرممکن بود».
به گفته پژوهشگران، رخداد موج گرمایی مشابه در آن اقلیم تاریخی، 3.5 درجه سانتیگراد خنکتر میبود.
دکتر تئودور کیپینگ از کالج امپریال لندن میگوید: «علم مربوط به اینکه تغییرات اقلیمی چگونه موجهای گرما را تشدید میکند، روشن است. ادامه انتشار ناشی از سوختهای فسیلی مستقیما مسئول اختلالی است که مردم این هفته در خانهها، مدارس و محلهای کار خود تجربه میکنند.»
او اضافه میکند: «سرعت این تغییرها شگفتآور است. هر چند سال یکبار شاهد شکسته شدن رکوردهای گرما در اروپا هستیم و امسال این رکوردها در ماههای پیاپی جابهجا شده است.»
افزایش شبهای گرمسیری در اروپا
این تحلیل همچنین نشان داد که دمای خفهکننده شبانه که این هفته خواب را از چشم بسیاری از اروپاییها ربوده، امروز حدود صد برابر محتملتر از 23 سال پیش، یعنی در زمان موج گرمای معروف 2003 اروپا است.
شبهای گرمسیری زمانی رخ میدهد که در طول 24 ساعت، دما هرگز به زیر 20 درجه سانتیگراد نمیافتد و این پدیده این هفته در بخش بزرگی از اروپا بسیار رایج بوده است.
این وضعیت میتواند تاثیر چشمگیری بر سلامت انسان داشته باشد، زیرا بدن برای تنظیم دمای مرکزی و بازیابی از گرمای روز به خنکتر شدن هوا در شب وابسته است.
مطالعات نشان داده که دمای بالای شبانه با افزایش مرگومیر، بهویژه در میان سالمندان و افراد دارای بیماریهای زمینهای، پیوند مستقیم دارد.
بر اساس یافتههای WWA، از میان 854 شهری که در 30 کشور اروپایی بررسی شدند، 45 درصد رکورد شاخص «دمای کره تر» یا WBGT خود را در اواخر ژوئن شکستهاند یا انتظار میرود آن را بشکنند.
WBGT معیاری برای سنجش استرس حرارتی و توانایی بدن برای خنک کردن خود از طریق تعریق و تبخیر است. مطالعه جداگانهای که بهتازگی در نشریه علمی «نیچر» منتشر شده، نشان داده است که در جنوب اسپانیا، ایتالیا، یونان و ترکیه، برخی مناطق نسبت به دهه 1970 تا 40 روز بیشتر با استرس شدید گرما روبهرو خواهند شد.
استرس گرمایی با مجموعهای از علائم همراه است؛ از جمله افزایش دمای مرکزی بدن، بالا رفتن ضربان قلب، تنفس تند، تعریق شدید، تهوع و سرگیجه.
در موارد شدید، بیماریهای مرتبط با گرما مانند گرمازدگی و گرمازدگی شدید میتواند مرگبار باشد.
بر اساس دادههای سازمان ملل، سوختهای فسیلی یعنی زغالسنگ، نفت و گاز، به مراتب بزرگترین عامل تغییرات اقلیمی جهانی هستند و حدود 68 درصد از انتشار جهانی گازهای گلخانهای و نزدیک به 90 درصد از انتشار دیاکسیدکربن را تشکیل میدهند.
سیمون استیل، دبیر اجرایی تغییرات اقلیمی سازمان ملل، میگوید: «اما راهحلها نیز به همین اندازه روشن است: گذار سریعتر به انرژی پاک که اکنون بسیار ارزانتر از سوختهای فسیلی است، و همچنین حفاظت از جنگلها و تقویت تابآوری در برابر تغییرات اقلیمی.»
او اضافه میکند: «هیچ کشوری دیگر توان ادامه وضعیت موجود را ندارد. باید با هم سرعت اقدامها را بالا ببریم.»
«نه النینو»: دلیل واقعی گرمای شدید اروپا
با وجود پوشش رسانهای که میگوید موج گرمای اروپا ناشی از النینو است، پدیدهای طبیعی که به بالا رفتن دمای جهانی معروف است، WWA اعلام میکند این رویداد نقشی در دماهای بیسابقه ژوئن نداشته است.
النینو هرچند میتواند پیامدهای شدیدی داشته باشد، اما اختلال ناشی از آن عمدتا در مناطق گرمسیری احساس میشود. اروپا ممکن است بهطور غیرمستقیم تحت تاثیر قرار گیرد، اما احتمالا این اثر بیشتر در اواخر سال، یعنی پاییز و اوایل زمستان، بروز میکند.
پروفسور فریدریک اوتو از کالج امپریال لندن میگوید: «دانشمندانی مثل من کمکم شبیه صفحهای شدهاند که گیر کرده است.»
او ادامه میدهد: «هر سال جملات مشابهی را در واکنش به امواج گرمایی که پیوسته شدیدتر میشوند، تکرار میکنیم؛ بله، این تغییر اقلیم است، بله، عامل آن ما هستیم، نه، النینو نیست، بله، راهحل داریم و نه، به اندازه کافی سریع آنها را اجرا نمیکنیم.»
او میافزاید: «اکنون واقعا پرسش این است که چه نوع آیندهای برای خود میخواهیم و آیا حاضر هستیم برای تضمین آن، کارهای لازم را انجام دهیم یا نه.»