بر اساس یک پژوهش تازه، برخی مناطق اروپا نسبت به دهه ۱۹۷۰ تا ۴۰ روز بیشتر دچار تنش شدید گرمایی میشوند.
جهان با «افزایش شدید» فشار گرمایی خطرناک دست و پنجه نرم میکند، در حالی که اتکای ما به سوختهای فسیلی همچنان این سیاره را داغ میکند.
آگهی
آگهی
بر اساس دادههای سرویس تغییرات اقلیمی کوپرنیوس اتحادیه اروپا (C3S)، دمای هوا در اروپا نسبت به دوران پیشاصنعتی حدود ۲.۵ درجه سلسیوس افزایش یافته است؛ افزایشی که علیرغم تلاشها برای مهار گرمایش جهانی رخ داده و اروپا را به سریعترین قاره در حال گرمشدن در جهان تبدیل کرده است.
اما پژوهشگران فقط به تحلیل دمای هوای بیرون بسنده نکردهاند و اکنون برای درک بهتر اثرات گرما بر مردم، مطالعه دماهای «احساسشده» را آغاز کردهاند.
دمای «احساسشده» نشان میدهد هوا برای پوست برهنه انسان چقدر گرم یا سرد به نظر میرسد. به جای تکیه صرف بر دمای استاندارد هوا که معمولا در پیشبینیهای هواشناسی میبینید، این شاخص با در نظر گرفتن عوامل محیطی مانند سرعت باد و رطوبت، و همچنین درک متخصصان از چگونگی دفع گرما از بدن انسان تنظیم میشود.
یک مطالعه جدید که در نشریه علمی نیچر منتشر شده هشدار میدهد دماهای «احساسشده» بسیار بالا، روزهای فشار گرمایی و شبهای استوایی – زمانی که در طول ۲۴ ساعت دما به زیر ۲۰ درجه سلسیوس نمیرسد – همگی «به شکل چشمگیری» بیشتر شدهاند.
حتی مناطقی که پیشتر عملا فشار گرمایی را تجربه نمیکردند، اکنون درگیر آن شدهاند.
فشار گرمایی چیست؟
فشار گرمایی به تجمع گرمای بدن اشاره دارد؛ گرمایی که یا درونی و در نتیجه فعالیت عضلات تولید میشود یا از محیط بیرون جذب میشود. این وضعیت زمانی رخ میدهد که میزان گرمایی که بدن از محیط جذب میکند از توان آن برای دفع گرما بیشتر شود.
سرویس تغییرات اقلیمی کوپرنیوس اتحادیه اروپا (C3S) میگوید (منبع به زبان انگلیسی) «فشار گرمایی معمولا نتیجه ترکیبی از عواملی مانند دمای بالای محیط، رطوبت، فعالیت بدنی و دریافت ناکافی مایعات است».
«عوامل گوناگونی بر توان بدن انسان برای حفظ دمای هستهای در یک محدوده مشخص تاثیر میگذارند.»
گرمای تولیدشده در بدن انسان را میتوان از طریق سامانه تنظیم دمای بدن با گرمایی که با محیط اطراف مبادله میشود متعادل کرد؛ همان سازوکاری که باعث میشود هنگام گرما عرق کنیم. عوامل رفتاری نیز میتوانند نقش داشته باشند؛ برای مثال هیدراته ماندن، پوشیدن لباسهای گشاد و خودداری از ورزش کردن در گرمترین ساعات روز.
وقتی بدن قادر به برقراری این تعادل گرمایی نباشد، مجموعهای از علائم بروز میکند؛ از افزایش دمای مرکزی بدن و بالا رفتن ضربان قلب گرفته تا تند شدن تنفس، تعریق شدید، تهوع و سرگیجه.
در موارد شدید، بیماریهای مرتبط با گرما مانند گرمازدگی یا سکته گرمایی میتوانند کشنده باشند.
فشار گرمایی در کدام نقاط اروپا شدیدتر است؟
پژوهشگران فشار گرمایی را در سه سطح بررسی کردند: شدید (دمای شاخص برابر یا بیش از ۳۲ درجه سلسیوس)، بسیار شدید (برابر یا بیش از ۳۸ درجه سلسیوس) و حدی (برابر یا بیش از ۴۶ درجه سلسیوس).
آنها دریافتند در جنوب اسپانیا، ایتالیا، یونان و ترکیه، برخی مناطق نسبت به دهه ۱۹۷۰ تا ۴۰ روز بیشتر با فشار گرمایی شدید روبهرو خواهند شد. بخش بزرگی از جنوب اروپا اکنون تقریبا یک ماه کامل بیشتر از چند دهه پیش روزهای فشار گرمایی شدید را تجربه میکند.
ربکا امرتون، نویسنده اصلی این مطالعه، میگوید دیدن اینکه «فشار گرمایی نه فقط در مناطقی که از پیش آنها را گرم میدانیم یا به موجهای گرما عادت دارند تشدید میشود، بلکه این چیزی که ما آن را گسترش ردپای فشار گرمایی مینامیم به مناطقی کشیده میشود که در گذشته به ندرت یا هرگز چنین شرایطی را تجربه نکردهاند، بسیار چشمگیر است».
مناطقی که ممکن است نسبت به دهه ۱۹۷۰ هر سال حدود ۵۰ روز بیشتر دستکم فشار گرمایی شدید را تجربه کنند، شامل بخشهایی از جنوب آفریقا مانند نامیبیا و آنگولا، شرق آفریقا از جمله بخشهایی از تانزانیا، کنیا و اوگاندا، و نیز بخشهایی از مکزیک و آمریکای مرکزی است.
دمای «احساسشده» رو به افزایش است
به گفته این مطالعه، دمای «احساسشده» در ۱۰ شب گرم هر سال نیز سریعتر از ۱۰ روز گرم سال افزایش یافته است؛ ۰.۳۲ درجه سلسیوس در هر دهه در برابر ۰.۲۷ درجه سلسیوس در هر دهه.
دمای بالای شب میتواند تاثیر قابل توجهی بر سلامت انسان داشته باشد، زیرا بدن برای تنظیم دمای مرکزی و بازیابی خود از گرمای روز به خنکتر شدن هوا در شب متکی است. این وضعیت میتواند به افزایش فشار بر دستگاه قلب و عروق و برهم خوردن خواب منجر شود.
روث انگل، دانشمند داده در حوزه سلامت محیطی و گرمای حدی در موسسه منابع جهانی (WRI)، به یورونیوز ارث میگوید: «گرمای شبانه اغلب دستکم گرفته میشود، اما میتواند بهویژه خطرناک باشد، چون معمولا مردم در خانه هستند و ممکن است به فضاهای خنک و مجهز به تهویه مطبوع دسترسی نداشته باشند».
او میافزاید: «در اروپا، جایی که استفاده از دستگاههای تهویه مطبوع (AC) هنوز چندان رایج نیست و دماها سریعتر از هر منطقه دیگری افزایش مییابند، شبهای استوایی به یک نگرانی عمده در حوزه بهداشت عمومی تبدیل شدهاند».
مطالعات نشان دادهاند دمای بالای شب با افزایش مرگومیر مرتبط است؛ بهویژه در میان سالمندان و افرادی که پیشاپیش دچار مشکلات سلامت هستند.
روشهای زیادی برای خنک نگه داشتن خانه بدون استفاده از تهویه مطبوع وجود دارد.