با آغاز تابستان میلیونها گردشگر راهی ساحل شدهاند اما افزایش باکتریهایی مانند ویبریو، معروف به «باکتری گوشتخوار»، بر اثر تغییرات آبوهوایی باعث تعطیلی چند ساحل در اسپانیا شده و بهویژه در مدیترانه زنگ خطر را به صدا درآورده است.
حالا که تابستان رسما آغاز شده، میلیونها گردشگر بیصبرانه منتظر فرارسیدن تعطیلات هستند تا در بسیاری از موارد راهی ساحل شوند و بتوانند از دریا لذت ببرند. با این حال، امسال سایهای بلند بر سر بخش گردشگری افتاده است؛ نتیجه افزایش باکتریها در دریا که تاکنون به بسته شدن چندین ساحل در اسپانیا منجر شده است.
آگهی
آگهی
در واقع، طی سالهای اخیر در نقاط مختلف نوار ساحلی اروپا مواردی از آلودگی و هشدارهای بهداشتی ثبت شده است که در شرایط افزایش مداوم دمای آب و رشد فشار گردشگری، دسترسی به دریا را محدود کردهاند.
هاتیم عزناگ، تحلیلگر پروژهها، اقدام اقلیمی و تابآوری انرژی در اتحادیه برای مدیترانه، در گفتوگو با «یورونیوز» میگوید: «دریای مدیترانه به ما نشان میدهد دنیای گرمتر چه معنایی دارد.» او اضافه میکند: «کشورهایی که این دریا را مشترک دارند، هنوز میتوانند انتخاب کنند که راهحلی مشترک را در پیش بگیرند.»
تهدید «باکتری گوشتخوار»
آنچه بهویژه نگرانکننده است باکتری ویبریو است، که در زبان عامه به «باکتری گوشتخوار» معروف است؛ میکروارگانیسمی آبزی که بهطور طبیعی در آبهای دریایی و نیمهشور زندگی میکند، بهخصوص در مناطقی که رودخانهها به دریا میریزند. طبق آنچه اعلام کرده است (منبع به زبان اسپانیایی) سازمان اروپایی ایمنی مواد غذایی (EFSA)، «ویبریو باکتری آبزیای است که میتوان آن را در آبزیان دریایی یافت» و برخی سویههای آن میتوانند از گاستروانتریت تا عفونتهای شدید و حتی مرگبار ایجاد کنند.
در اروپا، مهمترین گونههای این باکتری شامل ویبریو ولنیفیکوس، ویبریو پاراهمولیتیکوس و برخی انواع ویبریو کلره است. EFSA هشدار میدهد این باکتریها میتوانند بر اثر مصرف آبزیان خام یا تماس آب با زخمهای باز باعث عفونت شوند.
تحلیلگر اتحادیه برای مدیترانه میگوید: «باکتریها روایت اصلی نیستند، آنها پیامرساناند؛ روایت اصلی دریایی است که بر اثر گرما و آلودگی از تعادل خارج شده است»تحلیلگر اتحادیه برای مدیترانه
سازمان گاوی توضیح میدهد (منبع به زبان اسپانیایی): «ویبریو خویشاوند نزدیک باکتری عامل وبا است، هرچند این دو میکروارگانیسم بیماریهای بسیار متفاوتی ایجاد میکنند.» به گفته این سازمان: «در موارد شدید، عفونت میتواند به فاسیت نکروزان منجر شود؛ وضعیتی که در آن بافت اطراف زخم بهسرعت تخریب میشود. این باکتری همچنین میتواند وارد جریان خون شود و با ایجاد سپسیس، در برخی موارد بیماران را ناچار به قطع عضو آسیبدیده کند.»
علاوه بر این، مرکز اروپایی پیشگیری و کنترل بیماریها (ECDC) هشدار داده است (منبع به زبان اسپانیایی) که «در تمام فصل تابستان خطر عفونتهای ناشی از ویبریو بیشتر است»، بهویژه هنگام وقوع موجهای گرما، مانند موج گرمایی که برای ماه ژوئن امسال در اروپا پیشبینی شده است و در آبهای کمعمق نزدیک ساحل. این خطر فقط به سلامت انسان مربوط نمیشود، بلکه بُعد زیستمحیطی نیز دارد؛ این باکتریها در محیطهایی رشد میکنند که تعادل طبیعی اکوسیستم دریایی در آنها برهم خورده است.
مدیترانه، «پیشنمای» تغییرات اقلیمی
این پدیده بهویژه در دریای مدیترانه مشهود است؛ منطقهای که دانشمندان آن را یکی از آسیبپذیرترین نقاط جهان در برابر گرمشدن زمین میدانند. عزناگ که متخصص سیاستهای اقلیمی و انرژی است هشدار میدهد که این پدیده یک رویداد منفرد نیست، بلکه ساختاری است. او میگوید: «مهم است تاکید کنیم که مدیترانه قربانی تغییرات اقلیمی نیست، بلکه پیشنمای آن است. این دریا یکی از تندترین نرخهای افزایش دما را در جهان دارد.»
این تحلیلگر یادآور میشود که افزایش دمای آب، همراه با آلودگی و کاهش شوری در نواحی ساحلی، محیطی ایدهآل برای رشد عوامل بیماریزا ایجاد میکند. او توضیح میدهد: «آب گرمتر، بهویژه جایی که شورتر نیست، در محل تلاقی رودخانه و دریا یا در تالابهایی که در کنار آن محبوس میشوند، برای باکتریهای بیماریزا مناسبتر میشود.»
گزارشهای اخیر، از جمله گزارش EFSA، هشدار میدهند که «پیشبینی میشود شیوع ویبریو در آبزیان دریایی، هم در سطح جهانی و هم در اروپا، بهدلیل تغییرات اقلیمی افزایش یابد»، بهویژه در آبهای کمشور یا مصب رودخانهها. مدیترانه با فشار بالای گردشگری و روند سریع گرمشدن آبهایش به یکی از کانونهای اصلی این دگرگونی زیستی تبدیل شده است.
پیامد اقتصادیای که مستقیما بر گردشگری ضربه میزند
فراتر از خطرات بهداشتی، گسترش ویبریو پیامدهای اقتصادی مستقیم دارد. خود عزناگ این موضوع را چنین جمعبندی میکند: «در سواحل ما، نوار ساحلی بخشی از اقتصاد نیست؛ خودِ اقتصاد است.»
بستهشدن ساحلها یا صدور هشدارهای بهداشتی در اوج فصل سفر، مستقیما بر یکی از مهمترین موتورهای اقتصادی اروپا یعنی گردشگری ساحلی اثر میگذارد. این تحلیلگر میگوید: «ساحلی که بسته میشود، نماد یک شوک اقلیمی است با صورتحسابی که همراه آن میآید» و هشدار میدهد هزینه «اعتباری که سالها طول میکشد تا دوباره به دست آید» کم نیست.
منطقه مدیترانه پربازدیدترین مقصد گردشگری جهان است و همین موضوع، تاثیر هرگونه تعطیلی موقت را تشدید میکند. هتلها، رستورانها و اقتصادهای محلی مستقیما به ثبات نوار ساحلی وابستهاند؛ ثباتی که اکنون با رویدادهای زیستی هر روز پرتکرارتر تهدید میشود.
به گفته EFSA، افزایش دما و رویدادهای افراطی اقلیمی در حال گسترش مناطق پرخطر هستند و مقاومت ضدمیکروبی مشاهدهشده در برخی سویهها لایهای تازه از نگرانی را برای بهداشت عمومی به همراه آورده است.
خطری مربوط به امروز، نه آینده
از نگاه اتحادیه برای مدیترانه (منبع به زبان اسپانیایی)، این مشکل دیگر به آینده اقلیمی مربوط نمیشود، بلکه مسئلهای کاملا امروزی است. این دریا همچون دماسنجی جهانی عمل میکند و نشان میدهد در دهههای پیش رو ممکن است در دیگر مناطق جهان چه رخ دهد.
عزناگ تاکید میکند راهحل در گسترش همکاریها و اجرای اقدامات هماهنگ نهفته است و میافزاید: «پذیرفتنی نیست که درباره سلامت خود یا درباره اقلیم، مصالحه کنیم.»
در چنین بستری، باکتری ویبریو تنها تهدیدی روبهافزایش برای سلامت انسان نیست، بلکه نشانهای از اکوسیستم دریاییای است که دستخوش دگرگونیای شتابان شده است. عزناگ در جمعبندی این گفتوگو میگوید: «باکتریها روایت اصلی نیستند، آنها پیامرساناند؛ روایت اصلی دریایی است که بر اثر گرما و آلودگی از تعادل خارج شده است.»