ازبکستان در سالهای اخیر با نوسازی تاسیسات تصفیه و شبکههای توزیع و گسترش انشعابهای خانگی، شبکه آب آشامیدنی خود را توسعه داده است.
ازبکستان در دهه گذشته شبکه آب آشامیدنی خود را به طور قابلتوجهی گسترش داده است. با این حال، با وجود افزایش سرمایهگذاری و ایجاد زیرساختهای جدید، دسترسی به منابع متمرکز تامین آب همچنان نامتوازن است، بهویژه خارج از مراکز عمده شهری.
بر اساس آمار دولتی که در ژوئیه ۲۰۲۶ منتشر شد، پوشش ملی شبکه آب از ۶۳ درصد در سال ۲۰۱۷ به ۸۳ درصد افزایش یافته است و در این مدت حدود ۳۹ هزار کیلومتر شبکه آبرسانی احداث یا بازسازی شده است.
این ارقام بازتاب یک برنامه گسترده سرمایهگذاری ملی است که منابع دولتی را با تامین مالی از سوی موسسههای بینالمللی ترکیب میکند. یکی از این ابتکارها در قرهقالپاقستان، جمهوری خودمختار در شمالغربی ازبکستان که بخشی از منطقه دریای آرال را دربر میگیرد، در حال اجرا است.
بانک توسعه آسیایی (ADB) وامی به ارزش ۱۴۵ میلیون دلار (تقریبا ۱۲۹.۵ میلیون یورو) برای طرحی تامین میکند که شش ناحیه این منطقه را پوشش میدهد. با مشارکت ۲۷.۳ میلیون دلار دیگر (تقریبا ۲۴.۴ میلیون یورو) از سوی ازبکستان، عمدتا از طریق معافیتهای مالیاتی و گمرکی، هزینه برآوردی کل این برنامه به ۱۷۲.۳ میلیون دلار (تقریبا ۱۵۳.۹ میلیون یورو) میرسد.
از شیرهای عمومی تا تامین آب در منازل
برای مسلمه اریمبتوا، یکی از ساکنانی که در این منطقه مورد مصاحبه قرار گرفت، این تغییر ملموس است. اکنون خانه او آب را از طریق شبکه تامین آب دریافت میکند.
او گفت: «قبلا آب را با چوبدوش و ظرفها حمل میکردیم. آن را از همسایهها و شیرهای عمومی جمع میکردیم. حالا خدا را شکر آب داریم.»
تجربه او به ناحیه نوکوس مربوط است؛ جایی که طرحهای مورد حمایت بانک توسعه آسیایی شامل ارتقای تاسیسات توزیع آب، خطوط لوله و پایش محلی کیفیت آب میشود.
بر اساس اعلام شرکت آب منطقه، بیش از ۳۱ هزار نفر از ساکنان از این طرحها بهرهمند شدهاند و سهم جمعیت ناحیه که تحت پوشش شبکه آب آشامیدنی قرار دارد از ۶۸ درصد به ۹۰ درصد رسیده است.
این بهبودها شامل ایجاد یک آزمایشگاه محلی سنجش آب نیز هست که نیاز به انتقال نمونهها برای تحلیل به مرکز منطقه را کاهش میدهد.
ظرفیت تصفیه و محدودیتهای دسترسی به آب
یک تصفیهخانه جدید در منغیت راهاندازی شده که آب را از رودخانه آمو دریا میگیرد. به گفته بانک توسعه آسیایی، این تاسیسات در حال حاضر روزانه حدود ۲۰ میلیون لیتر آب تامین میکند، هرچند برای ظرفیت بسیار بیشتری طراحی شده است.
صاحب اکراموف، هماهنگکننده طرح آب آشامیدنی بانک توسعه آسیایی در ازبکستان، توضیح داد: «ظرفیت ۴۰ هزار متر مکعب بر اساس رشد پیشبینیشده جمعیت، گسترش کسبوکار و توسعه صنعتی تا سال ۲۰۴۰ محاسبه شده است.»
تفاوت میان ظرفیت تولید و تعداد اتصالهای خانگی مهم است. مسئولان محلی گزارش دادهاند که پیش از آخرین بهبودها تنها حدود نیمی از جمعیت ناحیه آمودریا به شبکه آب آشامیدنی دسترسی داشتند.
یک طرح جداگانه شامل حدود ۳۵۵ کیلومتر خطوط لوله نیز در دست اجرا است که هدف آن افزایش پوشش به ۸۰ درصد پس از تکمیل کارهای برنامهریزیشده است.
بانک توسعه آسیایی همچنین در حال مذاکره با دولت ازبکستان درباره یک طرح پیشنهادی به ارزش ۲۰۰ میلیون دلار (تقریبا ۱۷۸.۶ میلیون یورو) است. به گفته اکراموف، حدود ۷۰ میلیون دلار (تقریبا ۶۲.۵ میلیون یورو) از این مبلغ به قرهقالپاقستان اختصاص مییابد که شامل برنامههایی برای بازسازی تصفیهخانه آب تویامویون نیز هست.