این وضعیت اسفناک و پرتنش کنونی حاصل خشکسالیهای طولانی، کمبود بارندگی و دههها مدیریت نادرست منابع آب است.
در کنار دریاچه ولنسه، حدود ۴۰ کیلومتر در غرب بوداپست، پلههای فلزی که زمانی تا لب آب پایین میرفتند حالا فقط به شنها میرسند. خط ساحل چندین متر پسروی کردهاست.
آگهی
آگهی
به گفته پال آرپاد ائوتوش، شهردار شهر گاردونی در ساحل این دریاچه، در پایان ماه مه سطح آب تنها ۱۰ سانتیمتر با کمترین تراز ثبتشده فاصله داشتهاست.
پایگاه خبری محلی دیلی نیوز مجارستان گزارش دادهاست که کارشناسان برآورد میکنند این آستانه ممکن است به زودی، حتی تا میانه ژوئن، برسد.
این وضعیت وخیم نتیجه خشکسالیهای طولانی، کمبود بارش و دههها مدیریت نادرست منابع آب است و اکنون اکوسیستم منطقه و صنعت گردشگری را به خطر انداختهاست.
سومین دریاچه بزرگ مجارستان در حال ناپدید شدن است
دریاچه ولنسه معمولا در تابستان میزبان شمار زیادی گردشگر است که برای قایقرانی و شنا به اینجا میآیند.
اما بر پایه دادههای اداره کل ملی مدیریت آب، در ۹ ژوئن سطح آب دریاچه در شهر اگارد تنها ۵۶ سانتیمتر اندازهگیری شدهاست.
این سطح فقط ۳ سانتیمتر بالاتر از حداقل تاریخی ۵۳ سانتیمتر است که در سال ۲۰۲۲، زمانی که مجارستان با یک خشکسالی شدید روبهرو شد، ثبت شدهبود.
دیلی نیوز مجارستان مینویسد که گرمترین ماههای سال هنوز در پیش است و در این دوره سطح آب میتواند در هر ماه تا ۲۰ تا ۲۵ سانتیمتر کاهش یابد.
کارشناسان به رویترز گفتهاند که اگر بارش قابلتوجهی رخ ندهد، سطح آب میتواند هر روز حدود نیم سانتیمتر کاهش یابد و تا پایان تابستان به ۳۰ سانتیمتر برسد.
تیبور هورانی از انجمن دریاچههای بزرگ میگوید تغییرات اقلیمی عامل اصلی پسروی دریاچه است، اما دههها مدیریت نادرست آب، از جمله زهکشی تالابها برای استفاده کشاورزی، نیز در این وضعیت مقصر است.
با آنکه سوابق تاریخی نشان میدهد دریاچه ولنسه در گذشته کاملا خشک شدهاست، اکنون نگرانی اصلی این است که کمبود آب تا چه حد مکرر شدهاست.
اکنون تلفات سالانه آب دریاچه که عمدتا ناشی از تبخیر است، از آبی که از طریق بارش وارد آن میشود بیشتر شدهاست.
گردشگری و حیات وحش در معرض خطر
کسبوکارهای گردشگری که خدماتی مانند قایقسواری تفریحی یا تورهای قایقرانی ارائه میدهند همین حالا هم اثرات شرایط کنونی را احساس میکنند. به نوشته دیلی نیوز مجارستان، بسیاری از آنها در این فصل اصلا باز نشدهاند و بعضی مالکان قایقها فعالیت خود را به دریاچه بالاتون در نزدیکی اینجا منتقل کردهاند.
توت شاندور، مهندس عمران و رئیس اتاق مهندسان استان فیر، در مقالهای در بخش G7 وبسایت خبری تلکس توضیح میدهد که حیات وحش دریاچه نیز به شدت آسیب دیدهاست.
کمبود طولانیمدت آب موجب تخریب نیزارها شده و پرندگان آبزی و ماهیها میبینند که زیستگاهشان هر روز کوچکتر میشود.
پرندگان لانهساز و جوجههایشان نیز در خطرند، زیرا جزیرههایی که پیشتر محل زادآوری آنها بود اکنون به خشکی تبدیل شدهاست.
آب کمعمقتر نیز سریعتر گرم میشود و رشد شکوفههای جلبکی را تسریع میکند؛ پدیدهای که میتواند کیفیت آب را پایین بیاورد.
آیا میتوان آب دریاچه را دوباره تامین کرد؟
در دورههای پیشین کمآبی شدید، دریاچه ولنسه با استفاده از منابع دیگر تغذیه شدهاست. برای نمونه، اوایل دهه ۱۹۹۰ آب از آبخوان کارستی راکهه به دریاچه منتقل شد تا آن را پر کند.
اما به دلیل افزایش نیاز به آب شرب و کاهش ذخایر، دیگر نمیتوان از این راهکار استفاده کرد.
کارشناسان در عوض خواستار بازسازی مخازن زامولی و پاتکای در نزدیکی دریاچه شدهاند تا حجم آب جمعآوریشده در دورههای پربارش که میتواند به دریاچه ولنسه سرازیر شود افزایش یابد.
این طرحها شامل لایروبی و محدود کردن فعالیتهایی مانند ماهیگیری است که کیفیت آب را کاهش میدهد.
به گفته شاندور، پیشنهاد دیگر این است که خروجی تصفیهخانههای فاضلاب منطقه بازیافت و به چرخه بازگردانده شود.
تاسیسات واقع در اگارد و چاکوار به ترتیب سالانه ۴٫۳ میلیون متر مکعب و ۰٫۳ میلیون متر مکعب آب تصفیهشده تولید میکنند که در حال حاضر از حوضه آبریز خارج میشود.
پیشنهاد بلندپروازانه دیگر انتقال آب از رود دانوب است؛ یا از طریق چاههای ساحلی پالایششده با بستر رودخانه یا با برداشت مستقیم از سطح رودخانه. با این حال، در هر دو حالت باید زیرساختهای گسترده تازهای مانند ایستگاههای پمپاژ و دهها کیلومتر خط لوله ساخته شود.
در صورت برداشت آب خام نیز باید پیشتصفیه انجام شود تا اطمینان حاصل شود مواد خطرناک یا موجوداتی مانند جلبکها و گونههای مهاجم به دریاچه ولنسه منتقل نمیشوند.
شاندور مینویسد که تنها تغذیه مجدد دریاچه با آب میتواند راهحلی برای بهبود وضعیت کنونی آن فراهم کند، اما اجرای نهایی این طرحها نیازمند احتیاط بسیار است.
خبرگزاری رویترز گزارش میدهد که لازلو گایدوش، وزیر محیط زیست، هفته گذشته برای بررسی آینده دریاچه با سازمانهای غیردولتی محلی، شهرداران و کارشناسان مدیریت آب دیدار کردهاست.