کارزار «نجات خاک» تخمین میزند تداوم تخریب خاک میتواند در بودجه بلندمدت بعدی اتحادیه اروپا ۲۸۶ تا ۵۰۹ میلیارد یورو هزینه داشته باشد و از این بلوک میخواهد در طرح یارانهای آینده به کشاورزان برای بهبود سنجشپذیر سلامت خاک پول بدهد.
گروه «نجات خاک» (Save Soil) روز پنجشنبه برآورد کرد که اگر زیانهای سالانه با سرعت امروز ادامه یابد، خاکهای آسیبدیده میتوانند در دوره بودجهای اتحادیه اروپا از سال ۲۰۲۸ تا ۲۰۳۴ میلادی، بین ۲۸۶ میلیارد و ۵۰۹ میلیارد یورو از اقتصاد این بلوک خارج کنند.
این گروه جهانی کمپین میخواهد سیاست مشترک کشاورزی آینده اتحادیه اروپا (CAP)، یعنی نظام یارانههای کشاورزی این اتحادیه، به جای آنکه هزینه بازسازی را بر دوش کشاورزان بگذارد، برای بهبودهای اثباتشده در سلامت خاک به آنها پاداش بدهد.
کمپین «نجات خاک» در سال ۲۰۲۲ میلادی توسط سادگورو، رهبر معنوی هندی، و بنیاد غیرانتفاعی او «ایشا» راهاندازی شد تا دولتها را به تصویب سیاستهایی که از خاکها حفاظت و آنها را احیا میکند، وادارد.
این برآورد بر پایه پژوهشهای مرکز پژوهش مشترک کمیسیون اروپا (JRC)، واحد علمی داخلی این نهاد، انجام شده است؛ مرکزی که هزینه سالانه تخریب خاک در اتحادیه اروپا را بین ۴۰.۹ میلیارد و ۷۲.۷ میلیارد یورو محاسبه کرده است.
«نجات خاک» این رقم سالانه را در هفت سالِ بودجه بلندمدت بعدی که اکنون در بروکسل درباره آن بحث میشود، ضرب کرده است.
این بازه هزینه، فرسایش، آلودگی، فشردگی و از دست رفتن کربن خاک و دیگر انواع آسیب را در بر میگیرد و این مرکز یادآور شده است که اگر هزینههایی مانند از دست رفتن تنوع زیستی، سیلابها، خشکسالیها و پیامدهای سلامت نیز به آن افزوده شود، صورتحساب میتواند دو برابر شود.
مذاکرات بودجه کشاورزی
کمیسیون اروپا در ژوئیه ۲۰۲۵ پیشنهاد داد که از سال ۲۰۲۸ میلادی، دستکم ۳۰۰ میلیارد یورو برای درآمد کشاورزان و حمایت در بحران به صورت اختصاص تضمینشده کنار گذاشته شود. در ۲۶ اکتبر، وزیران کشاورزی اتحادیه اروپا درباره موضع خود در قبال قواعد سیاست مشترک کشاورزی (CAP) به توافق رسیدند، اما تعیین سطح تأمین مالی را به مذاکرات گستردهتر بودجه واگذار کردند.
مذاکرات بخش کشاورزی در کوپ۳۱ در ترکیه بدون نتیجه معنادار پایان یافت و تصمیمگیری به سال ۲۰۲۷ میلادی موکول شد.
ریکو راو، نویسنده اصلی گزارش این گروه درباره کوپ۳۱، در بیانیهای گفت: «اروپا مشغول بحث درباره صدها میلیارد یورو حمایت کشاورزی است، در حالی که تخریب خاک همین حالا هزینههای عظیمی را بر اقتصاد آن تحمیل کرده است.»
او افزود: «سیاست مشترک کشاورزی بعدی نباید صرفا کشاورزان را برای فشارهایی که با آن روبهرو هستند جبران کند، بلکه باید به آنها کمک کند دارایی تولیدیای را که معاششان به آن وابسته است، از نو بسازند.»
خطرها برای صنعت غذا
به گفته کمیسیون اروپا، ۶۰ تا ۷۰ درصد خاکها در اتحادیه اروپا ناسالم هستند و همین امر توان آنها را برای پشتیبانی از کشاورزی، نگهداری آب و مقابله با شرایط آبوهواییِ شدید تضعیف میکند.
«نجات خاک» هشدار داده است که خاکهای فقیرتر میتوانند بازده را کاهش دهند، هزینهها را بالا ببرند و زنجیرههای تامین را شکنندهتر کنند. تنها بخش مواد غذایی و نوشیدنی اتحادیه اروپا سالانه ۱.۵ تریلیون یورو گردش مالی دارد و طبق اعلام نهاد صنعتی «فود درینک یوروپ» ۴.۸ میلیون نفر را به کار گرفته است.
این کمپین میخواهد سیاست مشترک کشاورزی اتحادیه اروپا برای بهبودهای قابل اندازهگیری در سلامت خاک هزینه کند و به کشاورزانی که زمینهای آنها همین حالا سالم است نیز پاداش بدهد.
این گروه همچنین خواستار آن شد که «قانون پایش خاک»، نخستین قانون اتحادیه اروپا در حوزه خاک، شواهد منسجم فراهم کند بیآنکه اندازهگیریها و کاغذبازی را تکرار کند. این قانون در دسامبر ۲۰۲۵ میلادی اجرایی شد، اما هیچ هدف الزامآور برای احیای خاک تعیین نمیکند.
دو پیشنهاد دیگر این کمپین آن است که طرح گواهیدهی کشاورزی کربنیِ اتحادیه اروپا تنها برای منافع زیستمحیطیِ تاییدشده پاداش بدهد و نهادهای عمومی با استفاده از قدرت خرید خود، تقاضای پایدار برای مواد غذاییِ تولیدشده بهطورِ سازگار با محیط زیست را تضمین کنند.
سادگورو در اظهاراتی که این گروه منتشر کرد، گفت: «اگر میخواهیم امنیت غذایی را تضمین کنیم، کشاورزی باید سودآور باشد»، و افزود که دولتها باید کشاورزی را بهصرفه کنند وگرنه فرزندان کشاورزان آن را ادامه نخواهند داد.