یک مطالعه جدید تنها نقطه روی زمین را بررسی میکند که در سالهای اخیر به جای گرمتر شدن سردتر شده است. تیم علمی توضیح میدهد که «کولد بلاپ» بیش از همه با چرخش نصفالنهاری اقیانوس اطلس موسوم به AMOC در ارتباط است.
در شمال اقیانوس اطلس، در جنوب گرینلند، پدیده ای وجود دارد که به «کولد بلب»، یک «لکه سرد» مرموز، معروف است؛ ناحیه ای که به عنوان تنها نقطه روی زمین شناخته میشود که در چند دهه گذشته به طور مداوم سردتر شده است.
آگهی
آگهی
تیمی بهسرپرستی پروفسور دکتر اشتفان رامستورف از موسسه تحقیقات اقلیمی پوتسدام (PIK) اکنون مطالعه ای تازه درباره «وارمینگ هول» در اقیانوس اطلس در نشریه «Geophysical Research Letters (منبع به زبان آلمانی)» منتشر کرده است.
این تیم پژوهشی بر اساس تحلیل دادههای دمایی حاصل از اندازهگیریها در شمال اقیانوس اطلس به این نتیجه رسیده است که مهمترین عامل شکلگیری «کولد بلب» تغییر در انتقال حرارت درون اقیانوس است.
دانشمندان مینویسند: «این وضعیت نگرانکننده است، زیرا ادامه تضعیف انتقال حرارت در اقیانوس اطلس در چارچوب تغییرات اقلیمی آینده میتواند پیامدهای جدی برای اقلیم و الگوهای آبوهوایی در اروپا و دیگر نقاط جهان داشته باشد.»
فوریه گذشته شورای شمال اروپا - که دانمارک، ایسلند، نروژ، سوئد و فنلاند و همچنین به عنوان اعضای وابسته اولند، جزایر فارو و گرینلند عضو آن هستند - هشدار داده بود که دمای هوا در ایسلند در زمستان ممکن است تا منفی ۴۵ درجه سانتیگراد کاهش یابد. در آن صورت، این جزیره برای نخستین بار از دوران وایکینگها به طور کامل در یخ فرو خواهد رفت.
چرا AMOC تا این حد مهم است
سالهاست که تضعیف آنچه AMOC نامیده میشود پژوهشگران اقلیم را نگران کرده است. AMOC مخفف «Atlantic Meridional Overturning Circulation» است (گردش واژگون نیمه عرضی اقیانوس اطلس) سامانه ای عظیم از جریانهای اقیانوسی است که آب گرم را در سطح اقیانوس اطلس به سوی شمال و آب سرد را در اعماق به سوی جنوب منتقل میکند. این سامانه یکی از مهمترین سازوکارهای توزیع حرارت روی زمین به شمار میرود.
در مطالعه جدید موسسه تحقیقات اقلیمی پوتسدام آمده است: «تحلیل ما از دادهها، تفسیر «کولد بلب» مشاهدهشده را به عنوان نشانه ای از تضعیف AMOC تایید میکند؛ جریانی که سهمی اساسی در انتقال افقی حرارت در این ناحیه گردابی زیرقطبی دارد.»
بررسیهای پیشین درباره دورههای گذشته سرماهای شدیدی که در ۱۰۰ هزار سال گذشته در اروپا رخ داده است نشان میدهد که ذوب شدن صفحات یخی میتواند به دلیل تغییر در شوری و دمای آب دریا به تضعیف AMOC منجر شود.
آب شیرین شوری و در نتیجه چگالی آب را در سطح دریا کاهش میدهد؛ به این معنا که حجم کمتری از آب سطحی فرو میرود و این میتواند جریان را کند کند.
آیا جهان در آستانه عبور از نقطه بحرانی است؟
سالهاست که گروههای پژوهشی میکوشند برآورد کنند چه زمانی نقطه بحرانی گردش واژگون نیمه عرضی اقیانوس اطلس (AMOC) ممکن است فرا برسد؛ نقطه ای که میتواند در میانه روند گرمایش جهانی، زمستانهایی به شدت سرد در شمال اروپا رقم بزند.
در صورت فروپاشی AMOC سطح آب در سواحل شرقی ایالات متحده به سرعت بالا خواهد آمد، زیرا این جریان معمولا آب را از خشکی دور میکند. توفانهای اقیانوس اطلس نیز از نظر شدت قویتر خواهند شد، اما با این حال پیشبینیها همچنان دشوار است.
حدود ۱۲ هزار و ۵۰۰ سال پیش، در دوره آخرین بازگشت سرمایی موسوم به «دریاس جوان»، حدود ۱۰۰ سال طول کشید تا AMOC دوباره به کارکرد کامل خود بازگردد. دماهای گرینلند نیز نزدیک به ۴۰ سال زمان برد تا از شرایط بسیار سرد یخچالی آن دوره بهبود یابد.
به گفته نویسندگان تازهترین مطالعه، «نشانههای هشدار زودهنگام» حاکی از آن است که گردش اقیانوسی به نقطه بحرانی نزدیک میشود و «شواهد روشنی از تضعیف AMOC» مشاهده میشود. آنها مینویسند: «این خطر مستلزم توجه فوری از سوی تصمیمگیران سیاسی است.»