دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی ایران روز شنبه اعلام کرد که تهران در واکنش به محدودیتهای هوایی ناشی از تحریمهای اخیر آمریکا دست به «مقابلهبهمثل نظامی» نخواهد زد. این در حالی است که امکان برقراری پروازها از ایران به دیگر کشورها با ابهام روبرو است.
دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی ایران طی اطلاعیهای «تفاسیر و نقل قولها» از سخنان اخیر محسن رضایی، دبیر این شورا، درباره این محدودیتهای هوایی را «خلاف واقع» دانست و اعلام کرد: «ادعای اینکه ایران در مقابل محدودیتهای هوایی اخیر دست به مقابلهبهمثل نظامی میزند، تکذیب میشود.»
آگهی
آگهی
در این اطلاعیه همچنین آمده است: «مذاکرات میان ایران و کشورهای مربوط برای رفع برخی محدودیتهای هوایی غیرقانونی ایجادشده، با جدیت در حال انجام و پیگیری است.»
دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی ایران همچنین مدعی شد که «راهکارهای غیرنظامی متعددی برای مقابلهبهمثل» را در نظر دارد که «در صورت ضرورت» بر برخی فرودگاهها اعمال خواهد کرد.
این اطلاعیه پس از آن منتشر میشود که محسن رضایی در گفتگو با تلویزیون دولتی ایران تهدید کرد: «اگر کشوری وارد ماجراجویی و همکاری با آمریکا شود، فرودگاههای آن کشور هم نمیتوانند پرواز داشته باشند.»
آقای رضایی خطاب به کشورهای همسایه ایران گفت: «اگر شما با آمریکا بودید و جلوی سفرهای تجار ما را بگیرید، نگذارید جهانگردان به ایران سفر کنند و نگذارید کالاها از طریق هوایی وارد کشور شوند، میگویید ما همینطور بشینیم و شما را تماشا کنیم؟»
او افزود: «اگر در صف آمریکا بروید و نگذارید پروازهای ایران صورت بگیرد، ما هم نمیگذاریم آنجا هم پرواز صورت بگیرد.»
محمد مخبر، مشاور و دستیار مجتبی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی ایران، نیز تهدیدی مشابه را مطرح کرد و گفت: «پرواز در منطقه یا برای همه آزاد است، یا برای هیچکس.»
آقای مخبر در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «اگر ایران امکان پرواز و دریافت خدمات فرودگاهی نداشته باشد، هیچ کشوری در منطقه هم این امکان را نخواهد داشت.»
در پی تحریمهای اخیر آمریکا علیه ۲۷ شرکت هواپیمایی ایران، چندین کشور منطقه، از جمله امارات عربی متحده، گرجستان، عراق، جمهوری آذربایجان و عمان، پروازهای شرکتهای هواپیمایی ایران را لغو کردند.
با این حال، خبرگزاری مهر روز شنبه گزارش داد که پرواز شرکتهای هواپیمایی ایرانی همچنان به مقصدهایی در کشورهای چین، روسیه، ترکیه، افغانستان، پاکستان، ارمنستان، بلاروس، تاجیکستان، ویتنام و مالزی انجام میشود.
دفتر رسانهای نخستوزیری عراق نیز روز جمعه اعلام کرد که دولت این کشور در حال مذاکره با آمریکا برای دریافت معافیت از ممنوعیت فعالیت شرکتهای هواپیمایی ایران است.
به گفته این دفتر، دریافت چنین معافیتی امکان ازسرگیری پروازها را «به دلایل بشردوستانه، از جمله درمان، تحصیل و زیارت و در راستای منافع غیرنظامیان» فراهم خواهد کرد.
تداوم اقدامات آمریکا برای محدود کردن پروازهای ایران
با این حال، به گزارش والاستریت ژورنال، جاناتان برک، مدیر اجرایی پیشین بانک «سیتی» لندن و مقام فعلی وزارت خزانهداری آمریکا، اخیرا با سفر به کشورهای منطقه، به آنها درباره پیامدهای تداوم پروازهای ایرانی و تجارت با تهران هشدار داده است.
بنابر این گزارش، نخستین هدف آقای برک توقف پروازهای ماهان به عمان بوده است. اگرچه آمریکا در سال ۲۰۱۱ این شرکت را به اتهام ارائه حمایت مالی، مادی و فناوری به نیروی قدس سپاه تحریم کرد، اما عمان همچنان به پروازهای این شرکت اجازه فرود میداد.
آقای برک گفت: «ماههاست با برخی از این شرکا درباره هواپیمایی ماهان گفتگو میکنم. فلایترادار را باز میکنم و در همان حال که با آنها تلفنی صحبت میکنیم، میبینم یک پرواز بین این کشورها در حال انجام است. به آنها میگویم: چطور ممکن است اجازه دهید چنین چیزی اتفاق بیفتد؟»
به گفته مقامات کشورهای خاورمیانه، دولت عمان سفر آقای برک را نشانهای از جدیت آمریکا در اجرای تحریمهایش تلقی کرد و به این نتیجه رسید که خودداری از همکاری میتواند به اقتصاد این کشور آسیب بزند.
مسقط ظرف یک هفته تمامی پروازهای ماهان را ممنوع کرد و پس از اجرایی شدن محدودیتهای جدید آمریکا علیه صنعت هوانوردی ایران، عمان روز چهارشنبه فعالیت تمامی شرکتهای هواپیمایی ایرانی را متوقف کرد.
بنابر این گزارش، آقای برک سپس برای دیدار با مقامات امارات راهی این کشور شد. دولت امارات روز پنجشنبه پرواز شرکتهای هواپیمایی ایران به این کشور را ممنوع کرد.
به گزارش والاستریت ژورنال، آقای برک همچنین به ترکیه سفر کرد و آنکارا نیز پس از این سفر پروازهای ماهان را لغو کرد.
بنابر این گزارش، مقامات وزارت خزانهداری آمریکا در مجموع با بیش از ۵۰ کشور دیدار و گفتگو کردند. دیپلماتهای آمریکایی با کشورهایی چون گرجستان و جمهوری آذربایجان نیز تماس گرفتند و این دو کشور نیز فعالیت همه شرکتهای هواپیمایی ایران را متوقف کردند.
با این حال، هنوز راههایی برای ارتباط ایران با جهان خارج باقی مانده است. هواپیمایی ماهان همچنان به چین و روسیه پرواز دارد. وزارت خزانهداری آمریکا شرکتها و نمایندگان مرتبط با ایران را در هر دو کشور تحریم کرده است، اما به گفته آقای برک، گفتگوها با این کشورها بخشی از مذاکرات سیاسی گستردهتر کاخ سفید است.