«دمای رکوردشکن تقاضا برای سیستمهای سرمایشی را افزایش داده و باعث جهش در تقاضا برای برق شده است.»
شبکه برق اروپا همزمان با سومین موج گرمای امسال که قاره را زیر فشار گذاشته، در معرض آزمونی سخت قرار گرفته است.
آگهی
آگهی
پیشبینان هشدار میدهند که این هفته دمای هوا در منطقه مدیترانه ممکن است به ۴۳ درجه برسد و اروپای غربی خود را برای گرمایی احتمالا رکوردشکن آماده میکند.
فرانسه از پیش بیش از نیمی از ۹۶ منطقه اداری خود را در سطح هشدار قرمزِ خطر جانی قرار داده و از شهروندان خواسته از تابش مستقیم آفتاب پرهیز کنند و «هشیاری مطلق» داشته باشند.
آن سوی کانال مانش، اداره هواشناسی بریتانیا هشدار داده که در روزهای آینده بیشینه دمای روزانه در جنوب انگلستان ممکن است به ۳۸ درجه برسد و در کنار آن شبهای «استواییِ» خطرناک رخ دهد؛ شبهایی که در آنها دما در طول ۲۴ ساعت هرگز به زیر ۲۰ درجه نمیرسد.
آلمان، اسپانیا، پرتغال و سوییس نیز در انتظار دماهای سوزان هستند؛ دماهایی که کمکم زندگی روزمره را فلج میکند.
در سراسر اروپا صدها مدرسه تعطیل شده یا زودتر از موعد بستهاند و خدمات قطار در شهرهای پررفتوآمدی مانند پاریس و بروکسل کاهش یافته تا خطر از کار افتادن قطارها کمتر شود. جشنواره موسیقی «فِت دو لا موزیک» در پاریس آخر هفته برگزار شد، اما دولت نوشیدن الکل در اماکن عمومی را برای کاهش خطر کمآبی بدن ممنوع کرد.
اما قربانی دیگری هم برای این گرمای شدید وجود دارد که بسیاری به آن فکر نمیکنند: برق.
دمای سرسامآور چه اثری بر شبکه برق اروپا میگذارد؟
در موجهای گرما، مصرف برق در اروپا معمولا جهش میکند، زیرا تقاضا برای سرمایش بالا میرود. در واقع، سرمایش فضاهای داخلی – که عمدتا از طریق دستگاههای تهویه مطبوع و پنکهها انجام میشود – در سال ۲۰۲۲ حدود ۷ درصد برق جهان را مصرف کرده است.
آژانس بینالمللی انرژی (IEA) در سال ۲۰۲۳ هشدار داد: «جهان در گرمای شدید در حال پختن است و همین، تقاضا برای سرمایش را بالا میبرد.»
این آژانس افزود: «دمای رکوردشکن تقاضا برای دستگاههای تهویه مطبوع را تغذیه میکند و جهشهای تازهای در تقاضا برای برق بهوجود میآورد؛ جهشهایی که میتواند چرخه معیوبی از افزایش انتشار گازهای گلخانهای ایجاد کند و در نتیجه، جهان را از این هم گرمتر کند.»
در موج گرمای اوایل تابستان ۲۰۲۵، فرانسه به دلیل استفاده از سامانههای سرمایشی، اوج مصرف برق شبانهای را ثبت کرد که ۲۵ درصد بالاتر از میانگین خارج از فصل بود؛ آن هم در کشوری که ضریب مالکیت دستگاههای تهویه مطبوع در آن نسبتا پایین است.
کدام کشورها با بیشترین جهش در تقاضای برق روبهرو میشوند؟
وبسایت مقایسه قیمت Compare the Market دادههای ۸۵ کشور – معادل حدود ۹۰ درصد مصرف برق جهان – را بررسی کرده تا بفهمد در ماههای با دمای بسیار بالا، تقاضا برای برق چگونه تغییر میکند.
در این پژوهش، تقاضای برق در گرمترین ۱۰ درصد ماههای هر کشور با تقاضا در ماههای با دمای معمولی مقایسه شده است.
پژوهشگران دریافتند یونان در جهان رتبه نخست را دارد؛ به طوری که در دورههای گرمای شدید، تقاضای برق در این کشور ۳۸٫۶۲ درصد افزایش مییابد. این معادل ۱۴۳٫۰۸ کیلووات ساعت برق اضافی به ازای هر نفر در هر ماهِ بسیار گرم است.
مونتهنگرو در رتبه دوم قرار گرفته و تقاضای برق در آن ۲۲٫۴۹ درصد بالا میرود؛ پس از آن، ترکیه با ۲۱٫۹۱ درصد، کرواسی با ۱۷٫۷۶ درصد، ایتالیا با ۱۴٫۲۲ درصد و اسپانیا با ۸٫۸۶ درصد قرار دارند.
کشورهای اروپایی با طولانیترین قطعی سالانه برق
وقتی مجموع تقاضا برای برق از ظرفیت تولید موجود یا از محدودیتهای فیزیکی شبکه برق فراتر میرود، فرکانس الکتریکی سیستم کاهش مییابد و این میتواند به خاموشی سراسری منجر شود.
Compare the Market با استفاده از دادههای پنج سال اخیرِ در دسترس درباره قطعیها، مدت متوسط و هزینه تقریبی خانگیِ قطعی برق را در برخی کشورها نیز تحلیل کرده است.
در میان کشورهای اروپایی مورد بررسی، مجارستان با متوسط ۲٫۹۲ ساعت قطعی در سال طولانیترین مدت قطعی را ثبت کرده است؛ پس از آن اسلوونی با ۲٫۱۶ ساعت و یونان با ۱٫۶۳ ساعت در سال قرار دارند.
در این مطالعه آمده است: «هرچند متوسط مدت قطعی برق در ایتالیا از یونان کوتاهتر است، اما شمار بالای خانوارها در این کشور باعث میشود بالاترین هزینه تخمینی سالانه برای خانوارها را در میان کشورهای اروپایی برجستهشده در این گزارش داشته باشد.»
در این گزارش افزوده شده است: «برآورد میشود قطعی برق در ایتالیا سالانه حدود ۱۵۴٫۷ میلیون یورو برای خانوارها هزینه داشته باشد و پس از آن لهستان با حدود ۱۵۲٫۱ میلیون یورو قرار میگیرد.»
این ارقام بر پایه یک فرض استاندارد در اقتصاد انرژی، موسوم به «ارزش بار از دسترفته»، محاسبه شده است؛ معیاری که برای برآورد هزینه بیبرقی – مانند فاسد شدن مواد غذایی، از دست رفتن گرمایش و سرمایش، اختلال در اینترنت و اذیت و آزارهای عمومی – به کار میرود. این محاسبات بر اساس قیمتهای محلی برق انجام نشده است.
آیا انرژیهای تجدیدپذیر میتواند به نجات شبکه تحت فشار اروپا بیاید؟
اروپا در ژوئن و ژوئیه سال گذشته موج گرمایی را پشت سر گذاشت که در آن دما به ۴۰ درجه سانتیگراد (منبع به زبان انگلیسی) رسید و باعث شد تقاضای روزانه برای برق تا ۱۴ درصد افزایش یابد. این وضعیت همراه با از کار افتادن نیروگاههای حرارتی، متوسط قیمت روزانه برق را دو تا سه برابر کرد.
با این حال، به گفته اندیشکده انرژی Ember، تولید رکوردی برق خورشیدی در اتحادیه اروپا کمک کرد با وجود جهش تقاضا، عرضه برق پایدار بماند.
Ember میگوید: «در روزهای اوج موج گرما، تنها در آلمان برق خورشیدی تا ۵۰ گیگاوات برق تولید کرد و ۳۳ تا ۳۹ درصد برق این کشور را تامین کرد.»
این نهاد میافزاید: «آلمان ۱۴ گیگاوات ظرفیت ذخیرهسازی باتری و ۱۰ گیگاوات ذخیره تلمبهای دارد که کمک کرد بخشی از برق خورشیدی ذخیره و پس از غروب خورشید استفاده شود.»