موج گرمای اروپا هم جان مردم را به خطر انداخته و هم معیشت آنها را تهدید میکند.
موج گرمای طاقتفرسای این هفته اروپاییها را جایی میزند که بیشترین آسیب را حس میکنند؛ و ماجرا فقط به ناراحتی جسمی محدود نمیشود. هزینههای خانوار در حالی سر به فلک میکشد که قیمت برق رکوردهای تازهای ثبت میکند، والدین برای پیدا کردن مراقبت اضطراری از کودکانشان دستپاچه شدهاند و کارگران فضای باز ساعتهایی را از دست میدهند که توان چشمپوشی از آنها را ندارند.
آگهی
آگهی
پژوهش تازهای که این هفته از سوی موسسه کلایمت انالیتیکس منتشر شده نشان میدهد رویدادهای همزمان گرما و خشکسالی، درآمد متوسط خانوار را در سراسر اروپا نزدیک به سه درصد کاهش میدهد.
اگر تا سال 2100 سطح گرمایش جهانی به 2.7 درجه برسد ـ یعنی مسیری که با سیاستهای کنونی جهان همخوان است ـ درآمد متوسط هر خانوار اروپایی میتواند 27 درصد کاهش یابد. محدود کردن گرمایش به 1.5 درجه مطابق با توافق پاریس این کاهش را به حدود 7 درصد میرساند.
جسی شلیپن، نویسنده اصلی این پژوهش و اقتصاددان ارشد اقلیم در موسسه کلایمت انالیتیکس، میگوید: «موج گرمای گستردهای که اکنون سراسر اروپا را درنوردیده است همین حالا هم سلامت مردم، معیشتشان و توانایی آنها برای کار کردن را تهدید میکند.» او اضافه میکند: «هرجا گرمای شدید با خشکسالی همزمان شود، میزان خسارت میتواند بسیار بیشتر باشد.»
رکوردشکنی قیمت برق و اینکه چرا روی قبض شما اثر میگذارد
مستقیمترین ضربه مالی به قبضهای انرژی اروپا وارد میشود. به گزارش پایگاه خبری آنی بازار انرژی مانتل نیوز، شامگاه سهشنبه 23 ژوئن همزمان با جهش تقاضا برای کولر و دستگاههای تهویه مطبوع و ضعف در سمت عرضه، قیمت برق به رکوردهای تاریخی رسید.
بلژیک رکورد تازهای برای بالاترین قیمت برق در بازههای 15 دقیقهای ثبت کرد: €1,038.25 بر مگاواتساعت. این قیمتهای ربعساعتی هزینه برق را در بازههای 15 دقیقهای نشان میدهند و مستقیما روی مشترکانی که تعرفه شناور دارند اثر میگذارند. این رقم بیش از 10 برابر متوسط قیمت عمدهفروشی برق در اتحادیه اروپاست که خارج از دورههای بحرانی معمولا بین €50 تا €100 بر مگاواتساعت قرار دارد.
در هلند قیمت به €902.47 بر مگاواتساعت رسید، منطقه DK1 در دانمارک به €786.83 بر مگاواتساعت صعود کرد و آلمان ـ بزرگترین بازار برق اروپا ـ اوج €747.10 بر مگاواتساعت را ثبت کرد.
این جهشها عمدتا در ساعات عصر رخ میدهد؛ زمانی که تولید خورشیدی افت میکند اما دما و تقاضا برای خنکسازی همچنان بالا میماند. در همین بازه، اپراتورهای شبکه هرچه بیشتر ناچار میشوند برای پاسخگویی به تقاضا نیروگاههای گازسوز را وارد مدار کنند. طبق نظام «ترتیب هزینه» در اروپا، گرانترین منبع انرژی مورد نیاز برای تامین تقاضا قیمت کل شبکه را تعیین میکند؛ به این معنی که هرگاه گاز گران لازم باشد، سود حاصل از تجدیدپذیرهای ارزان از بین میرود.
این مشکل در موجهای گرما تشدید میشود، زیرا نیروگاههای برق در دماهای بالا بازدهی خود را از دست میدهند. پنلهای خورشیدی به ازای هر یک درجه افزایش دمای سطحشان بالاتر از 25 درجه سانتیگراد، بین 0.3 تا 0.5 درصد از توان تولید خود را از دست میدهند؛ محدود شدن سهم آنها دقیقا در همان زمانی رخ میدهد که تقاضا در اوج است.
نیروگاههای گازسوز سیکل ترکیبی هم با اثری مشابه روبهرو هستند و به ازای هر یک درجه افزایش دما نسبت به سطح مبنا، تا 0.9 درصد از توان تولیدی خود را از دست میدهند.
در آلمان، مقدار تقاضای برقی که از سوی تجدیدپذیرها تامین نمیشود ـ که به آن بار باقیمانده میگویند ـ شامگاه سهشنبه به 51.5 گیگاوات رسید؛ یعنی حدود 10.4 گیگاوات بالاتر از سطح معمول در آن ساعت از روز. هرچه بار باقیمانده بالاتر باشد، گاز بیشتری لازم است و قیمت نیز بالاتر میرود.
دستمزدهای از دست رفته؛ والدین، کارگران فضای باز و هزینههای پنهان اقتصادی
هزینهها البته به قبض انرژی محدود نمیشود. در سراسر فرانسه و بریتانیا، هزاران مدرسه این هفته تعطیل شدهاند یا ساعات کار خود را کاهش دادهاند و والدین ـ که در عمل بیشتر مادران هستند ـ ناچار شدهاند این خلا را پر کنند.
جولی بریرلی، نویسنده و فعال حقوق زنان، در لینکدین نوشت: «مدرسهها زودتر تعطیل میشوند و از والدین ـ بیایید صادق باشیم، عمدتا مادرها ـ انتظار میرود به طرز جادویی حاضر شوند و این خلا را پر کنند؛ با سوزاندن روزهای مرخصی یا مرخصی بدون حقوق، با پذیرفتن ضربه به حقوقشان و به تصوری که کارفرما از «قابل اتکا» بودن آنها دارد.»
این پست بیش از 150 واکنش از سوی والدینی برانگیخت که از تعطیلیهای دقیقه نودی مدارس میگفتند و یکی از آنها خواستار آن شد که دولتها برای پوشش هزینه مراقبت اضطراری از کودکان، پرداختیهای ویژه وضعیتهای جوی شدید برقرار کنند.
برای کارگران فضای باز، این خسارتها حتی ویرانگرتر است. کارگران ساختمانی، رانندگان تحویل کالا، کارگران کشاورزی و کارکنان کارخانهها ساعتهای کاری خود را از دست میدهند، چون گرما برنامههای کاری را وادار به تغییر میکند.
در بسیاری از مناطق فرانسه، کار در مزارع بعدازظهرها ممنوع شده تا خطر آتشسوزی ناشی از مزارع خشک کاهش یابد؛ اقدامی که درآمد روزانه کارگران را کم میکند؛ بسیاری از آنها مهاجران فصلی هستند.
لغو قطارها در سراسر فرانسه و بلژیک که برای جلوگیری از داغ شدن بیش از حد ریلها و خم شدن زیرساخت ریلی اجرا شده، مسافران بیشتری را به استفاده از خودرو وادار کرده و هزینه سوخت را نیز به فشار مالی خانوارها اضافه کرده است.
فرانسه، آلمان، بریتانیا؛ چه کسانی بیشترین هزینه موج گرما را میپردازند؟
پژوهش کلایمت انالیتیکس نشان میدهد که هزینهها پیش از همه دامن خانوارهای کمدرآمد را میگیرد. فقیرترین 20 درصد خانوارهای اروپایی در جریان رویدادهای همزمان گرما و خشکسالی، چهار درصد از درآمد خود را از دست میدهند؛ در حالی که این رقم برای بقیه جمعیت بین 1.1 تا 1.8 درصد است.
در سطح منطقهای، مادرید در چنین رویدادهایی کاهش درآمدی نزدیک به 10 درصد ثبت کرده، مجارستان مرکزی 9.4 درصد و اسپانیای مرکزی 8.8 درصد.
با وجود دههها هشدار علمی، دولتهای اروپایی همچنان برای مواجهه با هزینههای گرمای شدید به شکلی خطرناک کمآماده ماندهاند. کمیته تغییرات اقلیمی بریتانیا ماه گذشته اعلام کرد که برنامههای سازگاری دولت «برای هدف موردنظر مناسب نبوده است».
نهاد مشورتی فرانسه، شورای عالی برای اقلیم، هشدار داده است که فاصله میان نیازهای سازگاری و اقدامهای انجامشده در حال افزایش است. یک مطالعه کلایمت انالیتیکس برای بانک جهانی که ژانویه 2026 منتشر شد نشان داد آلمان برای حفاظت از مردم در برابر افزایش استرس گرمایی «فاقد راهحلهای جامع» است و اجرای حتی طرحهای منطقهای سلامت در برابر گرما «هنوز به طور جدی عقب است».
مطالعه کلایمت انالیتیکس نشان میدهد پیامدهای عدم اقدام در طول زمان روی هم انباشته میشود. در سناریوی گرمایش 2.7 درجه، درآمد خانوارهای اسپانیایی بیش از یکسوم و درآمد خانوارهای یونانی بیش از نصف کاهش مییابد. در سراسر قاره، شمار افرادی که در معرض خطر فقر قرار دارند میتواند از 60 میلیون نفر در سناریوی 1.5 درجه به 127 میلیون نفر در 2.7 درجه برسد؛ به طوری که یونان، اسپانیا، رومانی، بلغارستان و قبرس در میان کشورهایی هستند که بیشترین آسیب را میبینند.
پیشبینی میشود موج گرمای کنونی تا اوایل ژوئیه در بخشهای زیادی از اروپای مرکزی و غربی ادامه یابد.