دانشمندان اقلیمشناسی هشدار میدهند ممکن است قویترین النینوی ثبتشده اواخر امسال رخ دهد، اما این برای سیاره زمین بهمعنای لزوم وحشت نیست.
دانشمندان پیشبینی میکنند قویترین الگوی آب و هوایی ال نینیو تاکنون رخ دهد و تغییرات اقلیمی ناشی از انسان، پیامدهای آن را تشدید کند.
آگهی
آگهی
جف براردلی، کارشناس ارشد هواشناسی و متخصص اقلیم در شبکه تلویزیونی WFLA در تمپا، فلوریدا، هشدار میدهد: «فکر میکنم شاهد رخدادهای آب و هوایی خواهیم بود که در تاریخ معاصر هرگز مانندشان را ندیدهایم.»
یک ال نینیو از میانه امسال شکل خواهد گرفت و طبق اعلام سازمان جهانی هواشناسی بر الگوی دما و بارندگی در جهان تاثیر میگذارد. در حالی که مدلها نشان میدهند این میتواند رخدادی قوی باشد، سازمان جهانی هواشناسی هشدار داده است که مدلها در فصل بهار دقت کمتری در پیشبینی دارند.
ال نینیو چیست؟
ال نینیو (در اسپانیایی به معنای «پسر») یک پدیده طبیعی اقلیمی است که در آن دمای سطح آب در اقیانوس آرام استوایی بالاتر از حد میانگین قرار میگیرد و در نتیجه الگوهای آب و هوایی جهان را تغییر میدهد.
همتای آن، لا نینیا، با دمای سطحی پایینتر از حد معمول مشخص میشود.
براردلی میگوید رخداد ال نینیو در عمل گرما را در سطح زمین بازتوزیع میکند. در حال حاضر گرمای زیرسطحی اقیانوس آرام در حال حرکت به سمت شرق و بالا آمدن از اعماق به سطح آب است؛ مراحل اولیه شکلگیری ال نینیو.
بهروزرسانی جهانی اقلیم فصلی سازمان جهانی هواشناسی نشان میدهد دمای سطح دریا به سرعت در حال افزایش است. ویلفران موفووما اوکیا، رئیس بخش پیشبینی اقلیم در این سازمان، میگوید با اطمینان بالا میتوان از آغاز ال نینیو سخن گفت و انتظار داشت در ماههای پیش رو شدت آن بیشتر هم بشود.
به گفته سازمان جهانی هواشناسی، ال نینیو معمولا هر دو تا هفت سال یکبار رخ میدهد و حدود ۹ تا ۱۲ ماه ادامه دارد.
چرا دانشمندان از پیشبینی ال نینیوی امسال نگرانند؟
دنیل سوین، دانشمند حوزه اقلیم در موسسه منابع آب کالیفرنیا، میگوید به نظر میرسد مدلهای پیشبینی «چیزی را گرفتهاند». او توضیح میدهد حجم و شدت نابهنجاریهای گرمایی آبهای گرم زیرسطحی – یا تودههای غیرعادی گرم آب که بخش کلیدی فیزیک ال نینیو هستند – در حد رکوردهای ثبتشده تاریخی است.
قویترین رخدادها را معمولا «سوپر ال نینیو» مینامند، با این حال اداره ملی اقیانوسی و جوی آمریکا (NOAA) از این اصطلاح استفاده نمیکند.
گزارش موسسه زیرو کربن انالیتیکس احتمال شکلگیری ال نینیو بین ماههای مه و ژوییه ۲۰۲۶ را ۶۱ درصد برآورد کرده و میگوید: «برخی مدلها امکان وقوع یک ال نینیوی بسیار قوی را پیشبینی میکنند.» در این گزارش همچنین آمده است: «وقوع رخدادهای بسیار شدید ال نینیو و لا نینیا از دهه ۱۹۵۰ افزایش یافته است. برخی سناریوها نشان میدهند با ادامه افزایش دمای جهانی، تعداد این رخدادهای شدید ال نینیو ممکن است دو برابر شود.»
براردلی توضیح میدهد اگر اقیانوس آرام مقدار زیادی گرما آزاد کند، سامانه اقلیمی سوختگیری مجدد میشود و به لحاظ آب و هوایی آشفتگی به بار میآورد. با گرمای بیشتر، موجهای گرمایی شدیدتر خواهند شد، خشکسالی در برخی مناطق بدتر میشود و رطوبت بیشتر در هوا هم به بارشهای سیلآسای شدیدتر منجر خواهد شد.
او اضافه میکند ال نینیو همچنین فصل توفانهای حارهای در اقیانوس اطلس را تضعیف میکند، زیرا گرمای زیاد در آرام عملا از اطلس پیشی میگیرد. براردلی هشدار میدهد مناطقی مانند کارائیب تابستان امسال بهطور غیرعادی خشک خواهند بود و احتمالا سامانههای حارهای کمتری را تجربه میکنند.
ال نینیو خطر آتشسوزیهای مرگبار را افزایش میدهد
سال ۲۰۲۶ همین حالا هم سالی استثنایی از نظر رخدادهای حدی مرتبط با تغییرات اقلیمی است و سازمان جهانی هواشناسی هشدار میدهد که سیاره زمین «بیش از هر زمان دیگری در طول تاریخ مشاهدات از تعادل خارج شده است».
از ابتدای امسال تاکنون، آتشسوزیهای جنگلی بیش از ۱۵۰ میلیون هکتار از اراضی جهان را سوزاندهاند؛ رقمی دو برابر مساحت سوخته در همین بازه زمانی در سال ۲۰۲۴.
دکتر تئودور کیپینگ از کالج امپریال لندن میگوید: «یک ال نینیوی قوی میتواند در ادامه سال تاثیر بزرگی بر خطر آتشسوزی داشته باشد. در حالی که در بسیاری از نقاط جهان فصل جهانی آتش هنوز به اوج نرسیده، این شروع سریع در کنار ال نینیوی پیشبینیشده میتواند به این معنا باشد که امسال با سالی بهطور ویژه شدید از نظر آتشسوزی روبهرو شویم.»
آتشسوزیهای جنگلی فقط در لحظه جان انسانها را نمیگیرند؛ آنها کیفیت هوا را در شعاع صدها کیلومتری کاهش میدهند و مشکلات گوناگون سلامت به بار میآورند. برای نمونه، آتشسوزیهای استرالیا در سال ۲۰۱۹، ۳۳ نفر را بهطور مستقیم کشت، اما دود ناشی از آن در شش ماه بعدی باعث ۴۱۷ مرگ اضافی و هزاران مورد بستری در بیمارستان شد.
حدود ۱۲ درصد از مرگومیرهای انسانی ناشی از ذرات ریز حاصل از آتشسوزی در دهه ۲۰۱۰ به تغییرات اقلیمی نسبت داده شده است (منبع به زبان انگلیسی).
سالهای متمادی آتشسوزیهای حدی منطقهای در جنگلهای جهان اکنون در مقایسه با اقلیم پیشاصنعتی محتملتر شده است (منبع به زبان انگلیسی). برآورد شده است که ساعتهای بالقوه سالانه برای سوختن بین سالهای ۱۹۷۵ تا ۲۰۲۴ حدود ۳۶ درصد افزایش یافته (منبع به زبان انگلیسی)، در حالی که روزهای حدی با بیش از ۱۲ ساعت بالقوه برای سوختن در زیستبومهای مستعد آتشسوزی ۸۱ تا ۲۳۳ درصد بیشتر شده است.
پیامدهای یک سوپر ال نینیو چیست؟
ال نینیو پیامدهایی جهانی دارد. به نظر میرسد در سراسر ایالات متحده، تابستان امسال گرمتر از حد معمول و همراه با موجهای گرمایی قابل توجه باشد. هرچند هنوز برای پیشبینی جزئیات زود است، براردلی انتظار دارد در جنوب غربی آمریکا شاهد افزایش رعدوبرقهای روزانه نیز باشیم.
تخریب جنگلها که بر اثر آتشسوزی، بهرهبرداری چوب و خشکسالی تشدید میشود، حدود ۴۰ درصد از جنگلهای آمازون را تحت تاثیر قرار داده است؛ وضعیتی که ممکن است در سال ۲۰۲۶ با یک ال نینیوی قوی بدتر هم بشود.
سوین میگوید گرمای اضافی که ال نینیو به سطح آب میآورد، در کنار گرمایش تدریجی سیاره بر اثر تغییرات اقلیمی، به رکوردشکنی گرما در مقیاس جهان منجر خواهد شد. او انتظار دارد امسال، سال آینده یا هر دو، شاهد رکوردهای جدید دمای میانگین جهانی باشیم.
مایکل من، دانشمند اقلیم در دانشگاه پنسیلوانیا، میگوید هرچند ال نینیو برای یک یا دو سال دمای جهانی را کمی بالا میبرد، در مجموع نوعی «بازی جمع صفر» است.
او اضافه میکند این الگو معمولا دوباره به سوی لا نینیا نوسان میکند و به نوبه خود برای یک یا دو سال دمای جهانی را پایین میآورد. به گفته من، چیزی که باید نگران آن بود روند بلندمدت و مداوم گرمایش است که تا زمانی که انسانها به سوزاندن سوختهای فسیلی ادامه دهند، تداوم خواهد داشت.
چرا ال نینیو «دلیلی برای وحشت» نیست
دانشمندان برجسته اقلیم میگویند هرچند ال نینیو توجه زیادی را به خود جلب میکند و میتواند در ادامه سال به شرایطی بسیار حدی منجر شود، «این خود ال نینیو نیست که باید از آن ترسید».
دکتر فریدریکه اوتو، استاد علوم اقلیم در کالج امپریال لندن و همبنیانگذار پروژه نسبتدهی وضع هوا، توضیح میدهد: «ال نینیو پدیدهای طبیعی است؛ میآید و میرود. اما تغییرات اقلیمی برعکس تا زمانی که سوزاندن سوختهای فسیلی را متوقف نکنیم بدتر و بدتر میشود. بنابراین تغییرات اقلیمی دلیل واقعی نگرانی است.»
او در ادامه میگوید: «در حالی که نمیتوانیم پدیدههای طبیعی را کنترل کنیم، ما دانش و فناوری لازم را داریم که استفاده از سوختهای فسیلی را تا حد بسیار زیادی کنار بگذاریم.»
انبوهی از مقالات علمی نشان میدهد رهبران جهان برای مقابله با تغییرات اقلیمی از طریق گذار از سوختهای فسیلی کار کافی انجام نمیدهند.
دکتر جمیله محمود، مدیر اجرایی مرکز سلامت سیارهای سانوی، میگوید: «در چند سال گذشته شاهد بودهایم که دولتها بیصدا از تعهدات اقلیمی خود عقب نشستهاند؛ زبانشان ملایم شده، سطح بلندپروازی کاهش یافته و برخی چنان رفتار کردهاند که گویی بحران اقلیم فصلی از یک داستان بوده که تمام شده است.»
نخستین کنفرانس سطحبالا ویژه بررسی راهکارهای مشخص برای خروج از وابستگی به سوختهای فسیلی، آوریل امسال در کلمبیا برگزار شد. دونالد ترامپ عمدا از فهرست دعوتشدگان کنار گذاشته شد، زیرا این نشست گردهمایی رهبرانی بود که به اقدام اقلیمی متعهدند. در این نشست تا حدی پیشرفت حاصل شد و گفتوگوهای اقلیمی COP31 در نوامبر به عنوان نشست بعدی رهبران بینالمللی برنامهریزی شده است.