آیرا ساتیش به پاس تلاشهایش برای مقابله با ریزپلاستیکها، بهعنوان برنده اروپایی جایزه زمین ۲۰۲۶ انتخاب شد.
آیرا ساتیش که فقط ۱۸ سال دارد، با یکی از بزرگترین چالشهای زیستمحیطی زمانه ما روبهرو شده است.
آگهی
آگهی
این دانشآموز ایرلندی امروز (۱۱ مه) به عنوان برنده اروپایی جایزه معتبر «ارث پرایز» معرفی شد؛ بزرگترین رقابت زیستمحیطی جهان که با ارائه مشاوره و ۱۰۰ هزار دلار (۸۵ هزار یورو) بودجه از جوانان حمایت میکند.
ساتیش این عنوان را برای پروژه «اکو پرج» به دست آورد؛ نوعی پلاستیک تجزیهپذیر در طبیعت که هنگام تجزیه ایمن، کاتالیزورهایی آزاد میکند که به حذف دیگر ریزپلاستیکهای موجود در محیط کمک میکند. او در حالی که هنوز خود دانشآموز است، تا کنون با پژوهشگران دانشگاههای UCD دوبلین و ATU لَتِرکِنی در ایرلند، و همچنین مرکز پژوهشی بایاوربیک در حوزه اقتصاد زیستی همکاری کرده است.
به لطف جایزه ۱۲ هزار و ۵۰۰ دلاری (۱۰ هزار و ۶۲۴ یورویی)، این دانشمند جوان قصد دارد اختراع خود را برای استفاده واقعی در محصولاتی مانند بستهبندی و کیسههای کمپوست در مقیاس بزرگ تولید کند. با توجه به دشواری ساخت پلاستیکهای تجزیهپذیر که در عین حال برای استفاده روزمره به اندازه کافی بادوام باشند، این کار آسانی نخواهد بود.
آشنایی با برنده اروپایی جایزه ارث پرایز ۲۰۲۶
ساتیش در گفتوگو با «یورونیوز ارث» گفت: «این یک رویا بود که به واقعیت پیوسته است.» او افزود: «هنوز هم باورم نمیشود که برنده شدهام.»
ساتیش که امیدوار است طی ۱۰ سال آینده دکترای مهندسی آنزیمی یا زیستفناوری بگیرد، میگوید ایده «اکو پرج» را پس از یکی از پروژههای قبلی خود در پایش کیفیت آب پیدا کرد. او دریافت که ریزپلاستیکها به راحتی قابل شناساییاند، اما نمیتوان آنها را حذف کرد.
او توضیح میدهد: «در آن زمان، پلاستیک و ریزپلاستیکها به یک معضل بزرگ و مشترک تبدیل شده بود» و هشدار میدهد که ریزپلاستیکها آنقدر همهجا هستند که حتی در آب آشامیدنی و شیر مادر هم پیدا شدهاند.
او میگوید: «فقط میخواستم بدانم پلاستیک چیست و بعد تحقیق درباره این را آغاز کردم که ریزپلاستیکها و نانوپلاستیکها چگونه شکل میگیرند، چگونه وارد بدن ما میشوند و چه تاثیری میتوانند بر زندگی روزمره ما داشته باشند. بعد شروع به جستوجوی راهحلها کردم.»
ساتیش نوعی پلاستیک گیاهی تولید کرده که میتواند آنزیمهای ویژهای را در خود حمل کند. با جاسازی این آنزیمها در داخل این ماده، آنها پایدار میمانند و همزمان با تجزیه پلاستیک به تدریج آزاد میشوند و به این ترتیب میتوانند به تجزیه ریزپلاستیکها در محیطهای مختلفی مانند خاک، آب شیرین و آب شور ادامه دهند.
در این روش، یک باکتری به صورت ژنتیکی دستکاری میشود تا آنزیم مورد نظر را تولید کند؛ روشی که گرچه در ابتدا پرهزینه است، در نهایت مقرونبهصرفهتر خواهد شد. ساتیش قصد دارد نیمی از مبلغ جایزه خود را صرف آزمایش این فرضیه کند و پس از وارد کردن باکتریهای دستکاریشده برای تولید آنزیم، رشد و کارایی ای.کولای (E.coli) را زیر نظر بگیرد.
اگر این فرضیه موفق باشد، او بقیه پول را برای افزایش تولید در مقیاس بزرگ به کار خواهد گرفت. اگر نه، به آزمایشگاه برمیگردد تا دوباره روی این که چگونه میتوان به این هدف رسید تحقیق کند.
مقابله با همهگیری پلاستیک در اروپا
ساتیش به عنوان برنده اروپایی این رقابت، از شرکتهای چندملیتی در اتحادیه اروپا هم خواسته است استفاده از پلاستیک را متوقف کنند.
او اذعان دارد که تحقق چنین اقدامی «واقعا سخت» است، اما استدلال میکند که تنها با بازیافت نمیتوان همهگیری پلاستیک را مهار کرد، چرا که فقط ۹ درصد از ۲۴۰ میلیون تن پلاستیکی که هر سال تولید میشود، واقعا بازیافت میشود.
غولهای سوخت فسیلی نیز از مصرف پلاستیک سود میبرند و با استفاده از محصولات پتروشیمی در هزاران کالای روزمره، در بحبوحه رشد انرژیهای تجدیدپذیر، تقاضا برای نفت و گاز را حفظ میکنند.
ساتیش اضافه میکند که استفاده دوباره از محصولات و انتخاب تا حد امکان پلاستیکهای تجزیهپذیر، همچنان بهتر از افزودن زباله پلاستیکی به محیط است.
رایگیری عمومی برای انتخاب برنده جهانی جایزه ارث پرایز از ۲۹ مه آغاز میشود. میتوانید درباره این رقابت اینجا (منبع به زبان انگلیسی) بیشتر بخوانید.