پدیده النینو امسال میتواند باعث تشدید رخدادهای حدی آب و هوایی در جهان و رساندن دما به رکوردهای تازه شود، اما تا چه حد از بازگشت آن مطمئنیم؟
با هشدار کارشناسان درباره احتمال شکلگیری ال نینیو در اواخر امسال، نگرانیها از رسیدن دمای جهانی به رکوردهای تازه رو به افزایش است.
آگهی
آگهی
به گفته اداره ملی اقیانوسی و جوی آمریکا (NOAA)، احتمال شکلگیری ال نینیو در بازه ژوئیه تا سپتامبر و پس از آن ۵۰ تا ۶۰ درصد است، در حالی که گذار از لا نینا به شرایط خنثی انسو در ماههای فوریه تا آوریل با احتمال ۶۰ درصد پیشبینی شده است.
با این حال نوا هشدار میدهد که عدمقطعیت مدلها همچنان «قابل توجه» است، زیرا پیشبینیها در این مقطع ابتدایی سال معمولا دقت کمتری دارند.
ال نینیو و لا نینا چه هستند؟
ال نینیو و لا نینا دو الگوی متضاد اقلیمی در اقیانوس آرام هستند که بر آبوهوای سراسر جهان تاثیر میگذارند. بادهای تجاری در آرام معمولا از شرق به غرب میوزند و آبهای گرم سطحی را به سوی بخش غربی اقیانوس آرام میرانند.
ال نینیو که در زبان اسپانیایی به معنای «پسر بچه» است، زمانی رخ میدهد که این بادها تضعیف شوند یا جهتشان برعکس شود و در نتیجه آبهای بخش شرقی اقیانوس آرام از حد معمول گرمتر شود.
در دورههای لا نینا، که به معنای «دختر» است، بادهای تجاری شرق به غرب قویتر میشوند و آبهای گرم را بیشتر به سوی سواحل استرالیا و جنوب شرق آسیا میرانند. این روند باعث صعود آبهای سرد از اعماق اقیانوس به سطح میشود و میانگین دمای سطح دریا را بهویژه در قارههای آمریکایی پایین میآورد.
ال نینیو نامنظم رخ میدهد، به طور متوسط هر دو تا هفت سال یکبار، و معمولا حدود یک سال دوام میآورد اما گاهی طولانیتر هم میشود. این پدیده اغلب با رخداد لا نینا در پی آن همراه است.
ال نینیو چه تاثیری بر آبوهوا دارد؟
کیرن هانت، دانشمند اقلیم در مرکز ملی علوم جوی در بریتانیا، میگوید: «ال نینیو معمولا بارندگی را در بیشتر مناطق گرمسیری خشکیها سرکوب میکند.»
او اضافه میکند: «این یعنی اگر سایر عوامل ثابت باشند، بارشهای موسمی در آسیا، آفریقا و آمریکای جنوبی تمایل دارد خشکتر از حد معمول باشد. در مقابل، ال نینیو با افزایش بارندگی و گاه سیلاب در جنوب ایالات متحده، پرو، آرژانتین، جنوب اروپا، کنیا و اوگاندا همراه است.»
ال نینیو همچنین میتواند موجهای گرما را در مناطق استوایی تشدید کند؛ به همین دلیل سالهای ال نینیو اغلب در میان گرمترین سالهای ثبتشده قرار میگیرند. برخی هواشناسان برآورد میکنند یک رویداد معمولی ال نینیو به طور موقت میانگین دمای جهانی را حدود ۰٫۱ تا ۰٫۲ درجه سانتیگراد افزایش میدهد.
این افزایش به اندازه جهش دما ناشی از تغییرات اقلیمی دستساز بشر چشمگیر نیست؛ تغییری که تاکنون دمای متوسط سطح زمین را نسبت به دوران پیشاصنعتی حدود ۱٫۳ تا ۱٫۵ درجه سانتیگراد بالا برده است.
تعریف دوباره ال نینیو
در ۷۵ سال گذشته، زمانی که هواشناسان وقوع ال نینیو و لا نینا را محاسبه میکردند، معیار آنها اختلاف دما در سه منطقه استوایی اقیانوس آرام نسبت به شرایط معمول بود.
بر این اساس، اگر دما در آن مناطق نیم درجه سانتیگراد گرمتر از حد معمول میشد ال نینیو و اگر به همین میزان خنکتر از حد معمول میشد لا نینا اعلام میشد؛ حد معمول نیز از میانگینهای ۳۰ ساله به دست میآمد.
اما با ادامه گرم شدن سیاره بر اثر گازهای گرماگیر، تعریفی که دانشمندان از «وضعیت عادی» دارند مدام در حال تغییر است.
به همین دلیل نوا از ماه گذشته شاخص جدیدی را به کار گرفته که دماها را با بقیه مناطق استوایی زمین مقایسه میکند.
نت جانسون، هواشناس در آزمایشگاه دینامیک سیالات ژئوفیزیکی نوا، میگوید: «در سالهای اخیر اختلاف میان روش قدیم و جدید گاهی تا نیم درجه سانتیگراد بوده و این برای ایجاد تاثیر کافی است.»
جانسون اضافه میکند این تغییر احتمالا به معنای ثبت چند دوره بیشتر لا نینا و چند دوره کمتر ال نینیو نسبت به سیستم قدیم خواهد بود.
جنیفر فرانسیس از مرکز پژوهش اقلیم وودول میگوید: «هرگاه ال نینیو شکل بگیرد، به احتمال زیاد رکورد تازهای برای دمای جهانی ثبت خواهد شد.»
او ادامه میدهد: «دهههاست که وضعیت عادی را پشت سر گذاشتهایم و با این حجم گرما در سامانه اقلیمی، همه باید خود را برای رخدادهای حدی آبوهوایی که این گرما به وجود میآورد آماده کنند.»