دانشمندان مدلی تازه طراحی کرده اند که مدعی است می تواند وقوع پدیده های النینو و لانینا را ۱۵ ماه زودتر با دقت پیش بینی کند.
سه ماه نخست سال ۲۰۲۶، با وجود شرایط ضعیف لانینا که از افزایش دما جلوگیری میکرد، چهارمین دوره گرم از زمان آغاز ثبت رکوردها بود.
آگهی
آگهی
آغاز این سال همچنین با ثبت کمترین میزان پوشش یخ دریایی در قطب شمال همراه بود.
اکنون دانشمندان انتظار دارند پدیده گرم النینیو که پیشبینی میشود تا اوایل پاییز شکل بگیرد، بهویژه نیرومند باشد.
کارشناسان میگویند این به آن معناست که سال ۲۰۲۶ نوزده درصد شانس دارد از ۲۰۲۴ پیشی بگیرد و به گرمترین سال ثبتشده تبدیل شود.
احتمال وقوع «ابر النینیو» در سال ۲۰۲۶
وبسایت خبری و تحلیلی محیط زیست «کربن بریف» بر پایه مجموعهدادههای دمایی پنج گروه پژوهشی مختلف پیشبینی میکند که سال ۲۰۲۶ تقریبا قطعی است یکی از چهار سال گرم تاریخ ثبت دما باشد و به احتمال زیاد به عنوان دومین سال گرم ثبتشده شناخته خواهد شد.
انتظار میرود دمای متوسط جهانی در طول سال افزایش یابد، بهویژه آنکه پاییز میتواند با وقوع یک «ابر النینیو» همراه باشد.
این پدیده گرم در اقیانوس آرام استوایی الگوهای آبوهوایی جهان را شکل میدهد و میتواند محرک خشکسالیها، سیلابها و موجهای گرمای دریایی باشد.
رایجترین روش برای پیشبینی ماهیت این شرایط، اندازهگیری ناهنجاری دما در ناحیه «نینو۳.۴» در اقیانوس آرام استوایی است.
اگر دمای سطح آب دریا برای مدتی بالاتر از ۰.۵ درجه سانتیگراد از حد معمول باشد، نشاندهنده وقوع رویداد النینیو است؛ دماهای بیش از ۱.۵ درجه یک رویداد النینیو قوی را نشان میدهد و دماهای فراتر از ۲ درجه اغلب «ابر النینیو» نامیده میشوند.
به گفته «کربن بریف»، تازهترین مدلهای اقلیمی میانگین برآوردی از ۲.۲ درجه سانتیگراد گرمایش تا ماه سپتامبر ارائه میکنند؛ سناریویی که جهان را بهطور قطعی وارد محدوده «ابر النینیو» میکند.
گرمایش پس از سپتامبر نیز احتمالا تشدید میشود، زیرا شرایط النینیو معمولا بین نوامبر و ژانویه به اوج میرسد.
«کربن بریف» میگوید در صورت وقوع چنین رویداد فوقالعادهای «احتمال اینکه سال ۲۰۲۷ به گرمترین سال ثبتشده تبدیل شود به شکل قابل توجهی افزایش خواهد یافت».
دانشمندان چگونه شدت النینیو را پیشبینی میکنند؟
پیشبینی دقیق چگونگی تحول شرایط النینیو در این مقطع زودهنگام از سال، در گذشته همیشه دشوار بوده است.
دانشمندان معمولا به چند ماه دیگر زمان نیاز دارند تا بتوانند با اطمینان وقوع یک رویداد قوی یا «ابر» را پیشبینی کنند.
با این حال، پژوهشگران دانشگاه هاوایی در مانوا اخیرا مطالعهای منتشر کردهاند که مدعی است میتواند النینیو و لانینا را تا ۱۵ ماه زودتر با دقت قابل توجهی پیشبینی کند.
این مقاله که در نشریه «ژئوفیزیکل ریسرچ لترز» منتشر شده، پیشبینیها را بر پایه مشاهدات دما و ارتفاع سطح اقیانوس انجام میدهد، بدون آنکه از مدلهای پیچیده اقلیمی استفاده کند.
یوکسین وانگ، نویسنده اصلی این مطالعه، گفت: «بسیاری از سامانههای پیشبینی پیشرو امروزی یا مدلهای دینامیکی اقلیمی هستند که اجرای محاسباتی آنها پرهزینه است، یا مدلهای آماری که بر دانشی درباره نوسان جنوبی النینیو (ENSO) تکیه دارند که طی دههها پژوهش به دست آمده، یا رویکردهای هوش مصنوعی که به حجم زیادی داده آموزشی نیاز دارند و اغلب از نظر فیزیکی تفسیر آنها دشوارتر است».
این پژوهشگران در عوض از دو «حافظه اقلیمی» اصلی که چند دهه پیش کشف شده بود استفاده کردند تا مدلی تجربی و مبتنی بر داده طراحی کنند.
تغییرات سطح دریا میتواند انباشت گرما در اقیانوس آرام استوایی را آشکار کند؛ موضوعی که اقیانوسشناس پیشرو، کلاوس ویرتکی، را برانگیخت تا از اندازهگیریهای تراز جزر و مد برای پیشبینی النینیو حتی در دهه ۱۹۷۰ استفاده کند.
علاوه بر این، ناهنجاریهای دمای سطح دریا در سراسر جهان، حتی خارج از اقیانوس آرام استوایی، در شکلگیری النینیو یا لانینا در ماههای بعد نقش دارند.
این پژوهشگران با وارد کردن دادههای تاریخی حاصل از این دو نوع مشاهده به یک مدل رایانهای، این سامانه را آزمودند تا ببینند آیا میتوانست شاخص نینو۳.۴ را در شش دهه گذشته بهدرستی پیشبینی کند یا نه.
وانگ گفت: «دریافتیم که این مدل میتواند النینیو و لانینا را به شکل شگفتآوری خوب پیشبینی کند و تا حدود ۱۵ ماه جلوتر، مهارت پیشبینی مفیدی داشته باشد».
این مدل در حال حاضر شکلگیری یک النینیو قوی را پیشبینی میکند؛ رویدادی که در آن دما در شرق استوایی اقیانوس آرام بیش از ۲ درجه سانتیگراد بالاتر از حد معمول خواهد بود و انتظار میرود در اواخر امسال رخ دهد.
وانگ افزود: «پیشبینی دقیق ENSO با بیش از یک سال فاصله بسیار مهم است، زیرا میتواند هشدار زودهنگام فراهم کند و به جوامع، دولتها و مدیران منابع امکان دهد اقدام کنند و خود را سازگار کنند تا آثار بالقوه النینیو و لانینا را کاهش دهند».