مدلهای آبوهوایی نشان میدهند احتمال رخداد یک «النینوی قوی» در اواخر امسال وجود دارد که میتواند دمای جهانی را بالا ببرد.
کارشناسان اقلیم هشدار میدهند احتمال وقوع «ابر ال نینو» بالاست؛ پدیدهای که میتواند دمای جهانی را به سطوح بیسابقهای برساند.
آگهی
آگهی
اوایل همین ماه، اداره ملی اقیانوسی و جوی آمریکا (نوا) اعلام کرد ۶۲ درصد احتمال دارد ال نینو در تابستان امسال شکل بگیرد.
هرچند پیشبینی مدلها در این مقطع از سال دقت کمتری دارد اما «افزایش احتمال» وقوع ال نینو در ادامه سال با وجود مقادیر زیاد گرما در لایههای زیرسطحی اقیانوس و تضعیف مورد انتظار بادهای تجاری در لایههای پایین جو تایید میشود.
مرکز پیشبینی اقلیمی نوا میگوید: «اگر ال نینو شکل بگیرد، شدت احتمالی آن همچنان بسیار نامطمئن است و یک شانس از هر سه شانس وجود دارد که در دوره اکتبر تا دسامبر ۲۰۲۶ یک ال نینوی «قوی» باشد.»
ال نینو و لا نینا چه هستند؟
لا نینا (در اسپانیایی به معنی «دختر») پدیده رایجتری است که وقتی رخ میدهد که بادهای تجاری در اقیانوس آرام تمایل دارند از شرق به غرب بوزند و آبهای گرم سطحی را به سمت غرب اقیانوس آرام هل میدهند.
این وضعیت باعث میشود آب سرد از اعماق اقیانوس به سطح «برخیزد» و میانگین دمای سطح دریا را خنکتر کند بهویژه در سواحل قاره آمریکا.
ال نینو میتواند با رشتهای از جهشهای بادهای حارهای از سمت غرب آغاز شود که این بادهای تجاری را تضعیف یا حتی معکوس میکند. در این حالت آب گرم سطحی دوباره به سوی آمریکای جنوبی برمیگردد و گرم شدن آب سطحی مانع خیزش آبهای عمیقتر و سردتر میشود.
ال نینو که بهطور نامنظم رخ میدهد و معمولا حدود یک سال طول میکشد، تمایل دارد دمای جهانی را افزایش دهد؛ افزایشی که میتواند به بروز رخدادهای حدی بیشتری مانند سیلاب منجر شود.
دلیلش این است که با هر ۱ درجه سانتیگراد افزایش دمای هوا جو میتواند حدود ۷ درصد رطوبت بیشتری در خود نگه دارد و همین به بارشهای سنگینتر و شدیدتر میانجامد. ال نینو همچنین میتواند موجهای گرما در مناطق حارهای را تشدید کند، به همین دلیل سالهای ال نینو اغلب در زمره گرمترین سالهای ثبتشده قرار میگیرند.
آخرین ال نینو از ماه مه ۲۰۲۳ تا مارس ۲۰۲۴ رخ داد و به گرمای رکوردشکن دامن زد که خود به موجی از موجهای گرمای مرگبار، آتشسوزیهای جنگلی و سیلها در سراسر جهان سوخترساند.
برخی هواشناسان پیشبینی میکنند که یک رویداد معمولی ال نینو معمولا موجب افزایش موقت ۰.۱ تا ۰.۲ درجه سانتیگراد در میانگین دمای جهانی میشود.
این افزایش به اندازه جهشهای دمایی ناشی از تغییر اقلیم انسانی مهم نیست؛ تغییری که دمای میانگین سطح زمین را نسبت به دوران پیشاصنعتی حدود ۱.۳ تا ۱.۵ درجه سانتیگراد بالا برده است.
«ابر ال نینو» چیست و آیا امسال شکل میگیرد؟
چندین روزنامه و تحلیلگران اقلیم ادعا کردهاند ال نینوی احتمالی امسال یک نسخه «ابر» خواهد بود اما چنین اصطلاحی در دستهبندیهای رسمی علمی وجود ندارد.
مردم ممکن است واژه «ابر» را بهطور غیررسمی برای اشاره به شدت ال نینو بهکار ببرند؛ شدتی که معمولا با استفاده از شاخص اقیانوسی نینو (اونی) تعریف میشود اما این اصطلاح در نوا استفاده نمیشود.
برای شکلگیری شرایط ال نینو لازم است دمای ماهانه سطح دریا در بخشهای مرکزی و شرقی اقیانوس آرام حارهای دستکم ۰.۵ درجه سانتیگراد بالاتر از حد نرمال گرم شود، با این انتظار که این گرمایش پنج دوره سهماهه پشتسرهم و همپوشان را ادامه یابد.
ال نینوی ضعیف زمانی رخ میدهد که شاخص اونی بزرگتر یا مساوی ۰.۵ درجه سانتیگراد باشد اما از ۰.۹ درجه سانتیگراد بیشتر نشود. دمای سطح دریا بزرگتر یا مساوی ۱ درجه و کمتر یا مساوی ۱.۴ درجه سانتیگراد بهعنوان ال نینوی «متوسط» تعریف میشود، در حالی که ال نینوی «قوی» زمانی رخ میدهد که اوج شاخص اونی بزرگتر یا مساوی ۱.۵ درجه سانتیگراد باشد.
بنابراین وقتی از «ابر ال نینو» صحبت میشود در واقع تلویحا از وقوع یک ال نینوی قوی خبر داده میشود اما همه با این پیشبینی موافق نیستند.
آیا تغییر اقلیم به ال نینو قدرت بیشتری میدهد؟
گرمای ال نینو از انرژیای میآید که در دوره لا نینا در غرب اقیانوس آرام انباشته شده و تا فوریه ۲۰۲۶ ادامه داشته است.
دانشمندان دانشگاه کلمبیا (منبع به زبان انگلیسی) میگویند این یعنی وقوع یک «ابر ال نینو» به این زودی و بلافاصله پس از رویداد نسبتا قوی ۲۰۲۳-۲۰۲۴ «تا حدی غافلگیرکننده» خواهد بود.
این پژوهشگران توضیح میدهند: «شارژ شدن دوباره "باتری" گرما در شرق اقیانوس آرام زمان میبرد، اما شاید گرم شدن ناشی از فعالیتهای انسانی مدت زمان لازم برای شارژ این باتری را کاهش داده باشد.»
این پژوهشگران مینویسند: «تحلیلگران علم اقلیم که پیشتر امکان وقوع ال نینو در سال جاری را نادیده گرفته بودند اکنون ظاهرا سوار موج ابر ال نینو شدهاند.»
این مقاله که ۲۰ مارس منتشر شد میافزاید هرچند شدت و تناوب ال نینو مهم است بهویژه از این نظر که آیا این ویژگیها تحت تاثیر گرم شدن جهانی تغییر کردهاند یا نه، موضوع مهمتر «تسریع شگفتآور و مداوم گرم شدن سطح اقیانوسها» است.