شبکه فرسوده و دچار کمبود سرمایهگذاری انرژی در اروپا باعث میشود هر سال حجم زیادی از انرژی تجدیدپذیر هدر برود.
اهمیت استفاده از انرژیهای تجدیدپذیر بیش از هر زمان دیگری شده است، چرا که جنگ علیه ایران همچنان خطرات وابستگی به سوختهای فسیلی را برجسته میکند.
آگهی
آگهی
با وجود اینکه بهای نفت برنت، شاخص جهانی قیمت نفت، صبح دیروز (۲۶ مارس) در پی افزایش امیدها به کاهش تنش کمی افت کرد، قیمت هر بشکه از زمان آغاز درگیری چندین بار از ۱۰۰ دلار (حدود ۸۶.۳۸ یورو) عبور کرده است. پیش از جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران، قیمت نفت کمتر از هر بشکه ۶۳ یورو بود.
بخش زیادی از این جهش به بسته شدن عملی تنگه هرمز نسبت داده میشود. این گذرگاه یکی از بزرگترین گلوگاههای انتقال سوخت فسیلی در جهان است و حدود یک پنجم نفت جهان از آن عبور میکند.
تحلیلگران هشدار میدهند که قیمت نفت بلافاصله پس از پایان جنگ به سرعت به سطح قبلی برنمیگردد، به ویژه اگر زیرساختهای بیشتری در حوزه انرژی هدف قرار گیرد.
به همین دلیل است که قیمت بنزین و انرژی در سراسر اروپا جهش کرده و درخواستها برای صدور مجوزهای حفاری در دریای شمال را افزایش داده است.
با این حال، یک تحلیل از دانشگاه آکسفورد نشان میدهد که حداکثرسازی استخراج نفت و گاز در این منطقه در بهترین حالت سالانه تا ۸۲ پوند (۹۵ یورو) برای هر خانوار در بریتانیا صرفهجویی به همراه خواهد داشت. در مقابل، بریتانیایی که به طور کامل با انرژی تجدیدپذیر تامین شود میتواند هر سال تا ۴۴۱ پوند (۵۱۰ یورو) از قبضهای انرژی هر خانوار بکاهد.
اروپا چه مقدار انرژی تجدیدپذیر را هدر میدهد؟
با وجود آنکه تنشهای ژئوپلیتیک جذابیت انرژی پاک را افزایش داده است، اروپا همچنان معادل میلیاردها یورو از انرژی بادی و خورشیدی را هدر میدهد.
سال گذشته بریتانیا با کاهش تولید توربینهای بادی و پرداخت پول به نیروگاههای گازسوز برای تولید برق، مبلغ حیرتانگیز ۱.۴۷ میلیارد پوند (حدود ۱.۷۸ میلیارد یورو) را عملا به هدر داد.
تنها دیروز، هدررفت انرژی بادی بیش از ۱.۳۱ میلیون پوند (حدود ۱.۵ میلیون یورو) برای بریتانیا هزینه داشته است. حدود ۹۵۰۹۱ پوند (۱۰۹۸۳۱ یورو) از این رقم ناشی از خاموش کردن توربینهای بادی (محدودسازی تولید) بوده و بقیه از خرید انرژی از دیگر منابع تامین شده است که اغلب بر سوختهای فسیلی تکیه دارند.
در آلمان، هزینههای جبرانی ناشی از محدودسازی تولید انرژی تجدیدپذیر سال گذشته به ۴۳۵ میلیون یورو رسید. اگرچه این رقم نسبت به سال ۲۰۲۴ که ۵۵۴ میلیون یورو بود ۲۲ درصد کاهش نشان میدهد، اما در عین حال ابعاد گسترده هدررفت انرژی سبز در سراسر اروپا را آشکار میکند.
نرخ محدودسازی تولید در چندین کشور عضو اتحادیه اروپا از جمله اسپانیا و فرانسه در نه ماه نخست سال ۲۰۲۵ به سطوح بیسابقه رسید و درخواستها برای رفع گلوگاهها و بهبود زیرساختهای انرژی در سراسر قاره را تقویت کرد.
چرا اروپا این همه انرژی تجدیدپذیر را هدر میدهد؟
وقتی سرعت باد بیش از حد زیاد میشود، شبکه برق اغلب با انرژی سبز بیشتری از آنچه واقعا مورد نیاز است پر میشود.
شرکت بریتانیایی اکتوپس انرژی میگوید: «این وضعیت ترافیک ساعتحجمی در شبکه ایجاد میکند و انرژی به جایی که لازم است نمیرسد. در نتیجه، ما هم برای تولید دوباره برق که اغلب با سوختهای فسیلی آلاینده انجام میشود پول میدهیم و هم برای خاموش کردن باد هزینه میپردازیم.»
بهبود شبکه بزرگترین کمک برای کاهش هدررفت برق خواهد بود، اما این کار هم پرهزینه است و هم پیچیده. شبکه برق اروپا در ابتدا بر پایه زغالسنگ و بعدها گاز طراحی شده است؛ یعنی برای انتقال برق از نیروگاههای متمرکز ساخته شده است.
بسیاری از مزارع بادی در مناطق دورافتاده و فراساحلی قرار دارند و این یعنی انتقال برقی را که تولید میکنند دشوارتر میکند.
کارشناسان هشدار میدهند که شبکه برق اروپا هر چه بیشتر به گلوگاه تحقق هدف انتشار خالص صفر تبدیل میشود. یک مطالعه در سال ۲۰۲۵ از سوی موسسه اورورا انرژی ریسرچ خواستار گسترش سریع شبکه برای مقابله با صفهای رو به رشد اتصال، ازدحام و ظرفیت محدود تبادل برق میان کشورها شده است.
بر اساس این گزارش، هزینه مدیریت ازدحام در شبکههای برق اروپا در سال ۲۰۲۴ به حدود ۹ میلیارد یورو رسید، در حالی که به دلیل گلوگاهها ۷۲ تراواتساعت، عمدتا از انرژیهای تجدیدپذیر، محدود و از مدار خارج شد؛ رقمی که تقریبا معادل کل مصرف سالانه برق اتریش است.
اگرچه سرمایهگذاری در شبکه برق اروپا طی پنج سال گذشته ۴۷ درصد افزایش یافته و به حدود ۷۰ میلیارد یورو در سال رسیده است، کارشناسان هشدار میدهند که این میزان همچنان کمتر از حد مورد نیاز است.
آیا انرژی رایگان راهحل است؟
همزمان با بالا گرفتن درخواستها برای نوسازی شبکه فرسوده انرژی اروپا، وزارت امنیت انرژی و خالص صفر بریتانیا طرحهایی را برای تامین برق ارزانتر در روزهای بادی برای خانوارها رونمایی کرده است.
دولت بریتانیا در شبکه اجتماعی ایکس (که پیشتر توییتر نام داشت) نوشت: «گاهی آنقدر باد میوزد که شبکه فرسوده ما بهویژه در اسکاتلند و شرق انگلستان قادر به مدیریت آن نیست.»
او افزود: «به جای آنکه به مزارع بادی پول بدهیم تا خاموش شوند، در حال آزمایش یک سیستم جدید هستیم که در آن ساکنان نزدیک این مناطق محدودشده برق ارزانتر یا حتی رایگان دریافت میکنند.»
گرگ جکسون، مدیرعامل شرکت اکتوپس انرژی که مدتهای طولانی است برای اصلاحاتی به منظور عرضه انرژی ارزانتر به جای محدود کردن برق بادی فشار میآورد، میگوید آزمایشهای فعلی «بشدت ناکارآمد» هستند، هرچند از این اعلام «خشنود» شده است.
او میگوید: «تغییرات دائمی به این معناست که شما میتوانید یک خودروی برقی، یک پمپ حرارتی یا باتریهایی بخرید تا وقتی برق ارزان است از آن استفاده کنید، یا حتی یک مرکز داده بسازید.»
به گفته او، «همه اینها تقاضا را بسیار موثرتر از آنچه در هر طرح آزمایشی میبینیم جابهجا میکند؛ در واقع بدون چنین اقداماتی، آزمایشها میتوانند کاملا کماثر باشند.»
جکسون اکنون از دولت میخواهد این طرح را دائمی کند تا به مصرفکنندگان برای سرمایهگذاری در برقیسازی اطمینان خاطر بدهد.