در فهرست ۱۰ شهر اروپایی با بیشترین و کمترین آلودگی هوا، عملا تنها نام دو کشور دیده میشود و این دو بر جدولها تسلط دارند.
یک گزارش جدید نشان میدهد مردم فنلاند از پاکترین هوا در اروپا بهرهمند هستند و این کشور بیشترین تعداد شهر با سطح ایمن آلودگی هوا را در خود جای داده است.
آگهی
آگهی
با این حال در مجموع این کشور نتوانست به دستورالعملهای سازمان جهانی بهداشت درباره سطح ایمن ذرات معلق بسیار ریز PM2.5 عمل کند.
در سال ۲۰۲۵ فقط سه کشور اروپایی در محدوده این دستورالعملهای آلودگی هوا قرار گرفتند. بر اساس گزارش جهانی کیفیت هوا (منبع به زبان انگلیسی) ۲۰۲۵ شرکت IQAir این کشورها استونی، ایسلند و آندورا بودند.
در حالی که برخی مناطق جهان به دادههای برخط کیفیت هوا دسترسی ندارند، اروپا یکی از جامعترین مناطق تحت پایش در جهان است.
این گزارش ۲٬۳۰۳ شهر را در ۴۳ کشور اروپایی بررسی کرد که ۱۶۳ شهر بیشتر از سال ۲۰۲۴ بود. از میان آنها در ۱٬۱۸۲ شهر میانگین سالانه غلظتهای PM2.5 افزایش یافت و در ۸۸۶ شهر کاهش گزارش شد. تنها ۱۰۴ شهر اروپایی در محدوده ایمن تعیینشده از سوی سازمان جهانی بهداشت برای ذرات معلق بسیار ریز قرار داشتند.
فنلاند در صدر قرار گرفت و ۲۵ شهر این کشور پایینتر از حد راهنما بودند، پس از آن سوئد با ۱۵ شهر و اسپانیا با ۱۲ شهر قرار داشتند.
آلودهترین شهرهای اروپا کجا هستند؟
هشت کشور بوسنی و هرزگوین، مقدونیه شمالی، صربستان، ترکیه، مولداوی، رومانی، مونتهنگرو و لهستان غلظت PM2.5 بالاتر از ۱۵ میکروگرم در متر مکعب (µg/m³) را گزارش کردند و آلودهترین کشورهای اروپا به شمار میروند. این رقم بسیار بالاتر از سطح ایمن ۵ میکروگرم در متر مکعب از نظر سازمان جهانی بهداشت است.
با این حال بسیاری از آلودهترین شهرهای منطقه در ترکیه قرار دارند. این وضعیت ناشی از ترکیبی از اتکای شدید به سوختهای فسیلی، ترافیک متراکم، انتشارهای صنعتی و شرایط جوی است که آلایندهها را در نزدیکی سطح زمین به دام میاندازد.
شهر ایغدیر در سال ۲۰۲۵ با میانگین غلظت PM2.5 برابر با ۶۴٫۴ میکروگرم در متر مکعب در جایگاه نخست، هرچند ناخوشایند، قرار گرفت. بوچا در ترکیه با ۵۱٫۵ میکروگرم در متر مکعب دوم شد. سه شهر دیگر این کشور نیز در میان ۱۰ شهر آلوده اروپا بودند: گودکلی در رتبه چهارم، قونیه در رتبه ششم و دوزجه در رتبه هشتم.
نووی پازار در صربستان با غلظت ۳۴٫۱ میکروگرم در متر مکعب PM2.5 در رتبه سوم قرار گرفت. در بوسنی و هرزگوین نیز پریدور پنجم، گورازده هفتم و گراچانیتسا نهم شد. تکمیلکننده فهرست ۱۰ شهر آلوده برتر اروپا، شهر چاتساک در صربستان بود.
بسیاری از این شهرها منابع مشترک آلودگی دارند: نیروگاههای برق زغالسنگسوز، گرمایش خانگی با زغالسنگ کمکیفیت و هیزم در بخاریهای غیرکارآمد، و ترافیک سنگین. این مشکلات با شرایط جغرافیایی و جوی که آلایندهها را نزدیک سطح زمین حبس میکند تشدید میشود.
کمآلودهترین شهرهای اروپا کجا قرار دارند؟
در سوی دیگر این طیف، فنلاند نیمی از ۱۰ جایگاه برتر کمآلودهترین شهرها را به خود اختصاص داد. جزیره اوتو با سطح PM2.5 فقط ۱٫۳ میکروگرم در متر مکعب در رتبه نخست قرار گرفت، موونیو دوم شد، کیتیلا سوم، رانوآ پنجم و نیوالا در جایگاه دهم قرار داشت.
علاوه بر جغرافیای مناسب و تراکم پایین جمعیت که به این موفقیت کمک میکند، کنترلهای سختگیرانه انتشار و سهم بالای انرژیهای تجدیدپذیر در فنلاند (بیش از ۵۴ درصد) از عوامل اصلی به شمار میروند.
شهر ساندگردی در ایسلند با سطح ۲٫۲ میکروگرم در متر مکعب در رتبه چهارم قرار گرفت، بردکلن در سوئد ششم شد، فارو در پرتغال هشتم و الفتانس در ایسلند در رتبه نهم قرار داشت.
چگونه خود را در برابر PM2.5 محافظت کنید
ذرات PM2.5 آنقدر ریز هستند که میتوانند وارد ریهها شوند و به جریان خون راه پیدا کنند. این ذرات با خطرات سلامت از جمله مشکلات تنفسی، بیماریهای قلبیعروقی و بیماریهای مزمن طولانیمدت مانند سرطان مرتبط دانسته شدهاند.
اگر در منطقهای با آلودگی شدید هوا زندگی میکنید، میتوانید از خود محافظت کنید؛ برای مثال با پایش لحظهای سطح آلودگی از طریق برنامههایی مانند IQAir و AirVisual. وقتی سطح آلودگی جهش پیدا میکند بهتر است در فضای بسته بمانید و درها و پنجرهها را بسته نگه دارید.
سامانههای HVAC (گرمایش، تهویه و تهویه مطبوع) باید روی حالت گردش مجدد هوا تنظیم شوند. تصفیهکنندههای هوا نیز میتوانند به فیلتر کردن ذرات، گازها و سایر آلایندهها کمک کنند.
اگر ناچارید به فضای باز بروید، باید از ماسک KN95 استفاده کنید که میتواند ذرات بسیار ریز معلق در هوا، از جمله ویروسها و گردوغبار را فیلتر کند.