یک تحلیل جدید هشدار میدهد که برخی از بزرگترین شرکتهای سوخت فسیلی جهان وارد مرحله «گسلایتینگ» شدهاند تا سود خود را بیشتر افزایش دهند.
شرکتهای بزرگ نفتی متهم شدهاند که برای توجیه ادامه استفاده از سوختهای فسیلی آلاینده، در سکوت از تعهدات اقلیمی خود عقبنشینی کردهاند.
آگهی
آگهی
پژوهش جدیدی از سوی Clean Creatives، طرحی برای متخصصان روابط عمومی و تبلیغات دغدغهمند نسبت به اقلیم، نشان میدهد که غولهای نفتی طی چهار سال گذشته به شکل سیستماتیک روایت خود را تغییر دادهاند، در حالی که بارها درباره گرم شدن سیاره هشدار داده شده است.
این گزارش با عنوان Toxic Accounts: From Greenwashing to Gaslighting (منبع به زبان انگلیسی) بیش از هزار و هشتصد نمونه از مواد تبلیغاتی غولهای سوخت فسیلی، بی پی، شل، اکسون موبیل و شورون را در فاصله سالهای ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۴ تحلیل کرده است.
این مجموعه شامل آگهیهای پولی در شبکههای اجتماعی مانند فیسبوک، یوتیوب، تیک تاک و اینستاگرام است و همچنین آگهیهای تلویزیونی، آرشیوهای کتابخانهای، بیانیههای مطبوعاتی، ارتباطات با سرمایهگذاران و سخنرانیهای مدیران ارشد را در بر میگیرد.
آیا غولهای نفتی به «فریبکاری اقلیمی» متهمند؟
این گزارش نشان میدهد که کارزارهای تبلیغاتی در ابتدای دوره مورد بررسی بر اهداف اقلیمی و تعهد به گذار به انرژی پاک تاکید داشتند و این شرکتها بارها خود را «شریک گذار» معرفی میکردند.
با این حال، تا سال ۲۰۲۳ پیامها به طور فزایندهای نفت و گاز را «دائمی، غیرقابل جایگزین و برای ثبات اقتصادی و امنیت ملی ضروری» معرفی میکردند.
بی پی که در سال ۲۰۲۰ از وعده خالص صفر و ادبیات «سبز کردن شرکتها» فاصله گرفت، به گفته Clean Creatives به سمت کارزارهایی چرخید که از ادامه گسترش فعالیتهای گازی و نفتی این شرکت دفاع میکرد و همزمان از دامنه برنامههایش در حوزه انرژیهای تجدیدپذیر کاست.
این گزارش میافزاید شورون نیز از شعار «انرژی انسانی» فاصله گرفت و به سمت «پیامهای ملیگرایانه» رفت که تولید داخلی سوخت فسیلی را به امنیت اقتصادی و ملی گره میزد.
پژوهشگران هشدار میدهند که با وجود تفاوت در لحن، همه شرکتهای بزرگ نفتی بررسیشده در این تحلیل الگوی مشابهی را در تغییر روایت دنبال کردهاند؛ تغییری از تصویر «بخشی از راه حل» به این پیام که «بدون ما نمیتوانید زندگی کنید».
این گزارش نشان میدهد که در کارزارها روزبهروز بیشتر از گاز طبیعی مایع (ال ان جی)، جذب و ذخیره کربن (CCS)، هیدروژن آبی، سوختهای زیستی و دیزل تجدیدپذیر به عنوان راه حلهای اقلیمی تبلیغ شده است، با وجود شواهدی که نشان میدهد این فناوریها همچنان وابسته به سوخت فسیلیاند یا در مقیاس بزرگ آزموده نشدهاند.
در این گزارش آمده است: «سرعتی که شرکتها در تغییر پیام خود به سمت امنیت انرژی به خرج دادند، با عملکرد مالی آنها همبستگی داشت.»
در این گزارش همچنین آمده است: «شورون و اکسون موبیل خیلی زود پیامهای خود را به سمت برتری سوختهای فسیلی تغییر دادند و در نتیجه، در بازار پیشتاز شدند.»
گزارش همچنین نشان میدهد شل که سال گذشته متهم شده بود تاثیر اقلیمی سوختهای فسیلی را کم اهمیت جلوه میدهد، از معرفی خود به عنوان پیشگام خالص صفر به تاکید بر ال ان جی به عنوان بازار رشد بلندمدت چرخش کرده است.
حفظ سودآوری سوختهای فسیلی در میان تغییر نگرشها
نایانتارا دوتا، رئیس بخش پژوهش در Clean Creatives و نویسنده اصلی این گزارش، میگوید: «سبزشویی شکل تازهای به خود گرفته است.»
او اضافه میکند: «به جای طرح ادعاهای دروغین، غولهای نفتی راه حلهای کاذبی مانند جذب و ذخیره کربن و گاز طبیعی را ترویج میکنند، در حالی که اینها از سوخت فسیلی به دست میآیند و وابستگی بلندمدت به آن ایجاد میکنند.»
دوتا استدلال میکند که شرکتهای نفتی در حال ساختن روایتی هستند که در برابر مخالفت فزاینده، آنها را «سودآور و صاحب قدرت» نگه میدارد.
گذار از سوختهای فسیلی به یکی از موضوعات مناقشهبرانگیز در نشست سال گذشته سازمان ملل در بلم، یعنی اجلاس کوپ۳۰، تبدیل شد، هرچند در دستور کار رسمی نبود.
بیش از ۹۰ کشور از جمله آلمان و هلند از طرح تدوین نقشه راهی حمایت کردند که به هر کشور اجازه میدهد اهداف خود را برای حرکت به سمت انرژی سبز تعیین کند.
با وجود حمایت رو به رشد از این ایده، در ساعات پایانی اجلاس هر اشارهای به سوختهای فسیلی از متن توافق نهایی حذف شد. این بدان معناست که امید به آیندهای عاری از سوخت فسیلی اکنون بیرون از چارچوب اختیارات سازمان ملل تعریف میشود.
گزارش اخیر موسسه کربن میجرز نشان داد که ۱۷ مورد از ۲۰ منتشرکننده اصلی گازهای گلخانهای در سال ۲۰۲۴ شرکتهایی بودند که در کنترل کشورهایی قرار دارند که بعدها برای جلوگیری از تصویب نقشه راه کوپ۳۰ اقدام کردند. این کشورها شامل عربستان سعودی، ایران، قطر، هند، روسیه و چین هستند.
غولهای نفتی و جنگ ایران
رابرت برول، جامعهشناس محیط زیست در دانشگاه براون، میگوید: «گذار از سبزشویی به دفاع از سلطه انرژیهای فسیلی تازهترین پیچ و تاب بلاغی برای دستکاری افکار عمومی است تا انتشار گازهای گلخانهای را بخشی عادی از کسب و کار بپذیرند. در عین حال، جنگ در خاورمیانه پوچی این ادعا را نشان میدهد که سوختهای فسیلی "امنیت انرژی" به همراه میآورند.»
بسیاری از کارشناسان از جنگ ایران برای برجسته کردن ضرورت فوری گذار به انرژی پاک استفاده کردهاند، زیرا قیمت نفت و گاز همچنان در حال اوجگیری است.
سازمان غیردولتی [350.org](http://350.org %28منبع به زبان انگلیسی%29/) اخیرا از کشورهای عضو گروه هفت خواسته است مالیات بر سودهای بادآورده بر غولهای سوخت فسیلی وضع کنند؛ شرکتهایی که به گفته این سازمان از تشدید درگیری در خاورمیانه «سود میبرند».
در حالی که جنگ ایران درخواستها برای اعطای مجوز حفاری نفت در دریای شمال از سوی بریتانیا را نیز تقویت کرده است، یک تحلیل دانشگاه آکسفورد نشان میدهد تمرکز بر انرژیهای تجدیدپذیر به مراتب محتملتر است که صورتحسابهای انرژی خانوار را کاهش دهد.
دانا شران از ائتلاف «اقدام اقلیمی علیه اطلاعات نادرست» (CAAD) میگوید: «آنچه میبینیم تکامل اطلاعات گمراهکننده درباره اقلیم در زمان واقعی است.»
او میافزاید: «به جای انکار بحران، غولهای نفتی مانند بی پی و شل روایت را از نو میسازند تا گسترش سوختهای فسیلی ضروری و مسئولانه به نظر برسد. این تلاشی پیچیده برای حفظ نفوذ سیاسی و سودهاست، حتی در حالی که آثار بحران اقلیمی تشدید میشود.»