سیمون استیل از کنوانسیون تغییرات اقلیمی سازمان ملل میگوید: «نور خورشید وابسته به تنگههای آسیبپذیر کشتیرانی نیست.»
سیمون استیل، دبیر اجرایی کنوانسیون چارچوب سازمان ملل در مورد تغییرات اقلیمی (UNFCCC)، همزمان با آغاز نشست رشد سبز (منبع به زبان انگلیسی) در بروکسل در روز ۱۶ مارس هشدار میدهد که «وابستگی به سوختهای فسیلی، امنیت و حاکمیت ملی را از کشورها میگیرد و آن را با وابستگی و هزینههای رو به افزایش جایگزین میکند».
آگهی
آگهی
از آغاز جنگ علیه ایران در ۲۸ فوریه، قیمت برق و گاز سر به فلک گذاشته و آسیبپذیری کشورهایی را که هنوز به واردات سوخت از خاورمیانه متکی هستند آشکار کرده است. بخش زیادی از این نوسان قیمت ناشی از حملههای ایران به کشتیهای تجاری در تنگه هرمز است؛ گذرگاه ۳۸ کیلومتریای که حدود یک پنجم نفت جهان از آن عبور میکند.
با وجود آنکه سال گذشته برای نخستین بار انرژیهای تجدیدپذیر از سوختهای فسیلی پیشی گرفتند استیل استدلال میکند که اروپا همچنان بیش از تقریبا هر اقتصاد بزرگ دیگری به واردات سوخت فسیلی وابسته است.
برخی کشورها مانند اسپانیا به لطف سرمایهگذاری در انرژی سبز، اثرات این تحولات را بهتر از بقیه تاب آوردهاند. اسپانیا از سال ۲۰۱۹ ظرفیت بادی و خورشیدی خود را دو برابر کرده و در نتیجه، قیمت برق در این کشور بسیار کمتر از گذشته از هزینه همیشه متغیر گاز تاثیر میگیرد.
استیل ادامه میدهد: «انرژیهای تجدیدپذیر ورق را برمیگردانند؛ آنها به کشورها اجازه میدهند خود را از آشوب جهانی دور نگه دارند... نور خورشید به تنگههای باریک و آسیبپذیر دریایی وابسته نیست و باد بدون نیاز به اسکورتهای عظیم دریایی که از جیب مالیاتدهندگان تامین میشود میوزد».
نشست امروز وزیران اقلیم و محیط زیست اروپا، فعالان اقتصادی، سرمایهگذاران و دیگر ذینفعان را گرد هم میآورد تا گذار به اقتصادی کمکربن و پایدار را شتاب دهند. انتظار میرود وزیران انرژی اتحادیه اروپا نیز امروز در بروکسل تشکیل جلسه دهند.
«ارزانتر، ایمنتر و سریعتر» از سوختهای فسیلی
پس از آنکه حمله روسیه به اوکراین در سال ۲۰۲۲ قیمت انرژی را جهش داد، درخواستهای مشابهی برای دوچندان کردن تمرکز بر انرژیهای تجدیدپذیر مطرح شد. با این حال، چندین کشور اروپایی برای تامین منابع جدید سوخت فسیلی شتاب کردند؛ نیروگاههای زغالسنگ را دوباره به کار انداختند و با آمریکا و کشورهای خلیج فارس قراردادهای بلندمدت گاز طبیعی مایع (الانجی) امضا کردند که وابستگی به سوختهای فسیلی را برای سالهای آینده قفل میکند.
در آن زمان منتقدان هشدار میدادند که اروپا از این بحران درس نادرستی میگیرد. اکنون، با دومین بحران انرژی در سه سال، برخی نگرانند همان خطاها تکرار شود.
استیل میگوید: «برخی واکنشها به بحران سوختهای فسیلی، به طرز باورنکردنی، خواستار دوچندان کردن تکیه بر عامل اصلی این مشکل و کند کردن گذار به انرژی تجدیدپذیر است، در حالی که این انرژی به وضوح ارزانتر، ایمنتر و سریعتر قابل عرضه به بازار است. این رویکرد کاملا توهمآمیز است».
در همین حال، غولهای صنعت سوخت فسیلی متهم شدهاند که با بهرهبرداری از جنگ از اوضاع سود میبرند، زیرا قیمت نفت به ۱۰۰ دلار (حدود ۸۶.۵۳ یورو) برای هر بشکه جهش کرده است. پیش از جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران، نفت برنت که معیار جهانی قیمت نفت است در بازه ۶۰ تا ۷۰ دلار (۵۲ تا ۶۰ یورو) برای هر بشکه معامله میشد.
در ۱۱ مارس دهها کشور، از جمله بیشتر کشورهای اروپایی، توافق کردند ۴۰۰ میلیون بشکه نفت از ذخایر اضطراری خود روانه بازار کنند تا کمبود عرضه و قیمتهای سرسامآور را مهار کنند. با وجود این حجم بیسابقه، این مقدار تنها معادل حدود چهار روز عرضه جهانی است.
گزارشی که هفته گذشته از سوی نهاد مشورتی مستقل کمیته تغییرات اقلیمی (منبع به زبان انگلیسی) (CCC) منتشر شد، بر مزایای اقتصادی گذار سبز تاکید کرد. در این گزارش آمده است که
دستیابی بریتانیا به هدف انتشار خالص صفر تا سال ۲۰۵۰ هزینهای کمتر از تنها یک شوک قیمتی آینده در بازار سوختهای فسیلی خواهد داشت.
«آنچه بیشتر رایدهندگان میخواهند، اقدام اقلیمی فراهم میکند»
ثبات قیمت در زمان جنگ تنها یکی از مزایای سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر است. فاصله گرفتن از سوختهای فسیلی که سیاره را گرم میکنند، شتابگیری رخدادهای حاد آبوهوایی را کند و سلامت عمومی را تقویت خواهد کرد.
استیل استدلال میکند: «این روزها بسیار درباره پوپولیسم صحبت میشود، اما واقعیت این است که آنچه بیشترِ رایدهندگان مطالبه میکنند، اقدام اقلیمی در مقیاس وسیع محقق میکند».
او میافزاید: «انرژیهای تجدیدپذیر و تقویت تابآوری، هزینه قبضها را پایین نگه میدارند و فرصتهای شغلی بسیار بیشتری ایجاد میکنند. حذف آلودگی ناشی از سوخت فسیلی هوای ما را پاکتر میکند و سلامت و کیفیت زندگی را بهبود میبخشد».
تنها در تابستان گذشته، پدیدههای حدی اقلیمی دستکم ۴۳ میلیارد یورو به اقتصاد اروپا خسارت زد.
در همین حال، پیشبینی میشود تحقق هدف کاهش انتشارهای ۲۰۴۰ اتحادیه اروپا اقتصاد این بلوک را ۲ درصد تقویت کند، با وجود انتقادها از «روزنهها»ی اعتبارات کربنی که به گفته کارشناسان، رهبری اقلیمی آن را تضعیف میکند.
استیل میگوید: «وابستگی منفعلانه به واردات سوخت فسیلی، اروپا را برای همیشه از یک بحران به بحران دیگر پرتاب خواهد کرد و این خانوارها و صنایع هستند که عملا بهای آن را میپردازند».