فرقی نمیکند موهایتان مشکی پرکلاغی باشد، یا بلوند و یا طیفی از رنگهای میان این دو؛ تحقیقات علمی جدید نشان میدهند که رنگ مو تنها یک ویژگی ظاهری ساده نیست، بلکه میتواند نشانههایی از وضعیت سلامت، آستانه تحمل درد و حتی میزان خطر ابتلا به برخی بیماریها را در خود پنهان داشته باشد.
رنگ طبیعی موهای هر فرد بر اساس میزان ملانین موجود در آن تعیین میشود. ملانین همان رنگدانهای است که در پوست و چشمها نیز موجود است.
آگهی
آگهی
این ملانین دو نوع اصلی دارد: «یوملانین» که رنگدانه تیره و مسئول ایجاد موهای مشکی و قهوهای است، و «فئوملانین» که رنگدانه روشن بوده و عامل ایجاد موهای بلوند و قرمز است.
اگرچه تغییر رنگ مو با رنگهای شیمیایی کار سادهای است، اما پژوهشها نشان میدهند که برخی رنگهای طبیعی مو با احتمال بالاتری از برخی شرایط پزشکی مرتبط هستند؛ موضوعی که آگاهی از آن میتواند به پیشگیری از بیماریها کمک کند.
موهای روشن و افزایش خطر ابتلا به ملانوما
دکتر دیوید فیشر، رئیس سابق دپارتمان پوست بیمارستان عمومی ماساچوست در دانشکده پزشکی هاروارد، معتقد است بارزترین ارتباط میان رنگ مو و سلامت در افراد دارای موی قرمز دیده میشود.
این افراد تقریبا همیشه پوستی بسیار روشن دارند که به راحتی برنزه نمیشود و در برابر آفتاب میسوزد؛ وضعیتی که مستقیما خطر ابتلا به سرطان پوست را افزایش میدهد.
افراد موقرمز معمولا حامل جهشهای ژنتیکی خاصی هستند. این جهشها باعث میشوند سلولهای رنگدانهساز به جای یوملانین، فئوملانین تولید کنند.
تحقیقات نشان داده است که دارندگان این واریانتهای ژنتیکی با خطر بسیار بالاتری برای ابتلا به «ملانوما» (کشندهترین نوع سرطان پوست) روبرو هستند.
علاوه بر این، برخی مطالعات نشان میدهند که یک نوع ژن در افراد موقرمز ممکن است با افزایش خطر ابتلا به بیماری پارکینسون نیز مرتبط باشد.
تفاوت در آستانه تحمل درد و اثربخشی بیهوشی
پژوهشها نشان میدهند افرادی که موهای بلوند یا قرمز دارند، درد را متفاوت از دیگران حس میکنند. بررسیهای آزمایشگاهی نشان داده است که یک واریانت ژنتیکی موجب تغییر در تعادل هورمونها و افزایش گیرندههای «اوپیوئیدی» (مهارکننده درد) میشود که به معنای تحمل بالاتر برخی از انواع دردها است.
اما این سکه روی دیگری نیز دارد. دکتر سنسی لیچمن، استاد پوست دانشگاه علوم پزشکی اورگان، میگوید: «گزارشهای علمی نشان میدهند افراد موقرمز حساسیت کمتری به داروهای بیهوشی دارند؛ به این معنی که اثر بیهوشی در آنها زودتر از بین میرود یا به اندازه کافی قوی نیست.»
برخی بررسیها حاکی از آن است که این افراد به حدود ۲۰ درصد داروی بیهوشی بیشتری نیاز دارند. همین امر باعث شده تا افراد دارای این ژن، ترس و اضطراب بیشتری از دندانپزشکی داشته باشند، چرا که بیحسیهای موضعی روی آنها کمتر موثر است.
موهای تیره و نوع خاصی از ریزش مو
اگرچه ریزش مو دلایل متعددی دارد، اما تحقیقات محدود نشان میدهند که بیماری خودایمنی «آلوپسی آرهآتا» (ریزش موی سکهای) ممکن است در افراد دارای موهای تیره شایعتر باشد.
این بیماری باعث ریزش ناگهانی مو به صورت لکههای گرد در پوست سر یا ریش میشود.
یک مطالعه جامع در سال ۲۰۲۴ در بریتانیا با بررسی دادههای پزشکی بیش از ۵۰۰ هزار نفر نشان داد افرادی که موهای مشکی دارند، به طور معناداری بیشتر از افراد دارای موهای قهوهای یا روشن به این بیماری خودایمنی مبتلا میشوند.
استرس؛ شتابدهنده فرآیند سفید شدن موها
سفید شدن مو زمانی رخ میدهد که ذخیره سلولهای بنیادی ملانوسیت در فولیکول مو تخلیه شود. این فرآیند با بالا رفتن سن طبیعی است، اما استرس شدید میتواند سرعت آن را به شدت افزایش دهد.
سیستم پاسخ «جنگ یا گریز» بدن، اعصاب سمپاتیک را در سراسر بدن از جمله در فولیکولهای مو تحریک میکند.
به کانال تلگرام یورونیوز فارسی بپیوندید
هرچند استرس رنگ موهایی را که قبلا رشد کردهاند تغییر نمیدهد، اما تحقیقات نشان میدهند که تنشهای روحی باعث ترشح ماده شیمیایی «نوراپینفرین» در فولیکولها میشود.
این ماده به سلولهای بنیادی رنگدانهساز آسیب میزند و سبب میشود موهای جدیدی که رشد میکنند، خاکستری یا کاملاً سفید باشند.
اگرچه سفید شدن مو برای همه گریزناپذیر است، اما آکادمی پوست آمریکا تاکید میکند که داشتن سبک زندگی سالم، رژیم غذایی متوازن، خواب کافی و پرهیز از سیگار میتواند این فرآیند را به تاخیر بیندازد.