در پی تشدید خشونتها طی هفتههای اخیر در جنوب لبنان و مخالفت شبهنظامیان حزبالله با توافق آتشبسِ حاصل از میانجیگری آمریکا، هیچ پیشرفتی تاکنون در مذاکرات آتشبس میان ایالات متحده و ایران حاصل نشده است.
با این حال بلومبرگ در گزارشی که به این موضوع اختصاص یافته آورده است که درگیریهای پراکنده اخیر میان ایران و آمریکا در خیلج فارس و نیز موج تازه و بیسابقه حملات اسرائيل به جنوب لبنان به شدت بر روند معمول گفتگوها میان تهران و واشنگتن بر سر پایان جنگ تاثیر منفی گذاشته است.
آگهی
آگهی
بنا به این گزارش، در پی حمله نظامیان آمریکایی به یک نفتکشِ عازم بنادر ایران، نیروهای سپاه که کنترل تنگه هرمز را در دست دارند بامداد چهارشنبه ۳ ژوئن کویت و بحرین را هدف حملات موشکی و پهپادی قرار دادند؛ حملاتی که در کویت یک کشته و دهها مجروح به جا گذاشت و خسارات قابل توجهی به فرودگاه بینالمللی این کشور به بار آورد.
دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا در حالی به تازگی اعلام کرده است که مذاکرات آتشبس در مراحل «نهایی» خود قرار دارد که وزیر خارجه ایران پیشتر از احتمال توقف این مذاکرات در پی تشدید حملات اسرائيل به لبنان خبر داده بود.
عباس عراقچی ضمن اشاره به این نکته که هنوز «ارتباط با آمریکاییها قطع نشده و پیامهایی در خصوص لزوم توقف تجاوزات علیه بیروت» مبادله میشود، به صراحت از نبود پیشرفت ملموس در روند مذاکرات با واشنگتن سخن به میان آورده است.
وزیر خارجه ایران در این خصوص تاکید کرده است که «بازگشت به میز مذاکره مشروط به تامین حقوق ملت ایران، پایان جنگ در لبنان و توقف تنشها در منطقه است.»
رد پیشنهاد آتشبس آمریکا از سوی حزبالله
در لبنان، شبهنظامیان حزبالله اعلام کردند که از پذیرش شروط آتشبسی اعلام شده از سوی واشنگتن پس از پایان دور چهارم مذاکرات نمایندگان اسرائيل و لبنان سر باز میزنند.
این در حالیست که به گزارش وزارت بهداشت لبنان، دستکم هشت نفر در پی حملات اخیر اسرائیل به جنوب لبنان جان خود را از دست دادند. ارتش اسرائیل نیز اعلام کرد که حزبالله چندین راکت به سوی سربازان این کشور شلیک کرده است، هرچند هیچگونه تلفاتی گزارش نشده است.
ترامپ در پاسخ به پرسش خبرنگاران در اتاق بیضیشکل کاخ سفید در خصوص مخالفت حزبالله با توافق آتشبس در روز ۴ ژوئن، اظهار داشت: «آنها دست رد به سینه من نزدند.» وی سپس افزود که «آنها با ما تماس گرفتند» تا درباره توقف درگیریها گفتوگو کنند.
با وجود تداوم درگیریها، قیمت نفت که به مدت سه روز سیر صعودی داشت، در پی خوشبینی سرمایهگذاران پس از اعلام توافق آتشبس لبنان از سوی آمریکا، روند نزولی به خود گرفت.
در شرایطی که ترامپ در تلاش است تا ایالات متحده را از جنگ با ایران که خود آغازگر آن بوده بیرون بکشد، تداوم حملات نظامی اسرائیل به لبنان به یک مانع بزرگ تبدیل شده است.
ترامپ بارها ادعا کرده است که دستیابی به توافق نزدیک است، آن هم در شرایطی که ایران از تسلیم شدن در برابر خواستههای او در خصوص برنامه هستهایاش و شروط مطرح شده برای بازگشایی تنگه هرمز امتناع میورزد.
رئیسجمهوری آمریکا درباره روند مذاکرات گفته است: «بهزودی خواهید فهمید توافق چه خواهد بود. بخش اصلی آن این است که ایران نباید به سلاح هستهای دست پیدا کند و تنگه هرمز فوراً باز خواهد شد.»
او همچنین به اقدامات نظامی آمریکا اشاره کرد و گفت عملیات پاکسازی مینهای دریایی با استفاده از تجهیزات پیشرفته در حال انجام است. ترامپ در ادامه تاکید گفته است: «فکر میکنم عملکرد ما بسیار خوب بوده، اما باید ببینیم چه میشود. به هر حال ما یا روی کاغذ (از طریق توافق) یا بهصورت نظامی پیروز خواهیم شد.»
رئیس جمهوری آمریکا همچنین اعلام کرده است در صورت فراهم شدن شرایط، دیدار با رهبر جدید ایران را «مایه افتخار» میداند؛ اظهاراتی که در بحبوحه تداوم تنشها و مذاکرات متزلزل میان دو کشور مطرح شده است.
ترامپ در گفتوگو با خبرنگاران گفت: «تمایلی به دیدار ندارم، اما اگر چنین دیداری انجام شود، برایم افتخار خواهد بود. دوست دارم ببینم آیا میتوانیم به توافق برسیم. اگر توافقی حاصل شود، ممکن است دیدار هم انجام شود و با آن مشکلی ندارم.»
مذاکرات بر سر تنگهای که پیش از جنگ باز بود
تنگه هرمز که مسیر عبور یکپنجم از منابع نفتی جهان است پیش از آغاز جنگ به صورت کامل باز بود، اما این آبراه از زمان حمله ایالات متحده و اسرائیل به ایران در تاریخ ۲۸ فوریه تا حد زیادی مسدود شده است. تحلیلگران صنعت نفت و نیز نهادهای ناظر بر وضعیت انرژی در جهان هشدار دادهاند که با کاهش ذخایر نفتی، ممکن است قیمتها بار دیگر بهشدت افزایش یابد.
ترامپ روز پنجشنبه ۴ ژوئن با انتشار پیامی در شبکههای اجتماعی اعلام کرد که «درست در میانه مذاکرات نهایی خود برای پایان دادن به جنگ با جمهوری اسلامی ایران» قرار دارد.
او جزئیات بیشتری از این مذاکرات ارائه نکرد و از این پیام برای انتقاد شدید نسبت به رای مجلس نمایندگانِ تحت کنترل جمهوریخواهان به قطعنامهای برای توقف جنگ بهره برد.
اگرچه این اقدام به کارزار نظامی ایالات متحده علیه ایران پایان نخواهد داد، اما بازتابی از کاهش فزاینده محبوبیت این جنگ در میان افکار عمومی آمریکا و نگرانیهای همحزبیهای ترامپ نسبت به تاثیر آن بر انتخابات میاندورهای است.
آیا ترامپ اسرائیل را مهار میکند؟
به گزارش خبرگزاری نیمهرسمی تسنیم نزدیک به سپاه پاسداران، پیام ترامپ تنها چند ساعت پس از آن منتشر شد که عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران اظهار داشت: «هیچ پیشرفت ملموسی در روند مذاکرات با ایالات متحده حاصل نشده است.»
توقف حملات اسرائیل به جنوب لبنان از جمله شروطی است که ایران تعیین کرده است؛ منطقهای که نیروهای اسرائیلی عملیات گستردهای را برای بیرون راندن حزباللهِ تحت حمایت ایران آغاز کردهاند.
نیت سوانسون، پژوهشگر ارشد اندیشکده شورای آتلانتیک و مقام پیشین ایالات متحده که سابقه فعالیت در وزارت امور خارجه و شورای امنیت ملی کاخ سفید را دارد در این خصوص میگوید: «برای ایران، پرسش اصلی این است که آیا ترامپ اسرائیل را مهار خواهد کرد؟ اگر نتواند در لبنان اسرائیل را کنترل کند، چگونه میتواند در ایران چنین کاری انجام دهد؟»
یورونیوز فارسی را در ایکس دنبال کنید
نعیم قاسم، رهبر حزبالله نیز روز پنجشنبه توافقِ آتشبسِ حاصل از میانجیگری آمریکا میان اسرائیل و دولت لبنان را «مضحک» خواند و آن را رد کرد. وی یادآور شد که حزبالله، گروهی که طرفِ مستقیم این مذاکرات نیست، نخواهد پذیرفت حضورش در لبنان شرط توقف جنگ و عقبنشینی اسرائیل عنوان شود. در همین حال، گزارشها همچنان از ادامه درگیریها در جنوب لبنان حکایت دارد.