ساختمان کتابخانه ریاستجمهوری باراک اوباما، رئیسجمهوری پیشین آمریکا در حالی قرار است چند روز دیگر در شیکاگو افتتاح شود که معماری عجیب آن به طور خاص مورد توجه قرار گرفته است.
عدهای به این ساختمان لقب «اوبامالیسک» دادهاند و آن را با سفینههای فضایی «جنگ ستارگان» و حتی چشم سائورون در مجموعه «ارباب حلقهها» مقایسه کردهاند.
آگهی
آگهی
مرکز ریاستجمهوری باراک اوباما در شیکاگو با بودجهای ۸۵۰ میلیون دلاری ساخته شده است.
این مرکز تازهترین و شاید جسورانهترین نمونه از سنتی خاص در آمریکا است که طی آن روسایجمهوری پس از ترک قدرت، بناها و یادمانهایی برای ثبت میراث خود افتتاح میکنند.
بیشترین جنجال پیرامون بخش اصلی این مجموعه است: یک هرمسنگ (ابلیسک) گرانیتی ۲۲۵ فوتی (۶۹ متری) با پنجرههای بسیار اندک که موزه و کتابخانه اختصاصیافته به نخستین رئیسجمهوری سیاهپوست ایالات متحده را در خود جای داده است.
دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا که نه به شخص باراک اوباما و نه به معماری مدرن علاقه دارد، این بنا را با لحنی تمسخرآمیز به یک «سطل زباله» تشبیه کرده است.
به کانال تلگرام یورونیوز فارسی بپیوندید
«خانهای دائمی برای امید»
اما مسئولان مرکز ریاستجمهوری اوباما اصرار دارند که با وجود ظاهر خشن و بروتالیستی (معماری زبرهکاری) آن، این بنا بازتابدهنده پیامهای اصلی دوران ریاستجمهوری اوباما بین سالهای ۲۰۰۹ تا ۲۰۱۷ است.
والری جرت، مدیرعامل بنیاد اوباما و از مشاوران ارشد سابق کاخ سفید در دوران ریاستجمهوری اوباما، گفت: «این مکان خانهای دائمی برای امید است.»
شعار اصلی کارزارهای انتخاباتی باراک اوباما در سالهای ۲۰۰۸ و ۲۰۱۲ «امید» در کنار «بله ما میتوانیم» بود.
این موزه عظیم، محور اصلی مجموعهای ۱۹.۶ هکتاری در بخش جنوبی شیکاگو است؛ منطقهای که سالها محل زندگی باراک و میشل اوباما، بانوی اول سابق بوده است.
در این مجموعه، یک سالن بزرگ بسکتبال به نام «هوم کورت» (زمین خانگی) نیز وجود دارد که ادای احترامی به علاقه اوباما به بسکتبال است.
همچنین یک زمین بازی وسیع و یک کتابخانه عمومی در این مجموعه قرار دارد. اما برخلاف ۱۵ کتابخانه رسمی دیگر روسایجمهوری آمریکا، آرشیوهای این مرکز بهصورت دیجیتال نگهداری میشوند و نسخههای فیزیکی در آن وجود نخواهد داشت.
زمانی که در سال ۲۰۱۸ اعلام شد این مرکز در بخشی از فضای سبز شهر ساخته خواهد شد، برخی از ساکنان محلی به ان اعتراض کردند. با این حال، بنیاد اوباما میگوید هدف این بوده است که مرکز در قلب جامعه شهری و محلی قرار گیرد.
والری جرت گفت باراک اوباما شخصا در طراحی بنا نه تنها نقش پررنگی داشته است بلکه شاید نفوذ او در این زمینه بیش از حد هم بوده باشد.
او افزود: «او تا حدی یک معمار ناکام است و بنابراین درباره نحوه طراحی ساختمان حرفهای زیادی برای گفتن داشت.»
فروش «برگر اوباما» در رستوران مجموعه
در بالای ساختمان، حروف سنگی عظیمی نصب شده که بخشی از سخنرانی اوباما در سال ۲۰۱۵ در شهر سلما در ایالت آلاباما، یکی از نمادهای جنبش حقوق مدنی آمریکا را نمایش میدهد.
بازدیدکنندگان پس از ورود به محوطه موزه با مجسمهای کمی بزرگتر از اندازه واقعی باراک و میشل اوباما روبرو میشوند که در حال دست تکان دادن برای بازدیدکنندگان هستند و از مهمانان استقبال میکنند.
بازدید از موزه با بخشی به نام «لابی امید و تغییر» آغاز میشود و سپس به صفحهنمایش عظیم چهار طبقهای میرسد که صحنههایی از زندگی خانواده اوباما و جنبش حقوق مدنی را نمایش میدهد.
در بالاترین طبقه، «اتاق آسمان» قرار دارد؛ فضایی چشمگیر با چشماندازی وسیع به شهر شیکاگو که بازدیدکنندگان میتوانند از میان واژههای یک سخنرانی باراک اوباما به منظره شهر نگاه کنند.
در رستوران مجموعه، «برگر اوباما» با قیمت ۱۵.۵۰ دلار عرضه میشود.
طبقه اول به دوران جوانی اوباما اختصاص دارد و آثاری از آن دوران، از جمله قالب دست او، در آن به نمایش درآمده است. طبقه دوم به پیروزی او در انتخابات ۲۰۰۸ آمریکا میپردازد و طبقه سوم دستاوردهای دوران ریاستجمهوری او را برجسته میکند.
یکی از جذابترین بخشهای موزه، بازسازی دقیق دفتر بیضیشکل (Oval Office) در دوران ریاستجمهوری باراک اوباما است؛ جایی که بازدیدکنندگان میتوانند پشت نسخهای کامل از میز مشهور «رزولوت» بنشینند.
تفاوت چشمگیر سبک تزئین دفتر بیضیشکل در دوران اوباما و ترامپ
تفاوت میان طراحی نسبتا مینیمالیستی دفتر اوباما و دفتر پرزرقوبرق و طلایی کنونی دونالد ترامپ کاملا محسوس است، هرچند بهطور مستقیم به این تفاوت اشاره نمیشود.
کارشناسان معتقدند که در سراسر موزه دونالد ترامپ، جانشین باراک اوباما مانند «فیل حاضر در اتاق» حضوری نامرئی اما محسوس دارد.
دونالد ترامپ در سال ۲۰۱۷ جانشین اوباما شد و از آن زمان تلاش کرده بسیاری از سیاستها و اقدامات دولت دموکرات او را لغو کند. با این حال، پیام «امید و تغییر» که در سراسر مرکز دیده میشود، تلاش دارد از دههای که تحت سلطه دونالد ترامپ بوده است فراتر رود.
مایکل استراتمنیس، مدیر ارشد امور شرکتی بنیاد اوباما گفت: «ما بر مقطع خاص یا محدودی از این دوران یا تاریخ تمرکز نکردهایم.»
او افزود: «این پروژه بیشتر درباره الهامبخشیدن به رهبران جدید است.»
مایکل استراتمنیس در نخستین دولت اوباما نیز خدمت کرده بود.
منتقدان درباره معماری ساختمان چه میگویند؟
منتقدان درباره معماری مرکز اوباما دیدگاههای متفاوتی داشتهاند. روزنامه نیویورک تایمز آن را «سرد و هراسانگیز» توصیف کرده، در حالی که واشنگتن پست آن را نوعی «سفر در زمان» نامیده است.
بیلی تسین و تاد ویلیامز، معماران پروژه، انتقادها را کماهمیت دانسته و گفتهاند که شخص باراک اوباما از آثار حجیم کنستانتین برانکوزی، مجسمهساز مدرنیست رومانیایی الهام گرفته بود.
بیلی تسین توضیح داد که فرم «یکپارچه و صلب» ساختمان تا حدی به این دلیل انتخاب شده که موزهها معمولا پنجرههای زیادی ندارند.
او افزود: «در عین حال، این ساختمان یک نشانه و نماد است؛ نمادی از یک دوره خاص ریاستجمهوری.»
شخص باراک اوباما نیز با شوخی به مقایسههای مربوط به «جنگ ستارگان» واکنش نشان داده است. او در ویدئویی در کنار مارک همیل، بازیگر نقش لوک اسکایواکر، ظاهر شد؛ در حالی که ساختمان عظیم موزه پشت سر آنها دیده میشد.
اوباما در آن ویدئو میگوید: «این بنا یادبودی برای میراث من نیست؛ بلکه دروازهای به سوی میراث شماست.»
اما رئیسجمهوری دیگری نیز به فکر ثبت میراث خود است و آن شخص کسی نیست جز دونالد ترامپ.
او اعلام کرده است که قصد دارد کتابخانه ریاستجمهوری ترامپ را در میامی در ایالت فلوریدا احداث کند؛ مجموعهای که شامل نسخهای از دفتر بیضیشکل و حتی یک هواپیمای «ایرفورس وان» خواهد بود.
مرکز ریاستجمهوری باراک اوباما در شیکاگو قرار است روز ۱۸ ژوئن افتتاح شود. روسای جمهوری سابق به طور معمول از دیگر روسای جمهوری پیشین و همچنین رئیسجمهوری کنونی برای حضور در مراسم افتتاح مرکز ریاستجمهوری خود دعوت میکنند. با این حال رابطه سرد دونالد ترامپ با دیگر روسای جمهوری زنده آمریکا یعنی جو بایدن، جورج دبلیو بوش، بیل کلینتون و شخص باراک اوباما احتمالا باعث خواهد شد تا این مراسم متفاوت از موارد مشابه برگزار شود.