باراک اوباما، رئیس جمهوری اسبق آمریکا در پاسخ به تهدید دونالد ترامپ مبنی بر «نابودی ایران در صورت عدم تسلیم»، بهطور غیرمستقیم هشدار داد که کنار گذاشتن ارزشهای بنیادین انسانی از سوی رهبران آمریکا میتواند پیامدهای فاجعهباری برای جهان به همراه داشته باشد.
آقای أوباما در گفتوگویی با نشریه نیویورکر فاش کرد که بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل همواره و در طول سالهای مختلف از دولتهای آمریکا برای اقدام نظامی علیه ایران فشار وارد میکرده است.
آگهی
آگهی
به گفته آقای اوباما، شخص او نیز در دوران ریاستجمهوری خود با این فشار مواجه بوده و به گفته او، بعدها در دوره دولت دونالد ترامپ نیز ادامه داشته است.
او همچنین هشدار داده چنین روندهایی میتواند پیامدهای بلندمدت و جدی برای روابط بینالملل و نظم جهانی داشته باشد.
تلاش نتانیاهو برای اثرگذاری بر اوباما
آقای اوباما در این مصاحبه تاکید کرد که آقای نتانیاهو در مقطعی تلاش کرده بود او را به سمت گزینه جنگ با ایران سوق دهد و به گفته او، نخستوزیر اسرائیل در تحولات اخیر بالاخره «به آنچه میخواست رسید.»
در ادامه این مصاحبه، از آقای اوباما درباره پیامد تهدید اخیر دونالد ترامپ علیه ایران پرسیده شد؛ تهدیدی که در آن گفته شده بود در صورت عدم تسلیم، «یک تمدن کامل امشب نابود خواهد شد و هرگز بازنخواهد گشت.»
نیویورکر نوشت: «آقای اوباما پس از لحظهای مکث، از ورود به ادبیات تند خودداری کرده و تاکید کرد که رهبری ایالات متحده، نه فقط در داخل آمریکا بلکه در سطح جهانی نیز، باید بر پایه احترام به کرامت انسانی و اخلاق استوار باشد. این بخشی از مسئولیت رهبری است. اگر ما [آمریکا] به ارزشهای بنیادین، از جمله توجه به انسانهای بیگناه در کشورهایی با حکومتهای سرکوبگر، صدا نبخشیم، آنوقت جهان میتواند به مسیرهای بسیار خطرناکی کشیده شود.»
تردید نسبت به سودمند بودن جنگ علیه ایران
آقای اوباما در این گفتوگو ضمن ابراز تردید نسبت به سودمند بودن جنگ علیه ایران، این پرسش را مطرح کرد که آیا چنین نتیجهای در نهایت به سود اسرائیل یا ایالات متحده است یا خیر.
او افزود: «ممکن است نتانیاهو به خواسته خود دست یافته باشد، اما اینکه آیا این وضعیت در نهایت به نفع مردم اسرائیل است یا خیر، در آن تردید دارم. اینکه آیا به سود ایالات متحده و آمریکا است نیز تردید دارم. من اختلافنظرهای فراوانی با آقای نتانیاهو داشتهام.»
در واکنش به تهدید دونالد ترامپ علیه ایران مبنی بر اینکه «یک تمدن امشب نابود خواهد شد و دیگر هرگز بازنخواهد گشت»، اوباما بدون نام بردن مستقیم از رئیس جمهوری آمریکا تاکید کرد چنین ادبیاتی با اصولی که باید در رهبری ایالات متحده بازتاب یابد، در تضاد است.
پیامدهای بلندمدت تحولات ژئوپلیتیک
فراتر از موضوع فوری ایران، آقای اوباما نسبت به پیامدهای بلندمدت تحولات ژئوپلیتیک هشدار داد و گفت این روندها میتواند ثبات جهانی را تحت تاثیر قرار دهد.
او با اشاره به فشارهای فزاینده بر اتحادهای سنتی، تصریح کرد که نظم جهانی شکلگرفته پس از جنگ جهانی دوم، که بر پایه نهادهایی مانند ناتو بنا شده، اکنون در شرایطی پرتنش و تحت فشار قرار گرفته است.
او همچنین به چالشهای پیشروی رهبری جهانی آمریکا پرداخت و تاکید کرد بازسازی اعتماد میان واشنگتن و متحدانش ممکن است حتی از حل مسائل داخلی نیز پیچیدهتر و دشوارتر باشد.
او گفت: «فکر میکنم ترمیم آسیبهایی که به نظم بینالمللی وارد شده، حتی از اصلاحات داخلی آمریکا نیز دشوارتر خواهد بود.» او همچنین نظام همکاری بینالمللی پس از جنگ جهانی دوم را «یکی از بهترین دستاوردهای آمریکا» توصیف کرد.
در این گفتگو، آقای اوباما کاملا روشن کرد که دیگر هیچ توهمی درباره ماهیت ریاستجمهوری ترامپ ندارد. پیشبینی اولیهاش این بود که آقای ترامپ فقط میتواند بخش کوچکی از دستاوردهای اوباما را عقب برگرداند و هنجارهای سیاسی همچنان برقرار خواهند ماند، اما این پیشبینی به هیچ وجه درست از آب درنیامده است.
نیویورکر نوشت: «ترامپ از وزارت دادگستری برای تحت پیگرد قرار دادن دشمنان سیاسیاش استفاده کرده است. او پنتاگون (وزارت جنگ) را سیاسی کرده است. او هر تعریف معمول از نزاکت سیاسی را زیر پا میگذارد و همزمان ایران را تهدید میکند که آن را به عصر حجر بمباران خواهد کرد.»
هنوز کسی وجود ندارد که بتواند جای آمریکا را بگیرد
ترامپ با خروج از توافق اقلیمی پاریس و توافق هستهای ایران، همچنین اعمال تعرفههای تجاری و تهدید به تصرف گرینلند، همه این ساختار را به هم زد. آقای اوباما گفت متحدان آمریکا «دیگر نمیتوانند روی این حساب کنند که ما مرکز آن نظم بینالمللی باقی بمانیم.»
او تاکید کرد نفوذ آمریکا در تاریخ نه تنها بر قدرت، بلکه بر اعتبار و ارزشها استوار بوده و هشدار داد سیاستهای ناهماهنگ میتواند این بنیان را تضعیف کند.
او همچنین افزود که در غیاب نقش فعال آمریکا در صحنه جهانی، موضوعاتی مانند حقوق بشر با کاهش توجه بینالمللی مواجه خواهند شد.
به اینستاگرام یورونیوز فارسی بپیوندید
چهل و چهارمین رئیس جمهوری آمریکا ادامه داد که تراژدی ماجرا این است که «هنوز کسی وجود ندارد که بتواند جای ما را بگیرد. اگر ما درباره حقوق بشر صحبت نکنیم، این موضوع در سطح جهانی کمتر مطرح میشود. اگر ما نسبت به تغییرات اقلیمی نگران نباشیم، کشورهای دیگر ممکن است فقط به آن اشاره کنند و کارهایی انجام دهند، اما واقعا آن را جدی دنبال نخواهند کرد. بنابراین رهبری ما همچنان اهمیت بسیار زیادی دارد، اما احتمالا باید بیشتر از طریق الگو بودن باشد تا دستور دادن.»
آقای اوباما با وجود انتقاد از تحولات اخیر، این ایده را که سیاستهای کنونی دولت آمریکا به نوعی بازتاب تغییر گسترده در افکار عمومی آمریکا است را رد کرد و گفت بسیاری از آمریکاییها همچنان از رویکرد او در سیاست خارجی حمایت میکنند.