هر چهار سال یکبار، بهترین تیمهای ملی جهان برای تعیین قهرمان دنیا با هم رقابت میکنند و جام جهانی فوتبال ۲۰۲۶ از امروز، پنجشنبه ۲۱ خرداد آغاز میشود. این دوره از رقابتها از نظر ورزشی بسیار جذاب خواهد بود، اما در عین حال تاریخی، بحثبرانگیز و از نظر سیاسی بسیار پرتنش است.
این جام جهانی پیش از هر چیز تاریخی است، زیرا بزرگترین دورهای است که تاکنون برگزار شده است: با ۴۸ تیم شرکتکننده، ۱۲۴۸ بازیکن و ۱۰۴ مسابقه که در ۱۶ شهر و در سه کشور برگزار میشود: کانادا، ایالات متحده و مکزیک.
آگهی
آگهی
این نخستین گسترش جام جهانی از سال ۱۹۹۸ است، زمانی که تعداد تیمها به ۳۲ افزایش یافت.
این توسعه با خواست جانی اینفانتینو انجام شده است؛ رئیس جاهطلب و جنجالی فیفا که پس از نزدیکی به باراک اوباما، در ماههای اخیر به یکی از نزدیکترین متحدان دونالد ترامپ تبدیل شده است. اینفانتینو سال گذشته از نامزدی ترامپ برای جایزه صلح نوبل حمایت کرد و حتی خودش یک «جایزه صلح فیفا» بهطور کامل ساختگی ایجاد کرد که مخصوص ترامپ باشد و بهعنوان نوعی دلجویی به او اهدا شود.
به اینستاگرام یورونیوز فارسی بپیوندید
جنجالهای سیاسی جام جهانی
جنجالهای پیرامون جام جهانی چیز تازهای نیست: پس از جام جهانی ۲۰۱۸ در روسیه دوران پوتین که با قهرمانی فرانسه به پایان رسید، این رقابتها در سال ۲۰۲۲ در قطر برگزار شد؛ کشوری که بهطور سیستماتیک حقوق کارگران ساخت ورزشگاهها را نقض کرده بود.
در آن زمان، سکوت همراه با رضایت فیفا و رئیس آن، تصویر این سازمان را مخدوش کرد. اینفانتینو حتی فیفا را بهعنوان بازیگری مرکزی در تحولات رادیکال جهانیسازی توصیف کرد و آن را نوعی «خدمتکار دربار قدرتمندان» در این دوره گذار تاریخی دانست؛ دورهای که به گفته آنتونیو گرامشی، اشکال مبهمتر سرمایهداری در آن ظاهر میشوند.
هیچیک از چهرههای بزرگ فوتبال جهانی در جریان آمادهسازی جام جهانی ۲۰۲۶ این تصویر را به چالش نکشیدند. برعکس، فیفا آن را با مجموعهای از سیاستهای متناقض تقویت کرد: از یک سو تعداد تیمها را به ۴۸ رساند، اما از سوی دیگر قیمت بلیتها را بهشدت افزایش داد و ورود به ورزشگاهها را برای بسیاری از هواداران غیرممکن کرد.
این نهاد شرایطی فراهم کرد که برخی تیمهای حاشیهای برای نخستین بار یا پس از سالها دوباره به جام جهانی برسند، اما در برابر سیاستهای سختگیرانه مهاجرتی آمریکا موضع نگرفت؛ سیاستهایی که مانع ورود هواداران برخی کشورها به مسابقات میشود.
مشکل فقط برای هواداران نیست؛ نمونه آشکار آن داور سومالیایی، عمر آرتان است که شنبه ۶ ژوئن با وجود داشتن ویزا، هنگام ورود به فرودگاه میامی بازگردانده شد. آرتان یکی از ۵۲ داور منتخب فیفا برای جام جهانی بود، اما «ممنوعیت سفر» آمریکا علیه شهروندان سومالی باعث شد او نتواند وارد شود؛ کشوری که ترامپ بارها با ادبیاتی تحقیرآمیز درباره آن صحبت کرده است.
حدود یکچهارم کشورهای راهیافته به جام جهانی با محدودیتهای ورود به آمریکا یا محدودیتهای ویزا روبهرو هستند.
به کانال تلگرام یورونیوز فارسی بپیوندید
فیفا هیچ واکنشی نشان نداد و با سیاستهای افراطی ترامپ مخالفتی نکرد. حتی زمانی که ترامپ تهدید کرد کانادا، یکی از کشورهای میزبان را «ایالت پنجاه و یکم آمریکا» میکند نیز واکنشی نشان نداد. همچنین عجیب دانسته نشد که مسابقات در کشوری برگزار میشود که در وضعیت جنگی قرار دارد.
برای نخستین بار در تاریخ این رقابتها، یکی از کشورهای میزبان با کشوری دیگر در وضعیت جنگی قرار دارد. این فاصله آشکاری با اهداف ژول ریمه، بنیانگذار جام جهانی در سال ۱۹۳۰ دارد؛ کسی که فوتبال را وسیلهای برای نزدیک کردن ملتها میدانست.
یکی از موضوعات مهم این دوره، نحوه استقبال از تیم ملی ایران در زمان سفر به آمریکا خواهد بود. چند ماه پیش ترامپ به جای تضمین امنیت بازیکنان ایرانی گفته بود: «فکر نمیکنم آمدن آنها به آمریکا مناسب باشد، برای جان و امنیتشان»، و این موضوع گمانهزنیها درباره احتمال حذف ایران از مسابقات را افزایش داد.
با این حال تیم ایران حضور خواهد داشت، هرچند مجبور شده کمپ خود را به مکزیک منتقل کند و برخی اعضای کادر فنی و مدیریتی آن ویزا نگرفتهاند. حتی احتمال دارد ایران و آمریکا در زمین با هم روبهرو شوند، البته به شرط آن که هر دو به عنوان تیم دوم گروه خود صعود کنند.
مساله دیگری که اهمیت زیادی دارد، صدور «ویزای ساعتی» برای اعضای تیم ملی ایران است. به این ترتیب تیم ملی ایران ناگزیر است پیش از هر بازی با خستگی سفر، خود را به محل مسابقه برساند تا بتواند در مستطیل سبز حاضر شود.
ممنوعیت ورود پرچم شیر و خورشید به ورزشگاهها توسط فیفا نیز دست کم برای ایرانیان از جمله موارد چالش برانگیز است. بسیاری از ایرانیان خارج از کشور و به ویژه ایرانیان ساکن آمریکا برنامههایی برای دور زدن این ممنوعیت و آوردن پرچم شیر و خورشید به درون ورزشگاهها هستند تا به این ترتیب اعتراض خود را به جمهوری اسلامی نشان دهند.
آغاز مسابقات
تمام این بحثهای خارج از زمین، هنگام شروع بازی مکزیک و آفریقای جنوبی که امشب ساعت ۲۱ به وقت پاریس آغاز میشود، در پسزمینه محو خواهد شد.
استادیوم آزتکا برای این رویداد بازسازی شده است: چمن جدید، نورپردازی جدید، فضاهای پذیرش جدید، رختکنهای تازه و تونلهای دسترسی جدید به زمین. این ورزشگاه نخستین استادیومی خواهد بود که سه افتتاحیه جام جهانی را میزبانی میکند(۱۹۷۰، ۱۹۸۶ و ۲۰۲۶).
برخلاف بسیاری از ورزشگاههای دیگر، آزتکا در طول دههها جوانتر و مدرنتر شده است. ظرفیت آن از بیش از ۱۰۰ هزار نفر در دهه ۱۹۷۰ امروز به ۸۷ هزار نفر کاهش یافته، اما همچنان یکی از نمادینترین ورزشگاههای فوتبال جهان است.
به احتمال زیاد بازی مکزیک و آفریقای جنوبی در یادها نخواهد ماند، نه از نظر فنی و نه حتی شرایط آبوهوایی؛ دما حدود ۲۳ درجه است، کاملا مناسب برای فوتبال.
این دو تیم از نظر کیفیت در سطح بالایی نیستند و جذابیت ویژهای ارائه نمیدهند. آنها در افتتاحیه جام جهانی ۲۰۱۰ نیز روبهروی هم قرار گرفته بودند، اما نقشها برعکس بود: آفریقای جنوبی میزبان بود و مکزیک مهمان.۱۶ سال پیش، خاویر آگیری روی نیمکت مکزیک بود و امسال نیز دوباره همانجاست؛ انگار به این یک نیمکت چسبیده است. از زمان بازگشت او، مکزیک قهرمان لیگ ملتها و گلد کاپ ۲۰۲۵ شده، اما همچنان با امیدی محدود وارد جام جهانی میشود.
دوران بازیکنانی مثل گواردادو، جیووانی دوس سانتوس و چیچاریتو هرناندس گذشته است. مکزیک تیمی فیزیکی و دفاعمحور است که کمتر به بازی تکنیکی تکیه دارد. با این حال، تیم میزبان معمولا فراتر از انتظار ظاهر میشود.
مکزیک در دو دورهای که قبلا میزبان بوده بهترین نتیجه تاریخ خود را گرفته و به یکچهارم نهایی رسیده است.
یورونیوز فارسی را در ایکس دنبال کنید
آیا تیمهای گرانتر قویترند؟
در بیشتر موارد، بله.
با وجود ضعف فنی مکزیک، انتظار میرود در بازی افتتاحیه مالکیت توپ بیشتری داشته باشد، در برابر آفریقای جنوبی که حتی از نظر فنی امکانات کمتری دارد. تیم آفریقای جنوبی هنوز برای تبدیل شدن به یک قدرت بزرگ آفریقایی فاصله دارد؛ نه ستارههای بزرگ دارد و نه در مرکز توجه رسانههاست.
تلاش برای برهم زدن جشن در آزتکا بسیار دشوار است، مخصوصا با توجه به فضای سنگین ورزشگاه. یکی از بازیکنان مکزیک گفته است: «هر کس وارد آزتکا شود و بخواهد ببرد، باختن را تجربه خواهد کرد.»