پژوهشگران همچنین نمونه آزمایشی یک سامانه هشدار زودهنگام برای پایش تغییرات یخچالهای گرینلند را آزمایش میکنند، در حالی که ذوب یخها با شتاب ادامه دارد.
یک تیم بینالمللی از دانشمندان مصمم است بفهمد یخچالهای در حال ذوب گرینلند با چه سرعتی اقیانوس اطلس را به سمت یک «نقطه واژگونی بحرانی در اقلیم» سوق میدهند.
آگهی
آگهی
در قالب یک پروژه پنجساله با نام «جاینت» (Greenland Ice sheet to Atlantic Tipping Points)، پژوهشگرانی از ۱۷ نهاد شریک به رهبری «پژوهشکده قطب جنوب بریتانیا» (BAS) تابستان امسال برای یک ماموریت دوماهه راهی این جزیره خودگردان میشوند.
با تامین مالی از سوی آژانس پژوهش و اختراع پیشرفته (ARIA)، پژوهشگران امیدوارند میزان آبِ حاصل از ذوب یخ را که از یخچالهای آبدرهای گرینلند آزاد میشود، نحوه ورود آن به اقیانوس اطلس شمالی و تاثیر این روند بر سامانه اقلیمی جهانی را بهتر درک کنند.
چرا نقطه واژگونی گرینلند برای همه نگرانکننده است
کاهش کلاهکهای یخی گرینلند تا کنون حدود یکپنجم افزایش سطح دریاهای جهان را رقم زده است، در حالی که انتشار گازهای گلخانهایِ حبسکننده گرما دماها را به شدت بالا برده است.
بر اساس دادههای مرکز ملی اطلاعات برف و یخ، لایه یخی گرینلند آنقدر آب در خود ذخیره کرده که اگر به طور کامل ذوب شود میتواند سطح دریاهای جهان را ۷.۴ متر بالا ببرد. به ازای هر سانتیمتر افزایش سطح دریا، حدود شش میلیون نفر در جهان در معرض خطر سیلابهای ساحلی قرار میگیرند.
یخهای در حال ذوب گرینلند همچنین حجم عظیمی آب شیرین وارد اقیانوس میکند؛ پدیدهای که دانشمندان نگرانند بر یک سامانه مهم جریانهای اقیانوس اطلس موسوم به گردابه زیرقطبی تاثیر بگذارد. این سامانه گرما را از مناطق حاره به شمال اقیانوس اطلس منتقل میکند و دما و الگوهای آبوهوا را در سراسر اروپا و آمریکای شمالی تنظیم میکند.
با این حال، آب شیرینِ حاصل از ذوب یخ میتواند مانند درپوشی روی گردابه زیرقطبی بنشیند و از شکلگیری آب گرم و متراکمی که نیروی محرکه نوار نقاله بزرگ اقیانوسیِ جهان است و گرما و مواد مغذی را در سراسر سیاره جابهجا میکند، جلوگیری کند. برخی برآوردها هشدار میدهند گردابه زیرقطبی ممکن است طی چهار سال آینده دچار دگرگونی شود.
در دل تلاش برای فهم یخچالهای در حال ذوب گرینلند
با وجود پیامدهای جدی، دانشمندان هنوز تصویر روشنی از این ندارند که یخچالهای آبدرهای گرینلند و حدود ۲۰۰ آبدره باریک این جزیره دقیقا چگونه با اقیانوس پیرامون خود برهمکنش دارند.
به همین دلیل است که پژوهشگران تابستان امسال با یک «بسته پیشرفته» از فناوریها، از جمله پهپادهای پروازی، رباتهای دریایی خودران، ماهوارهها و ابزارهایی که میتوان آنها را مستقیما در یخ یخچالها کار گذاشت، راهی گرینلند میشوند.
این سامانه مشاهده هماهنگ به پژوهشگران اجازه میدهد از فاصلهای بسیار نزدیک یخچالها را زیر نظر بگیرند؛ از پایش شکافهای منفرد در یخ گرفته تا رصد جریان آبِ ذوبشده و کوههای یخی به درون اقیانوس اطلس شمالی.
سپس این دادهها وارد چندین مدل رایانهای میشود و برای توسعه نمونه اولیه یک سامانه هشدار زودهنگام به کار خواهد رفت؛ سامانهای که میتواند تغییرات سریع در یخچالها را از پیش گوشزد کند.
دکتر کلی هوهن، همطراح پروژه جاینت و اقلیمشناس در پژوهشکده قطب جنوب بریتانیا، میگوید: «این پروژه بسیار جاهطلبانه است و فوریت دارد.»
او اضافه میکند: «میدانیم گرینلند با سرعتی بیسابقه در حال از دست دادن یخ است و این موضوع بر اقیانوس پیرامون آن اثر خواهد گذاشت؛ از آبدرههای ساحلی که برای جوامع گرینلند اهمیت حیاتی دارند گرفته تا جریانهای عظیمی که گرما را به اروپای غربی میرسانند.»
پروژه جاینت بر دو نوع یخچال در گرینلند تمرکز خواهد کرد که «دریافتهای متضاد اما مکملی» درباره پایداری آنها ارائه میدهند؛ از جمله یخچالهای جزرومدی نزدیک کانگرلسواک در جنوبشرق گرینلند و یخچال پترمان در شمالغرب این جزیره.
پروفسور پل هلند، که رهبری تلاشها برای مدلسازی رایانهای در پروژه جاینت را بر عهده دارد، میگوید: «کوشش برای ساخت سامانههای مدلسازی که بتوانند تغییرات ناگهانی یخچالها را ثبت کنند، کاری جسورانه و پرریسک است.»
او میافزاید: «علم موضوع بسیار پیچیدهای است و احتمال واقعی وجود دارد که نتوانیم از دست رفتن ناگهانی یخها را پیشبینی کنیم.»
هلند میگوید حتی اگر پروژه مطابق برنامه پیش نرود، باز هم توانایی دانشمندان در پیشبینی اقلیم و درک این که گرینلند در آینده چگونه ممکن است بر اقیانوس اثر بگذارد، بهبود خواهد یافت.
سامانه هشدار زودهنگام برای یخچالهای گرینلند
پژوهشگران امیدوارند کار بر روی یک سامانه هشدار زودهنگام به دولتها کمک کند تا برای سازگاری با پیامدهای تغییرات اقلیمی آمادهتر باشند.
این سامانه آنلاین قرار است مشاهدات ماهوارهای، دادههای میدانی و مدلسازی آماری یخچالها را در هم ادغام کند تا پیشبینی شود چه زمانی ممکن است از دست رفتن یخ در اقیانوس اطلس شمالی ناگهان افزایش یابد.
سارا بوندیک، از برنامه «پیشبینی نقاط واژگونی» در آریا، میگوید دانشمندان در حال حاضر قادر نیستند زمان عبور از نقاط واژگونی اقلیمی را پیشبینی کنند و همین موضوع باعث شده در مواجهه با «پیامدهای احتمالا برگشتناپذیر» عبور از این آستانهها ابزار چندانی در اختیار نداشته باشیم.
او اضافه میکند: «توسعه سامانه هشدار زودهنگام لازم است تا اطلاعات مورد نیاز دولتها، صنعت و به طور کلی جامعه را برای تقویت تابآوری و شتاب بخشیدن به سازگاری پیشدستانه با اقلیم فراهم کند.»