بازداشت زنان به دلیل نوع پوشش، گزارشها از شلاقزدن زنان و سرکوب تجمع اعتراضی اخیر در هرات، موجی از واکنشها را در میان فعالان حقوق زنان، هنرمندان، سیاستمداران و نهادهای افغان برانگیخت.
همزمان با اعلام همبستگی شماری از فعالان زن ایرانی با زنان افغانستان، چهرههای سیاسی و فرهنگی افغان نیز سرکوب معترضان و تشدید محدودیتها علیه زنان را محکوم کرده و خواستار توجه بیشتر جامعه جهانی به وضعیت حقوق بشر در افغانستان شدهاند.
آگهی
آگهی
در همین راستا، جمعی از فعالان زن در ایران با اعلام همبستگی با زنان افغانستان و تاکید بر شعار «زن، زندگی، آزادی»، حمایت خود را از جنبش اعتراضی شکلگرفته در این کشور اعلام کردند. همزمان، گروهی از فعالان زن افغان که اغلب در خارج از کشور اقامت دارند، به این رویدادها واکنش نشان دادند. علاوه بر این، شماری از مردان و زنان افغان نیز خواستار مشارکت و همراهی حداکثری مردان افغانستان با زنان برای پیشگیری از سرکوبگریهای طالبان شدند.
تجمع زنان افغان ساکن ایران در برابر سفارت افغانستان در تهران
شماری از مهاجران افغان مقیم ایران نیز روز چهارشنبه دهم ژوئن با برگزاری تجمعی مقابل سفارت افغانستان در تهران که تحت کنترل طالبان است، حمایت خود را از اعتراضهای اخیر مردم هرات اعلام کردند. این تظاهرات یک روز پس از راهپیمایی زنان و مردان در جبرئیل هرات برگزار شد که با تیراندازی طالبان سرکوب شد.
معترضان در یکی از پلاکاردهایی که در دست داشتند، نوشته بودند: «سند عزت، خون پاک جوانان جبرئیل هرات است»
منابع محلی کشته شدن «یک کودک و یک زن» را در در شهرک جبرییل هرات توسط نیروهای حکومت طالبان تایید کردهاند.
شرکتکنندگان در این تجمع با سر دادن شعارهایی از جمله «کار، تحصیل و آزادی» خواستار توجه به مطالبه شهروندان افغانستان شدند.
نگذاریم رنج زنان افغان زیر اخبار جنگ مدفون شود
فاطمه شمس، استاد ادبیات فارسی در دانشگاه پن ایالات متحده و فمنیست ایرانی در همین زمینه در صفحه شخصی خود در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «اینکه طالبان پس از خطبههای نماز جمعه این هفته قصد دارند زنانی را که در ملاعام نقاب بر چهره نداشتهاند شلاق بزنند، باید خشم و هراس را در وجدان هر انسان آزادهای برانگیزد. سکوتتان را بشکنید. سازمانهایی که برای دفاع از حقوق بشر فعالیت میکنند، تا این لحظه چه کردهاند؟ چرا این سطح از خشونت و سرکوب، تیتر اول رسانههای جهان نیست؟ چرا صدای زنان افغانستان بار دیگر در هیاهوی سیاست و جنگ گم شده است؟ از خواهرانمان در هرات بنویسیم. از زنانی که هر روز با محدودیت، تحقیر و تهدید روبهرو هستند. نگذاریم رنج آنها زیر اخبار جنگ مدفون شود.»
همراهی زنان ایرانی با زنان افغان؛ رنجی مشترک با ما را زیسته
عالیه مطلبزاده، فعال حقوق زنان در ایران که بارها به زندان افتاده، در پیامی از همراهی با زنان افغان گفته و نوشته «زنِ افغان، در هرات در کابل در کو چه های تنگ و خاکی ولایات افغانستان، در سراسر تاریخ چه آنگاه که مرزی ما را جدا نمیکرد چه الان که بینمان خط کشیدهاند، رنجی مشترک با ما را زیسته. بی پناهی و رنجی البته عمیقتر، آمیخته با فقر، سنت، جنگ و طالبان. طالب بیرحم که میتازد و نابود میکند.»
انتقاد آریانا سعید، هنرمند افغان به برخورد با زنان کشورش
آریانا سعید، هنرمند افغان نیز با انتقاد از وضعیت موجود گفته که برخورد با زنان به شکل بیسابقهای تشدید شده و نباید این وضعیت با سکوت جامعه عادیسازی شود. او همچنین از بیتفاوتی برخی چهرهها و مردان در برابر این رویدادها انتقاد کرده است.
زنان افغان نمیتوانند بدون رویارویی با گلوله اعتراض کنند
مریم سلیمانخیل، عضو پارلمان افغانستان در حکومت پیشین نیز در حساب ایکس خود نوشت: «پس از پنج سال شایعهپراکنی و ادعاییکه طالبان امنیت و ثبات آورده، زنان افغان هنوز هم نمیتوانند بدون رویارویی با شلیک گلوله اعتراض کنند.»
دختران هرات، شما قصه ناتمام آزادی هستید
ائتلاف جنبشهای اعتراضی زنان افغانستان نیز در مجموعهای از پیامها، سرکوب و بازداشت زنان در هرات را محکوم کرد. تمنا عمری تاکید کرده «صدای زنان افغانستان هرگز خاموش نمیشود، ما متحد تر از قبل کنار هم ایستادهایم و از حق خود دفاع میکنیم. دختران هرات… نه دیوارها توانستهاند رویایتان را زندانی کنند، نه زنجیرها صدای قدمهایتان را خاموش.شما قصهی ناتمام آزادی هستید، که هرچند در بند، اما در دل تاریخ، رها و روشن میمانید.»
انیسه سادات نیز گفت: «امروز بیش از هر زمان دیگر، زنان افغانستان نیاز دارند که صدای آنان شنیده شود؛ نه اینکه تجربهها و دردهایشان زیر سایه روایتهای سیاسی و تبلیغاتی پنهان شود.»
زحل خالقی نیز تاکید کرد: «دردناکتر از این ظلم، سکوت جامعه جهانی است. چگونه ممکن است در حالی که زنان افغانستان تحت شدیدترین محدودیتها زندگی میکنند، طالبان به نشستهای بینالمللی مانند بروکسل دعوت شوند؟»
سخنگوی والی طالبان در بلخ از سیاست حجاب دفاع کرد
عطاالله زید، سخنگوی والی طالبان در بلخ در واکنش به گزارشها درباره بازداشت زنان به دلیل نوع پوشش در مزارشریف، از سیاست حجاب این گروه دفاع کرد و گفت تلاشها برای «بیحجابساختن زنان افغان» در دوران جمهوریت ناکام مانده است.
این سخنان او در حالی مطرح میشود که منابع محلی پیش از این از بازداشت شماری از زنان توسط نیروهای اداره امر به معروف طالبان در مزارشریف خبر دادهاند. طالبان زنان را به رعایت پوشش مورد نظر این گروه، شامل پوشاندن کامل صورت و بدن، ملزم کردهاند. با این حال، گزارشها نشان از آن دارد که حتی برخی زنان دارای پوشش رایج و متداول در افغانستان نیز هدف برخورد ماموران قرار گرفتهاند.
درخواست برای آزادی زنان بازداشتشده در هرات؛ محکومیت سرکوب اعتراضات توسط طالبان
شورای هماهنگی ماموریتهای دیپلماتیک و کنسولی جمهوری اسلامی افغانستان نیز با انتشار بیانیهای «سرکوب خشونتآمیز اعتراضات مسالمتآمیز توسط طالبان در هرات را که در آن شهروندان برای اعتراض به بازداشت زنان و دختران به خیابانها آمدند، محکوم کرد.
دستگیریها و سرکوبهای خشونتآمیز در هرات در زمانی رخ میدهد که جامعه بینالمللی، از جمله شورای امنیت سازمان ملل متحد، همچنان نگرانی خود را در مورد بدتر شدن وضعیت حقوق بشر در افغانستان ابراز میکند.
این شورا خواستار «آزادی فوری و بدون قید و شرط همه زنان و دخترانی است که تحت این اقدامات بازداشت شدهاند.»
واکنش سازمان عفو بینالملل، عضو اتحادیه اروپا و حامد کرزی به وضعیت زنان در افغانستان
حامد کرزی، رئیسجمهوری پیشین افغانستان در واکنش به گزارشها درباره بازداشت زنان و برخوردهای خشونتآمیز در هرات، بر ضرورت حفظ «کرامت انسانی، عزت و حقوق زنان افغان» تاکید کرد. کرزی در سالهای اخیر نیز بارها در مواضع عمومی خود از محدودیتهای اعمالشده بر زنان انتقاد کرده و خواستار احترام به حقوق اساسی آنان شد.
سازمان عفو بینالملل «گشودن آتش بر معترضان در هرات را شدیدا نگرانکننده» خواند و تاکید کرد «خبر آتش گشودن به معترضانی که بهگونه مسالمتآمیز اعتراض میکردند تشدیدی بر حمله بر حق اعتراض مسالمتآمیز آنها، آزادی بیان و حقوق زنان در افغانستان است.»
هانا نویمان، نماینده پارلمان اروپا، گفته است اتحادیه اروپا نباید طالبان را به مذاکرات در بروکسل دعوت کند، زیرا این کار به گفته او به رژیمی مشروعیت میدهد که بهطور نظاممند زنان را سرکوب میکند و اعتبار اروپا را در عرصه بینالمللی تضعیف خواهد کرد.
اظهار نگرانی سازمان ملل درباره وضعیت زنان افغان
جورجیت گانیون، معاون نمایند ویژ منشی عمومی ملل متحد در افغانستان نیز نسبت به پیامدهای محدودیتهای آموزشی و شغلی علیه زنان هشدار داد و اعلام کرد که حدود ۳.۸ میلیون دختر از آموزش محروماند و این وضعیت باعث کمبود نیروی کار متخصص زن در بخشهای آموزش و صحت شده است. او همچنین پیشبینی کرده که تا سال ۲۰۳۰ افغانستان با کمبود بیش از ۲۵۰ هزار کارمند زن روبهرو خواهد شد.
او در ادامه به گزارشهایی درباره بازداشت زنان در هرات به دلیل نوع پوشش اشاره کرد و شمار بازداشتشدگان را حدود ۳۰ نفر عنوان کرد. در پایان، از طالبان خواسته شده است تا محدودیتها علیه آموزش و کار زنان را لغو کنند و مسیر جدیدی در تعامل با جامعه جهانی در پیش بگیرند.
موج واکنشها به سخنان سعد محسنی در لندن و اتهام سفیدنمایی طالبان
سخنان سعد محسنی، مالک «موبیگروپ»، درباره وضعیت افغانستان تحت حاکمیت طالبان با واکنشهای گستردهای از سوی فعالان، سیاستمداران و روزنامهنگاران افغان روبهرو شد. منتقدان او را به «سفیدنمایی» و عادیسازی وضعیت افغانستان و محدودیتهای اعمالشده بر زنان متهم کردند.
محسنی، بنیانگذار و مالک موبیگروپ، بزرگترین مجموعه رسانهای افغانستان است که رسانههایی چون تلویزیون طلوع، طلوعنیوز، لمر و رادیوهای آرمان و اراکوزیا را در اختیار دارد. او در نشستی در لندن گفته بود که زندگی روزمره در افغانستان در برخی جنبهها عادی به نظر میرسد و زنان میتوانند در شهرها رفتوآمد کنند، رانندگی کنند و بدون پوشاندن کامل صورت در اماکن عمومی حضور داشته باشند.
این سخنان او با انتقادهای تند مواجه شد. لینا روزبه، روزنامهنگار و نویسنده افغان، در واکنش به این سخنان از حامیان طالبان انتقاد کرد. مریم سما، نماینده پیشین مجلس افغانستان، نیز محسنی را به لابیگری برای طالبان متهم کرد و از واکنشنشان ندادن برخی حاضران در نشست انتقاد کرد.
فوزیه کوفی، فعال سیاسی و نماینده پیشین مجلس افغانستان، با اشاره به بازداشت خبرنگاران و جمعی از زنان در افغانستان گفت که محسنی به جای ارائه تصویری عادی از وضعیت کشور، باید به سرنوشت قربانیان سیاستهای طالبان توجه میکرد.
هیله نجیبالله، فعال سیاسی و دختر محمد نجیبالله، رئیسجمهور پیشین افغانستان، سخنان محسنی را بازتاب نگاه فردی برخوردار از امتیازات زندگی در خارج از افغانستان دانست و گفت این روایت با واقعیت زندگی زنان افغان که با محدودیتهای گسترده آموزشی، اجتماعی و شغلی روبهرو هستند، همخوانی ندارد. حمیرا قادری، نویسنده و شاعر افغان، نیز از برگزارکنندگان و شرکتکنندگان نشست به دلیل به چالش نکشیدن این سخنان انتقاد کرد.