واشنگتن پیشنهاد کرده پنج میلیارد دلار در صندوقی تازه سرمایهگذاری کند تا کشورهای خاورمیانه بتوانند زیرساختهای انرژی آسیبدیده در جنگ ایران را بازسازی کنند و وابستگی خود به تنگه هرمز برای انتقال نفت و گاز را کاهش دهند.
این طرح در حال مذاکره با چند کشور منطقه، از جمله عربستان سعودی و امارات متحده عربی است.
آگهی
آگهی
به گزارش والاستریت ژورنال، مقامهای آمریکایی و خاورمیانهای و اسنادی که این روزنامه دیده نشان میدهد دولت دونالد ترامپ پیشنهاد کرده پنج میلیارد دلار در این صندوق سرمایهگذاری کند. این اقدام در عمل نشان میدهد واشنگتن پذیرفته که جنگ هفتماهه بازار جهانی انرژی را بهشدت مختل کرده و خطوط لوله و پالایشگاههای منطقه خسارت دیدهاند؛ تاسیساتی که بازسازی آنها هزینه زیادی خواهد داشت.
بر اساس طرح ترامپ، آمریکا از هشت شریک خود در خاورمیانه ــ عربستان سعودی، امارات متحده عربی، قطر، بحرین، کویت، عمان، عراق و اردن ــ خواهد خواست به همان میزان مشارکت کنند تا در نهایت صندوقی ۱۰ میلیارد دلاری تشکیل شود.
قرار است نام این ابتکار «مشارکت برای اعتماد و سازندگی متحدان» یا PACT باشد.
مذاکرات درباره این صندوق همچنان ادامه دارد و مقامهای آمریکایی میگویند شرایط نهایی آن ممکن است تغییر کند. هنوز مشخص نیست کشورهای دیگر چه زمانی یا حتی آیا اصلا به این طرح خواهند پیوست یا نه.
برخی مقامهای خاورمیانهای گفتهاند این ابتکار را تلاشی از سوی واشنگتن میدانند تا اهمیت تنگه هرمز به عنوان مسیر انتقال انرژی را کمتر جلوه دهد و در عین حال نشان دهد آمریکا و متحدانش در برابر ایران موضعی متحد دارند.
آنها همچنین گفتهاند تشکیل صندوقی برای بازسازی زیرساختهای انرژی ویرانشده، بدون دستیابی به توافق صلح با تهران، اقدامی زودهنگام است؛ زیرا ایران میتواند زیرساختهای تازه بازسازیشده را دوباره با پهپاد و موشک هدف قرار دهد.
بلال صعب، مدیر ارشد موسسه مشاورهای «یو.اس ترندز» گفت: «این راهبرد از هر طرف که نگاه کنید پر از ریسک است.»
او افزود میزان وابستگی کشورهای خلیج فارس به تنگه هرمز متفاوت است. کشورهایی مانند عربستان سعودی و امارات میتوانند از مسیرهای جایگزین حمایت کنند، اما کشورهای کوچکتر مانند کویت و قطر همچنان وابستگی زیادی به این آبراه دارند.
بر اساس پیشنهاد آمریکا، مدیریت این صندوق بر عهده شرکت تامین مالی توسعه آمریکا خواهد بود؛ نهادی فدرال که با بخش خصوصی همکاری میکند تا از اهداف امنیت ملی آمریکا حمایت کند.
برنامههای این نهاد در گذشته عمدتا بر پروژههای کشورهای در حال توسعه متمرکز بوده است، نه پادشاهیهای ثروتمند خلیج فارس.
این طرح تازهترین تلاش دولت ترامپ برای کاهش پیامدهای جنگ ایران است. حملات موشکی و پهپادی ایران دهها پالایشگاه، میدان نفتی و پایانه صادرات گاز طبیعی در منطقه را هدف قرار داده و حتی اگر تنگه هرمز بهطور کامل بازگشایی شود، فشار بر بازار جهانی نفت و گاز احتمالا برای مدتی ادامه خواهد داشت.
حملات پهپادی در اوایل ماه جاری همچنین خط لوله جایگزین عربستان را از کار انداخت و باعث شد مقدار بیشتری از نفت این کشور دوباره از تنگه هرمز عبور کند؛ آن هم در شرایطی که ناوگان نفتکشهای موجود از قبل تحت فشار قرار گرفته است.
پیامدهای این وضعیت در سراسر جهان احساس شده است. طولانیتر شدن مسیر سفر نفتکشها و رفتوآمدهای مکرر در اطراف هرمز باعث شده تعداد بیشتری از کشتیها برای مدت طولانیتری درگیر حملونقل شوند و هزینه روزانه اجاره نفتکشها به رکوردهای تازه برسد.
مسیرهای تجاری دریای سرخ نیز با تهدید حوثیهای مورد حمایت ایران روبهرو هستند. حوثیها مسئولیت حمله روز شنبه به یک تاسیسات ذخیره سوخت جت در نزدیکی فرودگاه ریاض، پایتخت عربستان سعودی، را بر عهده گرفتند.
پیچیدگی بازسازی تاسیسات انرژی آسیبدیده به این معناست که محدودیت عرضه جهانی میتواند برای مدت طولانی ادامه پیدا کند و قیمت نفت نیز بالا بماند.
تحلیلگران انرژی و مقامهای منطقه هزینه بازسازی زیرساختهای آسیبدیده را دهها میلیارد دلار برآورد کردهاند؛ رقمی که هزینه مهندسی، ساختوساز، تجهیزات و مواد مورد نیاز را دربرمیگیرد.
تولیدکنندگان نفت خلیج فارس، از امارات گرفته تا عراق، همزمان در تلاشاند مسیرهای جایگزینی برای صادرات نفت خام خود ایجاد کنند.
این مسیرهای جایگزین کمک کردهاند صادرات نفت خلیج فارس ادامه پیدا کند، اما استفاده از نفتکشها را افزایش داده و هزینه حملونقل را بالا برده است. در مورد عربستان نیز این راهها نتوانستهاند به شکلی پایدار مشکل اختلال در صادرات را حل کنند و تولید نفت این کشور به پایینترین سطح چند دهه اخیر رسیده است.
به کانال تلگرام یورونیوز فارسی بپیوندید
عمر کریم، پژوهشگر امنیت خلیج فارس در دانشگاه بیرمنگام بریتانیا، گفت: «به نظر میرسد همه کشورهای عربی خلیج فارس و حتی عراق به این نتیجه رسیدهاند که وضعیت تنگه هرمز، دستکم در کوتاهمدت و میانمدت، به شرایط پیش از جنگ بازنخواهد گشت و باید روی ایجاد مسیرها و کریدورهای قابل اتکا، امن و پایدار برای دور زدن تنگه کار کنند.»
او در عین حال هشدار داد چنین طرحی ناگزیر برخی کشورهای منطقه را از نظر جغرافیایی به کشورهای دیگر وابسته خواهد کرد و این وابستگی میتواند روابط دوجانبه را پیچیدهتر کند و اجرای طرح را دشوار سازد.