دانشمندان هشدار میدهند با بالا آمدن سطح آب دریاها و خطر بلعیده شدن ونیز، هیچ اقدام سازگاری نمیتواند بقای این شهر را تضمین کند.
ونیز ممکن است در آینده ناچار به جابهجایی شود، چرا که دانشمندان برای نجات این شهر از تهدید رو به رشد سیل تلاش میکنند.
آگهی
آگهی
در پژوهش تازهای که در نشریه Scientific Reports (منبع به زبان انگلیسی) منتشر شده، راهبردهای کنونی و احتمالی سازگاری این شهر ایتالیایی با سناریوهای افزایش سطح آب دریا در گزارش ششم هیات بیندولتی تغییرات اقلیمی سازمان ملل ارزیابی شده است.
ونیز که در تالاب ونیز قرار دارد و در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شده، در ۱۵۰ سال گذشته با سیلابهای فزاینده روبهرو بوده است. تابستان گذشته، توفانهای شدید منطقه را درنوردید، سامانههای زهکشی را از کار انداخت و خیابانها را به رودخانههایی پرشتاب تبدیل کرد.
در سال ۲۰۱۹، سیل شدید دو نفر را کشت و صدها میلیون یورو خسارت برجا گذاشت؛ از جمله در جاذبه گردشگری کلیسای سنمارک. حصارهای شیشهای و طرح مرمت ۳.۳ میلیون یورویی در سال ۲۰۲۳ رونمایی شد تا از این کلیسای ۹۰۰ ساله که همچنان در برابر جزر و مد بیدفاع است، حفاظت کند.
دانشمندان اکنون سه راهبرد احتمالی سازگاری برای ونیز ترسیم کردهاند و هشدار میدهند که اقدام سریع «ضروری» است. به گفته نویسنده این پژوهش، ونیز نمونهای از چالشهایی است که بسیاری از مناطق کمارتفاع ساحلی از جمله مالدیو و هلند در سدههای پیش رو به دلیل افزایش سطح آب دریا با آن روبهرو خواهند شد.
آیا ونیز جابهجا خواهد شد؟
نویسندگان پیشبینی میکنند که با افزایش بیش از ۰.۵ متر سطح آب دریا ــ که حتی در صورت پایین نگه داشتن انتشارها ممکن است تا سال ۲۱۰۰ رخ دهد ــ احداث سیلبندها ضروری شود؛ هزینهای که بین ۵۰۰ میلیون تا ۴.۵ میلیارد یورو برآورد میشود.
این سازهها خاکریزهای مهندسیشدهای هستند که معمولا از خاک، ماسه یا سنگ ساخته میشوند و در امتداد سواحل یا رودخانهها برای ایجاد مانع در برابر سیلابهای احتمالی احداث میشوند.
بستن تالاب با یک «ابرسیلبند» (خاکریز تقویتشده عریض) نیز میتواند در صورت افزایش بیش از ۰.۵ متر سطح آب دریا گزینهای عملی باشد و شهر را در برابر بالا آمدن سطح آب تا ۱۰ متر محافظت کند. با این حال، هزینه اولیه این طرح میتواند از ۳۰ میلیارد یورو فراتر رود.
به گفته این مطالعه، در آخرین چاره ممکن است جابهجایی خود شهر، ساکنان و بناهای تاریخی آن در صورت افزایش بیش از ۴.۵ متر سطح آب دریا ــ که پیشبینی میشود پس از سال ۲۳۰۰ رخ دهد ــ ضروری شود؛ اقدامی که میتواند تا ۱۰۰ میلیارد یورو هزینه داشته باشد.
نویسندگان هشدار میدهند ساخت مداخلات عظیمی مانند موانع دائمی میتواند ۳۰ تا ۵۰ سال طول بکشد، به همین دلیل برنامهریزی زودهنگام حیاتی است.
«هیچ راهبرد بهینهای برای ونیز وجود ندارد»
استاد رابرت نیکولز از مرکز پژوهشی تیندال برای تحقیقات تغییرات اقلیمی در دانشگاه ایست آنگلیا میگوید: «تحلیل ما نشان میدهد هیچ راهبرد بهینهای برای ونیز وجود ندارد.»
او میافزاید: «هر رویکردی که انتخاب شود باید میان چندین عامل تعادل برقرار کند؛ از رفاه و امنیت ساکنان ونیز و شکوفایی اقتصادی گرفته تا آینده زیستبوم تالاب، حفاظت از میراث و سنتها و فرهنگ این منطقه.»
نیکولز میگوید همه مناطق کمارتفاع ساحلی پرجمعیت باید چالش بلندمدت افزایش سطح آب دریا را به رسمیت بشناسند و از همین حالا پیامدهای سازگاری با آن را در نظر بگیرند.
او اضافه میکند: «با توجه به ارزش فرهنگی بالای ونیز، روشن است که این برآوردها همه هزینهها را در بر نمیگیرد و هیچ اقدام سازگاریای نمیتواند در بلندمدت ونیزی را که امروز میبینیم حفظ کند.»
چرا سطح آب دریا در ونیز در حال بالا آمدن است؟
ونیز به دلیل قرار گرفتن در تالاب کمعمق ساحلی همین حالا هم در زمان مدهای بهاری شدید با خطر سیلاب روبهرو است.
به گفته موزههای سلطنتی گرینویچ، بادهای فصلی سیراکو نیز میتوانند موجب «طغیان توفانی» شوند و آب را از سراسر دریای آدریاتیک به سوی تالاب و شهر برانند. وقتی مدهای شدید و طغیانهای توفانی همزمان شوند، سیلاب میتواند بسیار گسترده باشد.
گرمایش جهانی نیز با ترکیبی از ذوب شدن یخچالهای طبیعی و انبساط حرارتی آب دریا هنگام گرم شدن، روند افزایش سطح آب دریاها را در سراسر جهان شتاب میدهد.
بدتر از همه اینکه سطح زمین شهر ونیز در حال حاضر به دلیل جابهجاییهای طبیعی زمین سالانه حدود ۱ میلیمتر فرو میرود. فعالیتهای انسانی مانند پمپاژ آب زیرزمینی از زیر تالاب این روند را تشدید کرده بود، هرچند اکنون این کار ممنوع شده است.