کارشناسان انرژی از دولتها میخواهند «خطر تبدیل هر اختلال در سوختهای فسیلی به شوک جهانی انرژی و اقتصاد را کاهش دهند».
رهبران اروپایی ممکن است در نشستهای سرنوشتساز چند هفته آینده مسیر تاریخ را عوض کنند.
آگهی
آگهی
در دورهای که تنشهای ژئوپولیتیک به اوج رسیده، دولتها گرد هم میآیند تا درباره چگونگی گذار از سوختهای فسیلی، که منبع شوک کنونی انرژی است، و حرکت به سمت انرژیهای تجدیدپذیر فراوان، کمهزینه و قابل اتکا گفتوگو کنند.
نخست وزیران خارجه اتحادیه اروپا ۲۱ آوریل در شورای خود در استراسبورگ گرد هم میآیند. روز بعد نمایندگان ۴۰ کشور برای هفدهمین گفتوگوی آبوهوایی پترسبرگ دیدار میکنند. بلافاصله پس از آن، نخستین کنفرانس بینالمللی گذار عادلانه از سوختهای فسیلی از ۲۴ تا ۲۹ آوریل در سانتا مارتا در کلمبیا برگزار خواهد شد.
با آشفتگی بازارهای سوخت فسیلی، کمبود انرژی در سراسر جهان و رخدادهای حدی آبوهوایی که جان انسانها را میگیرد، اهمیت این نشستها بیش از هر زمان دیگر است.
بسیاری از کارشناسان میگویند زمان «ریست اقلیمی» فرارسیده است.
تسنیم عصوب از شبکه اقدام برای اقلیم میگوید: «جنگ سوختمحور تحت رهبری آمریکا و اسرائیل علیه ایران، حقوق بینالملل را نقض میکند، به غیرنظامیان آسیب میزند و منطقه را به سوی درگیری گستردهتری میکشاند، در حالی که بحران هزینههای زندگی را در سراسر جهان تشدید میکند.»
او میافزاید: «سوختهای فسیلی در این جنگ نقشی محوری دارند... این دوره تنش شدید ژئوپولیتیک و نااطمینانی اقتصادی نشان میدهد که چرا گذار از سوختهای فسیلی تنها موضوعی در سیاست اقلیمی نیست، بلکه مسئله ثبات اقتصادی، امنیت و رفاه انسانهاست.»
«ریست در دیپلماسی اقلیمی»
هرچند بسیاری برای اقدام اقلیمی چندجانبه چشم به نشستهای سالانه کوپ دوختهاند، نتایج گردهماییهای اخیر برای بسیاری ناامیدکننده بود، زیرا به باور آنان با توجه به ابعاد بحرانهای اقلیمی و تنوع زیستی به اندازه کافی بلندپروازانه نبود.
لیندا کالخر، مدیر اجرایی اندیشکده «استراتژیک پرسپکتیوز»، میگوید: «کوپ۳۰ بسیاری از اروپاییها را سرخورده کرد، اما در عین حال بر ضرورت بازتنظیم در دیپلماسی اقلیمی تاکید داشت.» او ادامه میدهد: «در زمینه ژئوپولیتیک پیچیدهتر کنونی، به ساختاری بهتر نیاز داریم که بر همکاری اقتصادی و مشارکتها تمرکز کند و اطمینان دهد کشورهای بیشتری میتوانند از گذار جهانی به انرژی پاک بهرهمند شوند؛ ساختاری که با استفاده از ابزارهای تجاری، تامین مالی اقلیمی و سرمایهگذاری راهبردی پشتیبانی شود.»
نخستین کنفرانس بینالمللی گذار عادلانه از سوختهای فسیلی در سانتا مارتا در کوپ۳۰ در بلم اعلام شد و بسیاری از ۸۵ کشوری که خواستار نقشه راهی برای رهایی از وابستگی به سوخت فسیلی شده بودند از آن حمایت کردند.
هدف این کنفرانس دستیابی به «راهحلهای قابل اجرا»یی است که نشستهای بعدی بتوانند آنها را تکمیل کنند تا دولتهای سراسر جهان بتوانند آنها را اجرا کنند.
بروس داگلاس از ائتلاف جهانی انرژیهای تجدیدپذیر میگوید: «سوال اصلی پیش روی دولتها فقط این نیست که از چه چیزی باید گذار کنند، بلکه این است که به سوی چه چیزی باید گذار کنند. پاسخ، سامانههای انرژی برقـیشدهای است که با انرژی تجدیدپذیر کمهزینه و فراوان تغذیه میشوند. این همان راهی است که با آن خطر تبدیل هر اختلال در عرضه سوختهای فسیلی به یک شوک جهانی انرژی و اقتصادی را کاهش میدهیم.»
«همکاری برای ساختن آیندهای امنتر بر پایه انرژیهای تجدیدپذیر»
کنفرانس سانتا مارتا بزرگترینِ این سه نشست است و قرار است نمایندگان ۵۰ کشور و بیش از دو هزار سازمان و جامعه در آن حضور یابند.
در این نشست، «ائتلاف عملگرایان» با گرد هم آوردن دولتهای مصرفکننده و تولیدکننده، بخش خصوصی، دانشمندان، اتحادیههای کارگری و جامعه مدنی برای تسریع اجرای عملی این گذار تلاش خواهد کرد.
نتایج این کنفرانس آغازگر اجرای برنامههای ملی برای گذار از سوختهای فسیلی خواهد بود.
جنیفر مورگان، معاون پیشین وزیر خارجه آلمان و نماینده ویژه در امور اقدام اقلیمی بینالمللی، از دولتها میخواهد اختلافات خود را کنار بگذارند و آیندهای بهتر برای شهروندانشان بسازند.
او میگوید: «دولتها با یک انتخاب روبهرو هستند: دو برابر کردن اتکا به نظامی که بر کمیابی استوار است، یا همکاری برای ساختن آیندهای امنتر بر پایه انرژیهای تجدیدپذیر. ائتلاف عملگرایانی که در سانتا مارتا گرد هم میآیند، آماده تسریع این تغییر و برداشتن گامهای عملی برای ایجاد نظامی باثباتتر و تابآورتر در حوزه انرژی و اقلیم است؛ اقدامی که امنترین مسیر پیش رو و هوشمندانهترین انتخاب برای اقتصادهای آنها به شمار میآید.»
از کنفرانس سانتا مارتا چه انتظاری میتوان داشت؟
به گفته برگزارکنندگان، این کنفرانس با «جمعبندی رئیس نشست» پایان مییابد؛ متنی که قرار است پیامهای سیاسی و اقدامات اولویتدار را ثبت کند و در تدارکات کوپ۳۱ مورد استفاده قرار گیرد.
اما برخی معتقدند بیانیههای پایانی کمتر از آنچه در خود دیدار دولتها رخ میدهد اهمیت دارد.
مارتا تورس گونفائوس از اندیشکده «موسسه توسعه پایدار و روابط بینالملل» میگوید: «ارزش این گردهماییهای بزرگ بینالمللی کمتر در بیانیه نهایی و بیشتر در فضایی است که ایجاد میکنند و جنبشی که به راه میاندازند؛ از طریق بسیج بازیگران، گفتوگوهای موازی و تعاملاتی که در حاشیه نشست صورت میگیرد.»