دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا و تیم او در حال جشن گرفتن برای توافقی با ایران هستند که به ادعای آنها به جاهطلبیهای هستهای تهران پایان میدهد. اما این توافق بر پایه تعهداتی استوار است که ایران در واقع هنوز آنها را نپذیرفته و شاید هرگز هم نپذیرد.
بر اساس بیانیههای اولیه مقامات هر دو کشور، دو طرف تنها روی چند نکته ابتدایی توافق دارند: بازگشایی بدون عوارض تنگه هرمز و رفع محاصره دریایی ایران از سوی آمریکا؛ هرچند که حتی این موارد نیز هنوز به طور کامل اجرایی نشدهاند.
آگهی
آگهی
اما هر چیز دیگری که ترامپ در زمان آغاز جنگ در سه ماه پیش به دنبال تحقق آن بود، همچنان در حد یک ایده اولیه باقی مانده است.
به گزارش پولیتیکو، کاخ سفید مدعی شده که میتواند جزئیات این طرح را ظرف ۶۰ روز آینده نهایی کند؛ ادعایی که با توجه به سوابق تاریخی بسیار بلندپروازانه به نظر میرسد. برای مقایسه، دولت باراک اوباما نزدیک به دو سال زمان صرف کرد تا به توافقی (برجام) دست یابد که در آن کاهش تحریمها با محدودیتهای شدید هستهای ایران معامله شده بود.
اصرار بر «توافق بهتر» در چارچوب زمانی ناچیز
کاخ سفید هنوز هیچ نشانه روشنی ارائه نداده است که چگونه میخواهد به مأموریت غیرممکن ترامپ، یعنی دستیابی به توافقی بهتر از دولت اوباما آن هم در چنین زمان ناچیزی، جامه عمل بپوشاند.
یک مقام ارشد آمریکایی به شرط فاش نشدن نامش گفت: «لازم نیست امروز وارد تمام جزئیاتی شوم که فکر میکنیم روی آنها تفاهم داریم، اما فکر میکنم ظرف دو تا سه هفته آینده مشخص خواهد شد که آیا این تفاهمها به یک توافق واقعی تبدیل میشوند یا خیر.»
همزمان تحلیلگران بر این باورند که بخش عمدهای از اهداف بزرگ ترامپ هنوز روی کاغذ باقی مانده است. این توافق بر تعهداتی استوار است که تهران عملا هنوز گام اجرایی برای آنها برنداشته است.
با وجود ادعای ترامپ مبنی بر اینکه «هیچ پولی جابهجا نخواهد شد»، مقامات ارشد آمریکایی به شرط فاش نشدن نامشان به پایگاه پولیتیکو گفتهاند که در صورت پایبندی ایران، گشایشهای مالی بزرگی در انتظار تهران خواهد بود.
واشنگتن حتی از پیشنهاد ایجاد یک صندوق ۳۰۰ میلیارد دلاری برای بازسازی ایران سخن گفته و آماده است تا به عنوان یک اقدام اعتمادساز، بخشی از داراییهای مسدودشده ایران را آزاد کند.
در مقابل، مقامات ایرانی اعلام کردهاند که کنترل تنگه هرمز را حفظ خواهند کرد، هیچ تعهدی برای برچیدن سایتهای هستهای خود ندادهاند و به میلیاردها دلار از داراییهای بلوکهشده خود دسترسی پیدا میکنند.
محرمانه ماندن متن توافق نیز به سوءظنها دامن زده است؛ الیوت آبرامز، مقام پیشین دولت ترامپ و عضو فعلی شورای روابط خارجی، میپرسد: «اگر توافق کاملی صورت گرفته، چرا متن آن را فورا منتشر نمیکنند؟».
چالش فنی اورانیومهای دفنشده و اهرم فشار ایران
مسائل فنی پیشرو بسیار پیچیدهاند. پس از حملات سال گذشته آمریکا و اسرائیل به تأسیسات هستهای ایران، تهران اورانیومهای غنیشده خود را در اعماق زمین دفن کرد و استخراج مجدد آنها برای راستیآزمایی، خود یک چالش بزرگ تکنولوژیک است.
واشنگتن خواستار نابودی کامل برنامه هستهای و استقرار یک رژیم بازرسی سختگیرانه است که هنوز حتی طراحی هم نشده است.
از سوی دیگر، تهران به خوبی میداند که اهرمهای فشار واشنگتن محدود است. جاناتان پانیکوف، از مقامات پیشین اطلاعاتی آمریکا، میگوید: «اگر مذاکرات شکست بخورد و آمریکا دوباره حمله کند، ایران بهراحتی میتواند تنگه هرمز را ببندد و جهان را به همان بحران اقتصادی بازگرداند که همه از آن فراری هستند. تاریخ نشان داده که ایران حاضر است فشار اقتصادی بیشتری را نسبت به آنچه آمریکا و جامعه جهانی تاب میآورند، تحمل کند.»
به کانال تلگرام یورونیوز فارسی بپیوندید
بسیاری از ناظران بدبین معتقدند که این هیاهوی بزرگ ممکن است در نهایت به هیچ توافق هستهای پایدار و جامعی ختم نشود.
دونالد ترامپ، رئیسجمهوری ایالات متحده در حاشیه نشست سران گروه ۷ در شهر اویان-له-بن فرانسه، بار دیگر تاکید کرد که ایران «هرگز به سلاح هستهای دست نخواهد یافت».
آقای ترامپ روز سهشنبه در دیدار با شیخ تمیم بن حمد آل ثانی، امیر قطر هشدار داد که اگر ایران به سمت سلاح هستهای حرکت کند، با «سهمگینترین عواقب ممکن» روبرو خواهد شد.
او گفت: «آنها سلاح هستهای توسعه نخواهند داد، نخواهند خرید و به هیچ طریق دیگری به آن دست پیدا نمیکنند. اگر این کار را بکنند، جهنم بر سرشان آوار خواهد شد.»
این خط ونشانهای مقتدرانه در حالی صورت میگیرد که سران هفت کشور صنعتی جهان خود را برای بررسی بحران اقتصادی ناشی از جنگ اخیر و بسته شدن تنگه هرمز آماده میکنند.