تفاهم اولیه میان آمریکا و ایران برای توقف جنگ، بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، و دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، را در مسیر یک اختلاف جدی قرار داده است؛ زیرا اهدافی که هر دو طرف در آغاز درگیری دنبال میکردند، محقق نشده و تلاش واشنگتن برای خروج از جنگ، نگرانیهایی را در اسرائیل ایجاد کرده است.
خبرگزاری رویترز روز سهشنبه گزارش داد، نتانیاهو امیدوار بود ائتلاف نظامی مشترک با ترامپ بتواند حکومت روحانی ایران را تضعیف کند، جایگاه سیاسی او را در آستانه انتخابات داخلی تقویت کند و زمینه شکلگیری نظم جدیدی در خاورمیانه را فراهم آورد. اما اکنون اسرائیل با وضعیتی روبهرو است که دولت آمریکا به دنبال پایان دادن به جنگ است، در حالی که عملیات نظامی اسرائیل در لبنان همچنان ادامه دارد.
آگهی
آگهی
مقامهای اسرائیلی در اظهارنظرهای عمومی محتاط بودهاند تا موجب خشم نزدیکترین متحد خود در واشنگتن نشوند، اما در گفتوگوهای خصوصی، نارضایتی از توافق آشکار است. یک مقام ارشد اسرائیلی که نخواست نامش فاش شود، این توافق اولیه را «بسیار بد برای اسرائیل» توصیف کرد و گفت هیچکس در رهبری اسرائیل، از نخستوزیر گرفته تا رئیس ستاد ارتش، دیدگاه مثبتی نسبت به آن ندارد.
واشنگتن اعلام کرده است که طی ۶۰ روز آینده و در شرایط آتشبس، مذاکراتی برای دستیابی به توافق نهایی انجام خواهد شد؛ توافقی که قرار است نگرانیهای آمریکا و اسرائیل، بهویژه درباره برنامه هستهای ایران، را بررسی کند. با این حال، مقامهای اسرائیلی به رویترز گفتهاند احتمال میدهند دوره مذاکرات تمدید شود و این موضوع توان اسرائیل برای انجام عملیات نظامی را محدود کند، در حالی که نگرانیهای اصلی آن همچنان پابرجا خواهد ماند.
نتانیاهو و ترامپ پیشتر نیز بر سر نحوه برخورد اسرائیل با حزبالله لبنان اختلاف داشتند. اسرائیل خواهان ادامه فشار نظامی علیه این گروه مورد حمایت ایران است، در حالی که توقف درگیریها در لبنان یکی از خواستههای مهم تهران در مذاکرات بوده است.
در اوایل ماه جاری، ترامپ در یک تماس تلفنی خشمگینانه با نتانیاهو، او را به شدت مورد انتقاد قرار داد و از او خواست در زمانی که آمریکا در تلاش برای دستیابی به توافق با ایران است، به بیروت حمله نکند. نتانیاهو همان روز حملات را متوقف کرد، اما یک هفته بعد حملاتی به حومه جنوبی بیروت انجام داد که با واکنش موشکی ایران علیه اسرائیل همراه شد و ترامپ هر دو طرف را علنا مورد انتقاد قرار داد.
ساعاتی پیش از اعلام توافق موقت آمریکا و ایران نیز اسرائیل بار دیگر بیروت را هدف قرار داد؛ حملهای که پس از شلیک راکتهایی از لبنان به سمت اسرائیل انجام شد. ترامپ این حملات را «کوچک و بیاهمیت» توصیف کرده بود.
نتانیاهو اعلام کرد اسرائیل «قوی و ثابتقدم» از این وضعیت خارج شده و رهبری کشور همچنان قاطع و هوشمندانه عمل خواهد کرد. او در یک نشست خبری در اورشلیم پذیرفت که میان او و ترامپ گاهی اختلاف نظر وجود داشته است.
او گفت: «او رئیسجمهور آمریکاست و من نخستوزیر اسرائیل. بسیاری از مواقع همنظر هستیم و گاهی کمتر همنظر هستیم. من مسئول منافع امنیتی اسرائیل هستم.»
نتانیاهو که با انتخابات پاییزی روبهرو است و برخی نظرسنجیها احتمال شکست او را نشان میدهد، ممکن است برای مخالفت بیشتر با ترامپ تحت فشار افکار عمومی داخلی قرار گیرد؛ بهویژه در شرایطی که بخشی از جامعه اسرائیل نسبت به میزان تعهد رئیسجمهور آمریکا به امنیت اسرائیل تردید پیدا کرده است.
دن شاپیرو، سفیر پیشین آمریکا در اسرائیل و پژوهشگر اندیشکده شورای آتلانتیک، گفت این وضعیت «لحظهای بسیار آشکار از اختلاف منافع» میان واشنگتن و تلآویو است.
او افزود نتانیاهو احتمالا تلاش خواهد کرد بهطور مستقیم با توافق مخالفت نکند تا وارد رویارویی با ترامپ نشود، اما در عین حال نشان خواهد داد که اسرائیل خود را به این توافق متعهد نمیداند و حق اقدام مستقل را برای خود محفوظ میدارد.
اسرائیل: به تفاهم آمریکا و ایران پایبند نیستیم
یادداشت تفاهم میان آمریکا و ایران قرار است روز جمعه در سوئیس امضا شود. اگرچه جزئیات کامل آن هنوز منتشر نشده، پاکستان بهعنوان یکی از میانجیها اعلام کرده است که این توافق شامل توقف دائمی عملیات نظامی در همه جبههها، از جمله لبنان، خواهد بود.
نتانیاهو تأکید کرده است که اسرائیل نیروهای خود را در جنوب لبنان حفظ خواهد کرد و «آزادی عمل» برای مقابله با حملات حزبالله را نگه میدارد.
او گفت: «ایران میخواست ما از آنجا خارج شویم، اما من ایستادگی کردم. ما آزادی عمل خود را حفظ میکنیم و منطقه امنیتی را برای حفاظت از شهروندان شمالی اسرائیل نگه میداریم.»
بر اساس توافق موقت، تنگه هرمز که یکی از مهمترین مسیرهای انتقال نفت جهان است، دوباره باز خواهد شد و سرنوشت برنامه هستهای ایران در مذاکرات ۶۰ روزه برای رسیدن به توافق نهایی تعیین خواهد شد.
دو موضوع دیگر که نتانیاهو و ترامپ در آغاز جنگ بهعنوان دلایل اصلی اقدام نظامی مطرح کرده بودند، یعنی محدود کردن برنامه موشکی ایران و پایان دادن به حمایت تهران از گروههای مسلح منطقهای، ظاهراً در دستور کار مذاکرات فعلی قرار ندارد.
سه مقام اسرائیلی گفتند احتمال زیادی وجود دارد که دوره ۶۰ روزه توافق به ۹۰ روز افزایش یابد و آمریکا در این مدت حضور نظامی خود در منطقه را حفظ کند.
دو مقام دیگر اسرائیلی گفتند تلآویو هفته گذشته، زمانی که ترامپ برای نخستین بار اعلام کرد توافق با ایران نزدیک است، غافلگیر شد و پذیرفت که اسرائیل موفقیت چندانی در تاثیرگذاری بر روند مذاکرات نداشته است.
همه این مقامها به دلیل نداشتن اجازه برای اظهارنظر عمومی، خواستند نامشان فاش نشود.
یورونیوز فارسی را در ایکس دنبال کنید
نتانیاهو در فروش این تفاهم به افکار عمومی اسرائیل مشکل خواهد داشت
نتانیاهو که در دوره ریاستجمهوری دموکراتها، از جمله دولتهای باراک اوباما و جو بایدن، بارها با واشنگتن اختلاف داشت، سالها خود را در برابر افکار عمومی اسرائیل سیاستمداری معرفی کرده که توانایی ویژهای در مدیریت رابطه با ترامپ دارد.
در دوره نخست ریاستجمهوری ترامپ، اسرائیل توانست تغییرات مهمی در سیاست آمریکا به دست آورد؛ از جمله انتقال سفارت آمریکا به اورشلیم و حمایت از توافقهای ابراهیم که روابط رسمی اسرائیل با امارات و بحرین را برقرار کرد. ترامپ همچنین از توافق هستهای سال ۲۰۱۵ که اسرائیل آن را بیش از حد نرم میدانست، خارج شد.
اما اکنون توافق آمریکا و ایران، استدلال سیاسی نتانیاهو درباره مزیت رابطه نزدیک با ترامپ را تضعیف کرده است. جاناتان رینهولد، استاد علوم سیاسی دانشگاه بار-ایلان، گفت نتانیاهو قادر نخواهد بود این توافق را به افکار عمومی اسرائیل بفروشد.
او گفت: «بهترین امید نتانیاهو این است که توافقی حاصل نشود و جنگ پس از ۶۰ روز دوباره آغاز شود؛ زمانی که شرایط برای اسرائیل بهتر باشد.»
بر اساس نظرسنجی مؤسسه دموکراسی اسرائیل، تنها ۴۱ درصد از یهودیان اسرائیلی معتقدند امنیت اسرائیل یکی از ملاحظات اصلی ترامپ است؛ رقمی که در ماه مارس ۶۴ درصد بود.
الی کوهن، وزیر انرژی اسرائیل، نیز گفت اسرائیل در صورت بازسازی توان هستهای و موشکی ایران، آماده اقدام مستقل خواهد بود. او افزود احتمال چنین اقدامی از سوی تهران در دوران ریاستجمهوری ترامپ پایین است.
کوهن گفت: «اگر ایران تلاش کند برنامه هستهای و موشکهای بالستیک خود را از سر بگیرد، ما حضور خواهیم داشت و اقدام خواهیم کرد.»