تیم ملی فوتبال ایران در نخستین دیدار خود در رقابتهای جام جهانی ۲۰۲۶ برابر نیوزیلند به تساوی ۲-۲ رسید. با این حال، آنچه این مسابقه را به یکی از متفاوتترین بازیهای این دوره از رقابتها تبدیل کرد، بیش از آنکه نتیجه داخل زمین باشد، فضایی سیاسی بود که خارج از مستطیل سبز شکل گرفت و در سکوها نمایان شد.
این مسابقه در شرایطی در لسآنجلس برگزار شد که تنها یک روز از اعلام تفاهم اولیه میان ایران و ایالات متحده برای پایان دادن به جنگ میگذشت و تحولات سیاسی یکسال اخیر، سایه سنگینی بر حضور تیم ملی ایران در جام جهانی ۲۰۲۶ انداخته بود.
آگهی
آگهی
شهر لسآنجلس، که میزبان بزرگترین جامعه ایرانیان خارج از کشور است و گاهی از آن با عنوان «تهرانجلس» یاد میشود، از مدتها پیش خود را برای این مسابقه آماده کرده بود. بسیاری از ایرانیانی که پس از انقلاب ۱۳۵۷ یا در سالهای اخیر از ایران مهاجرت کردهاند، این شهر را به خانه دوم خود تبدیل کردهاند؛ جامعهای که اگرچه عشق به فوتبال و خاطرات مشترک ایرانی بودن آنها را به هم پیوند میدهد، اما درباره مسائل سیاسی دیدگاههای متفاوتی دارند.
این بازی کم حاشیه نداشت و شاید مهم ترین و بحثبرانگیزترین آن در بین حتی کاربران غیرایرانی، نحوه شادی گلزن تیم ایران به سمت تماشاچیان حاضر در استادیوم بود.
تجمعات اعتراضی در بیرون از ورزشگاه
از ساعات پیش از آغاز مسابقه، اطراف ورزشگاه شاهد تجمع صدها معترض بود. آنها با در دست داشتن پلاکاردها و پرچمهای شیر و خورشید، مخالفت خود را با حکومت ایران ابراز میکردند و تلاش داشتند از توجه جهانی به جام جهانی برای رساندن پیام خود استفاده کنند. تصاویر تعدادی از جانباختگان اعتراضات خونین سراسری دیماه ۱۴۰۴، که به گفته شماری از سازمانهای غیردولتی هزاران کشته بر جای گذاشت نیز در میان معترضان دیده میشد.
برخی از برگزارکنندگان تجمع از جمله دریا صفایی، نماینده ایرانیتبار پارلمان بلژیک، اعلام کرده بودند سه هزار تیشرت با تصاویر «دختران و پسرانی که در سرکوبهای ژانویه جان خود را از دست دادهاند» میان حاضران توزیع شده است.
همزمان با برگزاری تجمعهای اعتراضی گروههای سیاسی مخالف جمهوری اسلامی از جمله حامیان رضا پهلوی که خواستار استفاده از فرصت برگزاری جامجهانی برای اعتراض سیاسی علیه جمهوری اسلامی شده بود، گروه دیگری از هواداران با پیراهنهای تیم ملی و پرچم رسمی ایران راهی ورزشگاه شدند.
آنها بر خلاف گروههای دیگر از جمله سلطنتطلبان، مشروطهخواهان، طرفداران دموکراسی لائیک، جمهوریخواهان و تعدادی از گروههای چپگرا و چپگرای اسلامی از جمله حامیان سازمان مجاهدین خلق که تیم حاضر در زمین را «تیم جمهوری اسلامی» و «تیم ملاها» خطاب میکردند، معتقد بودند فوتبال نباید قربانی اختلافات سیاسی شود و هدفشان صرفا حمایت از تیمی بود که سالها با نام «تیم ملی» برایشان خاطره ساخته است. برخی از این هواداران از برخوردها و شعارهای مخالفان گلایه داشتند و تاکید میکردند که میخواهند دستکم برای ۹۰ دقیقه سیاست را کنار بگذارند و تنها فوتبال ببینند.
در جنوب کالیفرنیا نیز مراسمهای گروهی برای تماشای بازی برنامهریزی شده بود. بسیاری از ایرانیان مقیم منطقه از زمان مشخص شدن میزبانی لسآنجلس برای بازیهای ایران، بلیت تهیه کرده بودند، اما برخی نیز در ماههای اخیر و در واکنش به تحولات سیاسی و سرکوب اعتراضات، بلیتهای خود را فروختند.
در هر صورت مطابق اعلام رسمی فیفا جمعیتی بالغ بر ۷۰ هزار نفر در استادیوم «سوفای» لسآنجلس حاضر شدند.
فضای دوگانه در سکوها و هو شدن سرود ملی
همزمان با سوت شروع مسابقه، در داخل ورزشگاه نیز نشانههای این دوگانگی به وضوح دیده میشد. گروهی از تماشاگران از تیم ملی حمایت میکردند، اما گروهی دیگر از حاضران با نمایش پرچم شیروخورشید یا حتی تشویق تیم نیوزیلند، مخالفت سیاسی خود را با جمهوری اسلامی ابراز میکردند. جمعی نیز تیم حاضر در زمین را که از نگاهشان نماینده حکومت تلقی میشود، هو کردند.
هنگام پخش سرود ملی ایران، تصاویر تلویزیونی بازیکنان تیم ملی را نشان میداد که سرود را زیر لب زمزمه میکردند، اما فضای سکوها یکدست نبود.
در حالی که گروهی از تماشاگران سرود ملی را هو میکردند، گروهی دیگر پس از پایان سرود به تشویق پرداختند و همین موضوع بار دیگر فضای دوگانه حاکم بر ورزشگاه را به نمایش گذاشت.
پرچمها، نمادها و عبور از بازرسیها
با وجود اینکه قوانین فیفا نمایش نمادهای سیاسی را در ورزشگاهها ممنوع کرده و مقامهای ایرانی نیز پیشتر هشدار داده بودند در صورت نمایش پرچمی به جز پرچم رسمی جمهوری اسلامی در استادیوم، مسابقه را متوقف خواهند کرد، اما بسیاری از تماشاگرانی که پرچم شیر و خورشید یا لباسهایی با این نماد به همراه داشتند و مسابقه طبق برنامه برگزار شد و خبری هم عملی شدن تهدید مقامهای وزارت ورزش و فدراسیون فوتبال ایران نشد.
البته جیانی اینفانتینو، رئیس فیفا، نیز در ورزشگاه حضور داشت و مسابقه را از نزدیک تماشا میکرد.
به فیسبوک یورونیوز فارسی بپیوندید
برخی از معترضان حاضر در ورزشگاه و اطراف آن، تیم ملی کنونی ایران را نماینده مردم ایران نمیدانستند و به سکوت بازیکنان در قبال اعتراضهای مردمی علیه حکومت و نیز سرکوبهای خونین جمهوری اسلامی انتقاد داشتند. آنها معتقد بودند جام جهانی فرصتی برای جلب توجه افکار عمومی به وضعیت بغرنج مردم ایران است.
در سوی دیگر سکوها، بخشی از تماشاگران حاضر در جایگاههایی که پرچمهای رسمی جمهوری اسلامی دیده میشد، با کنار هم قرار دادن پرچمهایی که روی هر کدام یک حرف انگلیسی نوشته شده بود، تلاش کردند یاد ۱۶۸ قربانی حمله به مدرسه میناب در اواخر فوریه را گرامی بدارند. با این حال، در چیدمان این حروف، حرف پایانی «B» دیده نمیشد و ترکیب شکلگرفته روی سکوها به جای «MINAB 168»، عبارت «MINA 168» را نمایش میداد.
بازیکنان تیم ملی ایران نیز در دوران برگزاری اردوی خود در تیخوانای مکزیک، نشانهایی با عدد «۱۶۸» بر لباس خود نصب کرده بودند.
شادی گل محمد محبی و جنجال در شبکههای اجتماعی
یکی دیگر از حواشی مسابقه به شادی گل محمد محبی مربوط میشد. هافبک تیم ملی پس از به ثمر رساندن گل دوم ایران و به تساوی کشاندن بازی، با انجام حرکتی که از سوی برخی کاربران شبکههای اجتماعی به ژست «شلیک با اسلحه» تعبیر شد، واکنشهای گستردهای را برانگیخت.
محبی پس از گلزنی با ضربه سر در ورزشگاه سوفای لسآنجلس، با انگشتان خود حرکت شلیک را به سمت تماشاچیان حاضر در سکوها انجام داد؛ حرکتی که به سرعت در شبکههای اجتماعی بازتاب پیدا کرد و برخی کاربران خواستار محرومیت او از ادامه مسابقات شدند.
در میان واکنشها، یکی از کاربران شبکه ایکس مدعی شد که این حرکت به سمت بخشی از سکوها که هواداران حامل پرچم شیر و خورشید در آن حضور داشتند، انجام شده است. این کاربر آن را نه یک شادی گل، بلکه پیامی تهدیدآمیز توصیف کرد. با این حال، درباره جهت این حرکت یا انگیزه پشت آن توضیحی از سوی بازیکن یا تیم ملی منتشر نشد.
بر اساس گزارش برخی رسانهها، گروهی از طرفداران فوتبال در کشورهای مختلف جهان با انتشار پیامهایی در شبکههای اجتماعی، شادی پس از گل محبی را که شبیهسازی شلیک به سوی تماشاگران بود، نامناسب دانسته و خواستار واکنش فیفا و محرومیت این بازیکن از ادامه مسابقات جام جهانی ۲۰۲۶ شدهاند.
قلعهنوعی جو ورزشگاه را نقطه عطف تاریخ فوتبال ایران خواند
در حالی که فضای سکوها در برخی بخشها با واکنشها و رفتارهای متفاوت همراه بود، امیر قلعهنوعی، سرمربی تیم ملی ایران در نشست خبری پس از دیدار با نیوزیلند اظهار داشت: «اول باید در مورد دو موضوع صحبت کنم. این جو استادیوم نقطه عطفی در تاریخ فوتبال ایران بود. امروز کلی ایرانی در اینجا بودند آن هم با نگرش و باورهای مختلف ولی همه با قلبشان تیم ملی کشورشان را تشویق کردند. حدود ۷۰ هزار نفر ایران را تشویق و حمایت کردند که نقطه عطفی در تاریخ کشور ما باشد.»
به اینستاگرام یورونیوز فارسی بپیوندید
مهدی طارمی، کاپیتان تیم ملی، یک روز پیش از مسابقه گفته بود: «ما برای همه ایرانیان، چه در داخل کشور و چه در خارج از کشور بازی میکنیم. مردم دیدگاههای متفاوتی دارند، اما ما اینجا هستیم تا اتحاد ایجاد کنیم و برای همه ایرانیان شادی بیاوریم. وارد سیاست نمیشویم و برای فوتبال بازی میکنیم.»
این مسابقه در حالی تمام شد که سردار آزمون در فهرست تیم ملی برای این دوره از رقابتهای جام جهانی قرار نداشت. موضوعی که در برخی گزارشها اینگونه مطرح شده که او «بهدلیل یک پست در شبکههای اجتماعی که باعث نارضایتی مقامها شده بود» از ترکیب کنار گذاشته شده است. با این حال، درباره جزئیات این تصمیم توضیح رسمی منتشر نشده است.