پژوهشگران فکهای ۱۵ فسیل اختاپوس از دوران باستان را بررسی کردند تا بفهمند این جانوران در زمان حیات خود احتمالا چه اندازهای داشتهاند.
شکارچی راس زنجیره غذایی دریاها در عصر دایناسورها، حدود 100 میلیون سال پیش، شاید اختاپوس بوده است.
تحلیلهای جدید از آرواره های فسیل شده نشان میدهد اختاپوسهای غول پیکر شبیه هیولای افسانه ای کراکن زمانی همراه با دیگر شکارچیان دریایی شکار میکرده اند. آنها هشت بازو و بدنهایی بلند داشتند که طولشان تا 19 متر میرسید و با خزندگان دریایی گوشتخوار دیگر برابری میکردند.
ادیل کلومپمیکر دیرینه شناس دانشگاه آلاباما در ایمیلی گفت: «این کراکنها باید منظره ای هراس انگیز بوده باشند.» او در پژوهش جدید نقشی نداشته است.
طرفداران دایناسورها میدانند که آبهای اواخر دوره کرتاسه زیر فرمان کوسه های تیزدندان و خزندگان دریایی موسوم به موسازورها و پلیزیزورها بود.
پس چرا اختاپوسها از این مجموعه جا میمانند؟ دانشمندان خویشاوندان غول پیکر اختاپوسها را که در دوران دایناسورها در دریاها میچرخیدند بررسی کرده اند و چند گونه کوچک اختاپوس را که در صدفها سوراخ ایجاد میکرده اند مطالعه کرده اند. اما چون بدن نرم آنها به خوبی فسیل نمیشود، مشخص کردن اینکه این جانوران دقیقا چقدر بزرگ میشده اند دشوار است.
برداشتی هم وجود دارد که موجودات نرم تن بی مهره، یعنی جانوران بدون ستون فقرات، به اندازه ای نیرومند نبوده اند که در رده شکارچیان راس قرار بگیرند. اما منقار اختاپوس که از کیتین سخت شده ساخته شده، به اندازه ای محکم است که میتواند جانوران دارای پوسته و استخوان را خرد کند.
پژوهشگران با استفاده از «استخراج دیجیتال فسیل» بقایای اختاپوسهای باستانی را شناسایی کردند
در این مطالعه، پژوهشگران آرواره های 15 فسیل باستانی اختاپوس را که پیشتر در ژاپن و جزیره ونکوور کانادا کشف شده بود بررسی کردند. آنها همچنین با استفاده از روشی که خود آن را «استخراج دیجیتال فسیل» نامیده اند و در آن برشهای پی در پی سنگها به دقت اسکن میشود تا فسیلهای پنهان درونشان آشکار شود، 12 آرواره دیگر را در ژاپن شناسایی کردند.
آنها برای برآورد اندازه این جانوران، آرواره ها را با آرواره اختاپوسهای امروزی مقایسه کردند و به این نتیجه رسیدند که طول اختاپوسهای باستانی بین 7 تا 19 متر بوده است. یاسو هیرو ایبا دیرینه شناس دانشگاه هوکایدو و نویسنده همکار این مطالعه در ایمیلی گفت که بزرگترین آرواره به شکل قابل توجهی از آرواره هر اختاپوس امروزی بزرگتر بوده است.
ایبا گفت: «آرواره بزرگترین این جانوران فرسودگی چشمگیری به صورت خراش، لب پر شدن و لبه های گرد شده نشان میدهد که حاکی از آن است که این جانوران بارها و بارها طعمه های سختی مانند پوسته ها و استخوانها را خرد کرده اند.»
نتایج این پژوهش روز پنجشنبه 23 آوریل در مجله ساینس منتشر شد.
اختاپوسهای غول پیکر چه میخوردند؟
از آنجا که محتوای معده این اختاپوسها در دسترس نیست، به دشواری میتوان با قطعیت گفت چه میخورده اند یا اینکه واقعا برای به دست آوردن غذا با دیگر شکارچیان راس رقابت میکرده اند. ممکن است از ماهیها یا حلزونها تغذیه کرده باشند، طعمه را با بازوهای انعطاف پذیرشان میقاپیده اند و با منقار آن را تکه تکه میکرده اند.
نیل لندمن دیرینه شناس موزه تاریخ طبیعی آمریکا در نیویورک گفت جست وجوی فسیلهای اختاپوس در نقاط دیگر میتواند به دانشمندان کمک کند بهتر دریابند این جانوران چه نقشی در شبکه های غذایی باستانی داشته اند.
لندمن، که در این پژوهش جدید مشارکت نداشت، گفت: «این سیاره پیر و بزرگ است، بنابراین چیزهای زیادی برای بررسی داریم تا بتوانیم در گذر زمان تصویر کاملتری از اکوسیستم دریایی به دست آوریم.»