ژنترفیکیشن اقلیمی چیست و چرا قیمت مسکن در حومه شهرهای اروپا بالا می‌رود

نانوایی هایی که نان خمیرترش میپزند، کافه های موج سوم و بارهای کوچک شراب نشانه های آشنای اعیان سازی هستند که دهه هاست آرام آرام به حومه شهرهای اروپا راه پیدا کرده اند. اما حالا شاخص تازه ای برای جدا کردن ثروتمندان از فقرا ظاهر شده که بسیار عمیق تر از کیفیت شیرینی های محلی است.

آگهی

آگهی

خطرهای ناشی از تغییرات اقلیمی مثل سیل، فرسایش ساحلی و گرمای شدید روزبهروز بیشتر تعیین میکند مردم کجا زندگی کنند. این روند به «اعیان سازی اقلیمی» منجر میشود؛ یعنی زمانی که قیمت ملک در محله های امنتر به خاطر هجوم ساکنان ثروتمند بالا میرود و ساکنانی را که قدرت جابه جایی مالی کمتری دارند از آنجا بیرون میکند.

یک مطالعه تازه که در بارسلون انجام شده، این پدیده را بررسی کرده و روی یک پلتفرم دسترسی آزاد، مشخص کرده است کدام مناطق این شهر اسپانیایی بیش از همه در برابر اعیان سازی اقلیمی آسیب پذیرند.

این پروژه با عنوان ClimateJusticeReady (منبع به زبان انگلیسی) که در نشریه Journal of City Climate Policy and Economy منتشر شده، شاخصی از آسیب پذیری در برابر اعیان سازی اقلیمی ساخته است که در آن شاخصهای محیط زیستی، اجتماعی و مسکن در کنار هم قرار گرفته اند.

کدام محله ها بیشتر در معرض اعیان سازی اقلیمی هستند؟

پژوهشگران آزمایشگاه عدالت محیطی و پایداری شهری بارسلونا (BCNUEJ) در دانشگاه خودگردان بارسلونا (ICTA-UAB) برای 36 شهرداری کلانشهر بارسلونا اطلاعاتی درباره میزان در معرض گرما بودن، دسترسی به فضاهای سبز، آسیب پذیری اجتماعی، سن بناها و امکانات عمومی گردآوری کردند.

نتایج آنها برخلاف انتظار بود؛ جاهایی که بیش از همه مستعد اعیان سازی اقلیمی هستند، درست در نقطه مقابل مناطقی قرار دارند که معمولا با شکلهای سنتی اعیان سازی شناخته میشوند.

در حالی که قیمت خانه در مراکز شهری تثبیت شده معمولا به خاطر نزدیکی به پایانه های حمل و نقل، مغازه ها و رستورانها بالاست، این مناطق به شدت ساخته شده و پرجمعیت هستند و در نتیجه دمای بالاتری دارند و بیشتر آلودهاند.

در مقابل، محله های حاشیه شهرها معمولا سبزتر، کمجمعیت تر، کمتر آلوده، خنکتر و تا امروز مقرون به صرفه تر بوده اند. کیفیت ساختمانها در این مناطق نیز معمولا بهتر است.

خانه های این مناطق از موجهای سفته بازی و اعیان سازی تجاری و گردشگرمحور که در مراکز شهرها دیده میشود تا حد زیادی در امان مانده اند، اما این مطالعه نشان میدهد همین محله ها میتوانند مقصد تازه کسانی شوند که میخواهند از گرمای مرکز شهر فرار کنند.

امالیا کالدرون آرژلیک که هم سرپرستی این پروژه را بر عهده داشته، میگوید: «با ادامه تغییرات اقلیمی و طولانیتر و شدیدتر شدن موجهای گرما در خانه هایی که برای چنین شرایطی آماده نیستند، ممکن است اولویتهای مردم عوض شود.»

او اضافه میکند: «محله هایی که تا امروز اعیان سازی در آنها موضوع بحث نبوده، حالا ممکن است از نظر محیط زیستی و آسایش حرارتی بسیار جذاب شوند.»

اعیان سازی اقلیمی میتواند نابرابری را گسترش دهد

همان طور که ساکنان محلی در سراسر اروپا از مراکز شهرها بیرون رانده شده اند، ممکن است به زودی در حومه ها نیز با موانع بیشتری روبه رو شوند، زیرا هوای افراطی ثروتمندان را به محله های محافظت شده تر سوق میدهد. این روند فرآیندی را تشدید میکند که همین حالا هم در جریان است.

تابستان امسال موجهای پیاپی گرما شهرهای اروپا از جمله بارسلونا را با دماهای بی سابقه در نوردیده است. سرویس تغییر اقلیم کوپرنیک اتحادیه اروپا به تازگی هشدار داده است که گرمای شدید دیگر یک رخداد استثنایی نیست، بلکه به ویژگی هرچه پایدارتر تابستانهای اروپایی تبدیل میشود.

سیلابهای شدید ساحلی نیز به سبب بالا آمدن سطح دریاها در اثر تغییرات اقلیمی ناشی از انسان بسیار رایجتر شده است، و افزایش دما نیز باعث بارشهای سنگینتر میشود.

به گفته پژوهشگران پروژه ClimateJusticeReady، سرمایه گذاری شهرداریها در اقدامهای سازگاری با اقلیم مانند ایجاد فضاهای سبز یا احیای آبراهه ها میتواند در نهایت هزینه مسکن را در محله های اطراف بالا ببرد و جمعیتهای آسیب پذیر را از آنجا جابه جا کند.

اعیان سازی اقلیمی همین حالا در شهرهای آمریکایی مانند بوستون و میامی جریان دارد، جاهایی که سیلابهای مکرر و بالا آمدن سطح دریا به تهدیدی روزافزون تبدیل شده است.

آنها اضافه میکنند که اگر سیاستهایی برای پیش بینی این تغییر اتخاذ نشود، همان نابرابریهایی که در مراکز شهرها دیده میشود، به احتمال زیاد در مناطق جدید نیز بازتولید خواهد شد.

امالیا کالدرون آرژلیک هشدار میدهد: «مشکل اینجاست که این روند میتواند در شهرداریهایی رخ دهد که برای مدیریت پیامدهای آن از نظر نابرابریهای اجتماعی و جابه جایی جمعیت آماده نیستند.»

پروژه بارسلونا چندین شهرداری حاشیه کلانشهر را به عنوان مناطق به ویژه آسیب پذیر در برابر اعیان سازی اقلیمی مشخص کرده است؛ از جمله Badia del Vallès، Sant Adrià del Besòs، Castelldefels، Valldoreix و بخشهایی از Sant Boi de Llobregat و Torrelles de Llobregat.

این پروژه یکی از نخستین تلاشها برای بررسی نظام مند این پدیده در حوزه مدیترانه ای اروپا است، اما با تشدید هوای افراطی به سبب انتشارهای انسانی، این روند تنها قرار است گسترده تر شود.