اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا روز دوشنبه هشدار داد که شرکت‌های هواپیمایی ایران ظرف دو روز و تحت فشار تحریم‌های آمریکا با دشواری جدی برای ادامه فعالیت روبه‌رو خواهند شد. او گفت این شرکت‌ها از ۲۳ سپتامبر دیگر قادر نخواهند بود در سراسر جهان فعالیت کنند.
این اقدام در چارچوب تلاش دولت آمریکا برای افزایش فشار بر تهران در قالب برنامه «طرد اقتصادی ایران» انجام می‌شود. این درحالیست که مسعود پزشکیان، رییس‌جمهور ایران برای شرکت در نشست مجمع عمومی سازمان ملل راهی آمریکاست و علیرغم ویزای محدود آمریکا، آخرین تلاش‌های دیپلماتیک برای جلوگیری از سرگیری جنگ در منطقه ادامه دارد.
آگهی
آگهی
مشخص نیست این آخرین پرواز خارجی دیپلمات‌های ایرانی هم خواهد بود یا سفر پزشکیان به نیویورک به نتیجه ملموسی در تنش زدایی بین واشنگتن و تهران منجر خواهد شد. با این حال اسکات بسنت در گفت‌وگو با شبکه آمریکایی سی‌ان‌بی‌سی گفته: «در ۲۳ سپتامبر، شرکت‌های هواپیمایی ایران دیگر قادر نخواهند بود در هیچ نقطه‌ای از جهان فعالیت کنند.»
او با اشاره به پیامدهای تحریم‌ها برای شرکت‌هایی که به هواپیماهای ایرانی خدمات ارائه می‌کنند، افزود: «وقتی هواپیماهای آنها فرود می‌آیند، نمی‌توانید به آنها سوخت بدهید، نمی‌توانید خدمات مربوط به فرود ارائه کنید (...) در غیر این صورت از سیستم دلار کنار گذاشته خواهید شد.»
این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که دولت دونالد ترامپ در تلاش است تا با استفاده از تحریم‌های اقتصادی و محدود کردن دسترسی ایران به خدمات و شبکه‌های مالی بین‌المللی، فشار بر تهران را ادامه دهد.
در روزهای آغازین ماه سپتامبر وزارت خزانه‌داری آمریکا «همه شرکت‌های هواپیمایی باقی‌مانده ایران» را که پیشتر تحت تحریم‌های آمریکا قرار نگرفته بودند، هدف قرار داد.
وزارت خزانه‌داری آمریکا در آن زمان اعلام کرد ۳۶ نهاد به‌دلیل حمایت از بخش هوانوردی ایران تحریم شده‌اند. این فهرست شامل ۲۷ شرکت هواپیمایی ایرانی و چند شرکت مستقر در کشورهایی از جمله امارات عربی متحده، ترکیه، مالزی و قزاقستان بود.
واشنگتن مدعی است حکومت ایران از بخش هوانوردی برای جابه‌جایی سلاح، نیرو و محموله‌های غیرقانونی استفاده می‌کند. یک مقام وزارت خزانه‌داری آمریکا نیز در آن زمان گفت: «در واقع، ما در حال خارج کردن کل بخش هوانوردی اقتصاد ایران از بازار هستیم.»
در همان زمان، وزارت خزانه‌داری آمریکا همچنین شماری از ارائه‌دهندگان خدمات بار و نمایندگان فروش عمومی را که به پروازهای بین‌المللی ماهان‌ایر خدمات ارائه کرده‌اند، هدف قرار داد. این وزارتخانه ماهان‌ایر را به تسهیل فعالیت‌های سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران متهم کرده است.
بخش هوانوردی ایران سال‌هاست تحت تاثیر تحریم‌ها با محدودیت‌هایی در زمینه خرید هواپیما، قطعات یدکی و خدمات تعمیر و نگهداری روبه‌روست. تحریم‌های جدید آمریکا اکنون با هشدار بسنت درباره محدود شدن دسترسی شرکت‌های هواپیمایی ایران به خدمات فرودگاهی و سیستم مالی مبتنی بر دلار همراه شده است.
عراق هم به ترکیه و گرجستان پیوست
دو منبع دولتی عراق در گفتگو با خبرگزاری فرانسه تأیید کردند که بغداد در راستای اجرای تصمیم وزارت خزانه‌داری آمریکا، از بامداد سه‌شنبه پروازهای شرکت‌های هواپیمایی ایرانی به عراق را به حالت تعلیق درمی‌آورد. یکی از مقام‌های عراقی هشدار داد کشورهایی که این مصوبه را اجرا نکنند، با خطر تحریم مواجه خواهند شد. این تصمیم تأثیر زیادی بر سفر زائران ایرانی به شهرهای زیارتی نجف و کربلا خواهد داشت.
همزمان ترکیش‌ایرلاینز هم کلیه پروازهای خود به مقصد ایران را حداقل تا مارس ۲۰۲۷ به حالت تعلیق درآورده است. پگاسوس، دیگر ایرلاین ترکیه که پروازهای زیادی به مقصد ایران داشت نیز بتازگی مقصد ایران را از سایت خرید آنلاین خود نیز حذف کرده است. این تصمیم گزینه‌های سفر بین‌المللی را برای ایرانیان بیش از پیش محدود می‌کند.
پیشتر گزارش‌هایی مبنی بر توقف پروازهای میان ایران و گرجستان نیز منتشر شده بود.
برخی شایعات منتشر شده در فضای مجازی با این توجیه که نشست و برخاست ایرلاین‌های ایرانی در فرودگاه استانبول تاکنون ممنوع نشده و محدودیت‌ها احتمالا فقط شامل سوخت‌گیری هواپیماها و خدمات جانبی هستند، پیشنهاد سوخت‌گیری هواپیماهای مسافربری قبل از خروج ار مرز و درشهرهایی مثل تبریز یا ارومیه را داده‌اند که در نزدیکی مرز با ترکیه واقع شده‌اند و قاعدتا مسیر رفت برگشت تا استانبول بسته به تایپ هواپیما بدون سوخت‌گیری امکان‌پذیر است.
برخی مسافران، به‌ویژه از کشورهای اروپایی، برای ورود به ایران به دنبال مسیرهای جایگزین و زمینی هستند. در یکی از این مسیرها، مسافران ابتدا با پرواز به ترکیه می‌روند و سپس حدود ۱۷ ساعت با اتوبوس تا شهر وان در نزدیکی مرز ایران سفر می‌کنند. پس از عبور زمینی از مرز، ادامه مسیر از وان تا تهران نیز با اتوبوس یا خودرو ممکن است ۱۶ تا ۱۷ ساعت دیگر زمان ببرد.
در مجموع، این مسیر بیش از ۳۰ ساعت سفر زمینی دارد؛ رقمی که البته زمان پرواز اولیه، تشریفات مرزی و معطلی‌های احتمالی را شامل نمی‌شود.
طی روزهای گذشته بسیاری از مسافران با تهیه عکس و فیلم روایت‌های مختلفی را از کنسل شدن پروازهای کمپانی‌های ایرانی و یا تاخیرهای طولانی پروازها در فضای مجازی اطلاع‌رسانی کرده بودند.
نتیجه دقیق این تدابیر آمریکا احتمالا از فردا اول مهر (۲۳ سپتامبر) در تابلوی پروازهای فرودگاه امام‌خمینی تهران، اصلی‌ترین فرودگاه بین‌المللی ایران مشخص خواهد شد.