در حالی که عربستان برای مقابله با حملات حوثیها به دنبال حمایت بیشتری از متحدانش است، این گروه به آمریکا اطمینان میدهد که کشتیهایش را هدف نخواهد گرفت؛ پیشنهادی که میتواند به واشنگتن برای دورماندن از جنگی کمک کند که ریاض همچنان درگیر آن است.
محمد البخیتی، از مقامهای حوثی، در گفتگو با خبرگزاری آسوشیتدپرس بار دیگر میان کشتیهای آمریکایی و اهداف مرتبط با عربستان تفاوت گذاشته است. همزمان با پیشروی حوثیها در ساحل غربی یمن، این موضع پرسشی را درباره حمایت از ریاض مطرح میکند: چرا عربستان با وجود تسلیحات پیشرفته و شرکای امنیتی متعدد، نتوانسته فشار این گروه را مهار کند؟
آگهی
آگهی
چرا حملات عربستان کافی نیست؟
عربستان در سال ۲۰۱۵ حملات خود به یمن را آغاز کرد با این امید که بتواند شرایط را در این کشور همسایه خود تغییر دهد اما بعد از گذشت سالها به این نتیجه رسید که نمیتواند از این باتلاق با موفقیت خارج شود و در نتیجه تصمیم گرفت بدون دستیابی به اهداف ابتدایی خود به آن جنگ پایان دهد.
اما اکنون با توجه به شرایط جدیدی که در منطقه حکمفرما است حملات تازه حوثیها دوباره این پرسش را مطرح کرده که چرا عربستان سعودی با وجود برخورداری از تسلیحات گرانقیمت آمریکایی نمی تواند از پس یک گروه شبه نظامی کوچک که هیچ متحد جهانی بزرگی هم ندارد بر بیاید؟
ناظران تاکید دارند که ضعف هماهنگی و ساختار سیاسی اردوگاه ضدحوثی جایگاه ویژهای در این مسئله دارد. شورای رهبری ریاستجمهوری، که برای گردآوردن مخالفان حوثیها تشکیل شد، نتوانسته مراکز رقیب قدرت را به مجموعهای منسجم تبدیل کند. در چنین شرایطی، حتی افزایش بمباران نیز تضمین نمیکند نیرویی در زمین وجود داشته باشد که مناطق ازدسترفته را پس بگیرد و حفظ کند.
حوثیها در مقابل، برای تحمیل هزینه به عربستان و تجارت دریایی ناچار نیستند همه کشتیها را متوقف کنند یا تنگه بابالمندب را کاملا ببندند. احتمال حمله میتواند هزینه بیمه و حملونقل را افزایش دهد، در حالی که پراکندگی تجهیزات و قابلیت جابهجایی موشکها و پهپادها، از میان بردن توان آنها را با حملات هوایی دشوار میکند.
نکته قابل توجه دیگری که باعث میشود معادلات در این جبهه پیچیدهتر شود این است که برای ریاض، گسترش عملیات همچنین با خطر حملات بیشتر به زیرساختهای سعودی همراه است، بدون آنکه چشمانداز پایان جنگ روشن باشد. ادامه جنگ برای مردم یمن نیز به معنای تداوم ناامنی و خسارت است؛ وضعیتی که هزینه دستیابی به یک نتیجه نظامی را بالاتر میبرد.
با این حال، درباره تصمیم بعدی عربستان اتفاق نظر وجود ندارد و برخی تحلیلگران احتمال میدهند ریاض در حال فراهمکردن پشتیبانی برای عملیاتی گستردهتر باشد. در این برداشت، محدودبودن پاسخ فعلی لزوما به معنای پذیرش دستاوردهای حوثیها نیست.
چرا آمریکا وارد جنگ نمیشود؟
در حالی که ریاض به دنبال عقبراندن حوثیهاست، واشنگتن میکوشد تفاهم جداگانه خود با این گروه را حفظ کند؛ تفاهمی که توقف حملات آمریکا را به هدفقرارنگرفتن کشتیهای آمریکایی پیوند داده و دامنه تعهد عملی دو طرف را محدود کرده است.
درگیری آمریکا با ایران نیز بر محاسبات واشنگتن درباره یمن اثر میگذارد و به ارزیابی برخی تحلیلگران، تمایل آن را به گشودن جبههای دیگر کاهش میدهد. حمایت اطلاعاتی و کمک به برنامهریزی نظامی عربستان ادامه دارد، اما این حمایت هنوز به تصمیم برای ازسرگیری عملیات مستقیم علیه حوثیها تبدیل نشده است.
دونالد ترامپ در این مدت چندین بار مدعی شده که حوثیها از ایالات متحده خواستهاند وارد این درگیری نشود و در شرایطی که آمریکا همین حالا هم راه خروجی از منازعه با ایران در دسترس ندارد، شاید این فضا بتواند برایش فرصتی را فراهم بیاورد که از درگیر شدن در تنشی تازه پرهیز کند.
حوثیها با تاکید بر مصونیت کشتیهای آمریکایی میکوشند همین فاصله را حفظ کنند، هرچند چنین تفاهمی نمیتواند آثار اختلال در تجارت و بازار انرژی را از آمریکا دور نگه دارد. واشنگتن ممکن است فعلا از ورود مستقیم به جنگ پرهیز کند، اما هزینه بیثباتی دریای سرخ به کشورهایی که کشتیهایشان هدف قرار میگیرد محدود نمیماند.
پیمان مکه چه کمکی میکند؟
در کنار رابطه با واشنگتن، عربستان با امضای پیمان دفاعی مکه با ترکیه و پاکستان کوشیده شرکای امنیتی خود را افزایش دهد، اما حملات حوثیها پرسش درباره نحوه اجرای این تعهدها را زودتر از تکمیل سازوکارهای مشترک پیش کشیده است.
ترتیبات فرماندهی و هماهنگی عملیاتی در این پیمان پرسشهایی را درباره زمان و چگونگی ورود متحدین عربستان به این مناقشه پدید میآورند. در شرایطی که حتی ایالات متحده هم نتوانست با حملات خود حوثیها را به تغییر سیاست سوق دهد، این پرسش برای اسلامآباد و آنکارا پیش میآید که آیا هزینههای ورود به چنین مناقشهای برای آنها بیش از منافعش نخواهد بود؟
ضمن اینکه برخی ناظران تاکید دارند که اولویتهای اعضا نیز یکسان نیست: پاکستان باید روابط با ایران و نگرانیهای امنیتی خود را در نظر بگیرد و ترکیه نیز محاسبات منطقهای مستقلی دارد. در نتیجه، کمک به دفاع از خاک عربستان لزوما به معنای آمادگی برای شرکت در عملیات تهاجمی در یمن نیست.
با وجود این محدودیتها، اعلام آمادگی ترکیه برای کمک به نیازهای نظامی عربستان نشان میدهد همکاری میتواند شکلهای دیگری پیدا کند. کمک فنی و دفاعی ممکن است بخشی از آسیبپذیری ریاض را کاهش دهد، حتی اگر شرکایش وارد جنگ نشوند؛ امکانی که مانع از قضاوت زودهنگام درباره بیفایدهبودن پیمان میشود. اما باز هم تضمینی وجود ندارد که حتی ورود ترکیه یا پاکستان هم بتواند شرایط را در مناقشه عربستان و حوثیهای یمن تغییر دهد.
آیا بحران به عادیسازی روابط با اسرائیل کمک میکند؟
در شرایطی که عربستان به دنبال حمایت موثرتر است، برخی تحلیلگران اسرائیلی این بحران را فرصتی برای همکاری اطلاعاتی و دفاعی با ریاض میدانند؛ همکاریای که میتواند ارزش عملی رابطه با اسرائیل را افزایش دهد، هرچند تبدیل آن به عادیسازی همچنان با موانع سیاسی روبهروست.
توافقهای ابراهیم که عربستان هنوز به آنها نپیوسته، چارچوب عادیسازی روابط هستند و تعهد دفاع جمعی مشابه پیمان مکه ایجاد نمیکنند. شبکه اسرائیلی کان نیز به نقل از یک منبع بینام سعودی گزارش کرده که حتی کمک اسرائیل، شرط ریاض درباره فلسطین را تغییر نمیدهد.
در این مدت همچنین گزارشهایی از رسانههای اسرائيلی منتشر شده که در آن ادعا میشود همکاریهای اطلاعاتی و امنیتی و نظامی میان ریاض و تلآویو برای شناسایی مکانهایی که حوثیها حملات خود را انجام میدهند شکل گرفته است.
این گزارشها همچنین اضافه میکنند که اسرائيلیها آماده هستند در صورت درخواست آمریکا به سمت تعمیق روابط با عربستان نیز حرکت کنند.
به کانال تلگرام یورونیوز فارسی بپیوندید
نیاز امنیتی عربستان میتواند زمینه همکاری بیشتری فراهم کند، اما شواهد موجود برای این نتیجه کافی نیست که خودداری آمریکا از ورود به جنگ، طرحی برای واداشتن ریاض به عادیسازی است.
تا زمانی که درباره دامنه کمک و هدف عملیات توافقی شکل نگیرد، حوثیها میتوانند از تفاوت اولویتهای طرفهای مقابل استفاده کنند؛ و عربستان، با وجود افزایش شمار شرکایش، همچنان با این پرسش روبهرو خواهد بود که کدامیک حاضر است برای تغییر نتیجه جنگ چه هزینهای بپردازد و آیا اساسا این هزینهها میتواند حوثیها را به عقب براند یا خیر؟