در شرایطی که دامنه جنگ ایران به عربستان سعودی نزدیکتر میشود، این کشور پادشاهی دو کشور از برترین قدرتهای نظامی جهان اسلام را وارد ساختار دفاعی خود کرده است.
پاکستان و ترکیه روز جمعه در مکه یک پیمان دفاعی متقابل به سبک ناتو با عربستان سعودی امضا کردند؛ اقدامی که روابط امنیتی دیرینه آنها را در قالب یک اتحاد دفاع جمعی تثبیت میکند. این توافق تصریح میکند که حمله به هر یک از آنها «حمله به همه آنها تلقی خواهد شد.»
آگهی
آگهی
این تعهد میتواند پاکستان و ترکیه را وارد جنگی کند که تاکنون با دقت و وسواس بسیار، خود را از آن دور نگه داشتهاند.
بر اساس بیانیهای که از سوی هر سه کشور منتشر شد، هدف رسمی این توافق «تقویت بازدارندگی جمعی در برابر هرگونه اقدام تجاوزکارانه» و همچنین «ارتقای همه جنبههای همکاری دفاعی میان سه کشور» است.
به کانال تلگرام یورونیوز فارسی بپیوندید
بهطور مشخصتر، این پیمان یک لایه حفاظتی قدرتمند جدید برای عربستان سعودی ایجاد میکند؛ فراتر از شراکت امنیتی دیرینه این کشور با ایالات متحده، آن هم در شرایطی که تردیدهای درباره اینکه آیا واشنگتن همچنان برای حفاظت از متحدان نفتی خود در خلیج فارس قابل اتکاست یا نه، در منطقه افزایش یافته است.
ترکیه پس از آمریکا دومین ارتش بزرگ در ناتو را دارد و پاکستان تنها کشور مسلمان دارای سلاح هستهای است.
چنین متحدان قدرتمندی، بازدارندگی عربستان را تقویت میکنند و یک جبهه نظامی متحد تحت رهبری اهل سنت در برابر تهدید فزاینده ایران ایجاد میکنند؛ هرچند یک مقام ترکیهای گفته این توافق علیه هیچ بازیگر خاصی نیست و وزارت خارجه عربستان نیز تأکید کرده که این توافق به معنی «تلاش برای ایجاد یک محور نظامی یا یک بلوک فرقهای نیست.»
یک مقام ترکیهای دیگر نیز به شبکه سیانان گفته که کشورهای دیگر منطقه نیز میتوانند به این پیمان بپیوندند؛ موضوعی که احتمال گسترش این اتحاد و جذب اعضای جدید به شیوه ناتو را افزایش میدهد.
در بیانیه منتشرشده جزئیات مشخصی درباره تعهداتی که هر کشور پذیرفته ارائه نشده و مشخص نیست این توافق تا چه اندازه سه کشور را به انجام اقدامات نظامی خاص برای دفاع از یکدیگر متعهد میکند.
این پیمان همچنین در شرایطی امضا شده که اسرائیل دامنه حضور نظامی خود را در منطقه گسترش داده و روابط ریاض با همسایهاش، امارات متحده عربی دچار تنش شده است.
نسبت سه کشور با ایران
پاکستان و ترکیه هر دو با ایران مرز مشترک دارند و هر دو انگیزههای جدی برای جلوگیری از گسترش جنگ دارند. پاکستان باید جمعیت قابلتوجه شیعه خود و روابط حساسش با تهران را مدیریت کند؛ در حالی که ترکیه و ایران، با وجود رقابت در بخشهای دیگر منطقه، درباره جداییطلبی کردها نگرانیهای مشترکی دارند.
تهران در طول جنگ بارها اهدافی در عربستان سعودی را مورد حمله قرار داد، از جمله زیرساختهای غیرنظامی، تأسیسات انرژی و منافع آمریکا. حملات مستقیم ایران علیه عربستان پس از برقراری آتشبس در ۱۹ فروردین تا حد زیادی کاهش یافت، اما گروههای مورد حمایت ایران در یمن و عراق همچنان حملاتی علیه این کشور انجام دادهاند.
به فیسبوک یورونیوز فارسی بپیوندید
ریاض یکی از سرسختترین مخالفان جنگ بوده و تلاش کرده است دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا را از تشدید درگیری علیه جمهوری اسلامی بازدارد. با این حال، ادامه حملاتی که عربستان از چند جبهه با آن روبهرو است، مقامهای این کشور را بهطور فزایندهای نگران و ناامید کرده است.
یک مقام سعودی روز پنجشنبه به سیانان گفت که این پادشاهی خود را برای یک حمله بزرگ و هماهنگ از سوی شبهنظامیان مورد حمایت ایران در عراق و یمن آماده میکند؛ حملهای که با پشتیبانی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران انجام خواهد شد.
سیانان همچنین گزارش داد که تهران به کشورهای خلیج فارس هشدار داده است که حملات دوباره آمریکا میتواند باعث حملات تلافیجویانه علیه تأسیسات انرژی یا آبشیرینکن در سراسر منطقه شود.
هشدار به ایران و هشدار ایران
بنابراین، پیمانی که روز جمعه در مکه امضا شد، در واقع هشداری به تهران محسوب میشود؛ این که حمله بزرگ دیگری به عربستان احتمالا موجب فعال شدن این پیمان، ورود پاکستان و ترکیه به درگیری و گسترش چشمگیر جنگ میشود.
واکنشهای مشاهده شده در تهران نشاندهنده نارضایتی ایران از این توافق است. ابراهیم رضایی، عضو کمیته امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس ایران هشدار داد که این پیمان امنیت عربستان را تضمین نخواهد کرد. او در ایکس نوشت: «سعودیها باید درک کنند که یک توافق روی کاغذ با ترکیه و پاکستان برای آنها امنیت به ارمغان نخواهد آورد؛ همانطور که دههها وابستگی یکجانبه به آمریکاییها نیز نتوانست چنین امنیتی ایجاد کند.»
این توافق، روابط نظامی عمیقتر میان این کشورها را تثبیت میکند. عربستان سعودی و پاکستان حتی پیش از آغاز حملات مستقیم ایران به اهداف سعودی، در سپتامبر گذشته یک پیمان رسمی دفاع متقابل امضا کرده بودند.