آمریکا و عربستان سعودی یک توافق هستهای به منظور ایجاد و توسعه تاسیاست اتمی در عربستان امضا کردند. هنوز جزئیات این توافق منتشر نشده است، اما چارچوب آن میتواند تاسیساتی را در اختیار ریاض قرار دهد که به عربستان امکان غنیسازی اورانیوم در خاک خود را میدهد.
کریس رایت، وزیر انرژی آمریکا و عبدالعزیز بن سلمان همتای سعودی او این توافق را همراه با «تضمینهای دوجانبه» برای جلوگیری از اشاعه هستهای به طور رسمی امضا کردند.
آگهی
آگهی
رایت در بیانیهای گفت: «این توافقها تعهد مشترک دو کشور ما را برای تقویت روابط تجاری آمریکا و عربستان، تامین رفاه در داخل و تامین امنیت برای متحدانمان در خارج منعکس میکند.»
او افزود: «اطمینان داشته باشید این توافقها با تکیه بر بهترین فناوری و دانشمندان هستهای جهان، بالاترین استانداردهای ایمنی و عدم اشاعه هستهای را رعایت میکند.»
غنیسازی اورانیوم میتواند سوخت نیروگاههای هستهای را تامین کند، اما همین فناوری میتواند برای ساخت سلاح هستهای هم به کار رود. به همین دلیل، قانونگذاران آمریکایی از هر دو حزب با ایده اجرای یک پروژه هستهای غیرنظامی در عربستان سعودی مخالفت کردهاند.
پیشتر، مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا که روز چهارشنبه در فیلیپین حضور داشت در پاسخ به پرسش خبرنگاران و انتقادها از این توافق گفت: «ایالات متحده با هیچ کشور دیگری در جهان وارد توافقی نخواهد شد که به خطر اشاعه منجر شود.»
این توافق که پیشبینی میشود برای مدت ۳۰ سال معتبر باشد، برنامه هستهای عربستان را با استفاده از فناوری آمریکایی توسعه میدهد.
به گفته یک منبع آگاه، در این توافق، پروتکل الحاقی آژانس بین المللی انرژی اتمی که امکان نظارت، بازرسی و راستیازمایی گستردهتر را فراهم میکند گنجانده نشده است.
این توافق اکنون برای بررسی به کنگره ارسال میشود؛ جایی که انتظار میرود با مخالفتهایی روبهرو شود. با این حال، حزب جمهوریخواه هر دو مجلس را در کنترل دارد و بنابراین بعید است قانونگذاران جلوی اجرای آن را بگیرند.
اعلام این توافق در حالی صورت میگیرد که آمریکا در کنار اسرائیل جنگی علیه ایران آغاز کردهاند که بخشی از آن ناشی از نگرانیهای واشنگتن درباره توانمندیهای هستهای تهران است. ایران بارها تاکید کرده برنامه غنیسازی هستهایاش ماهیتی صرفا صلحآمیز دارد.
ایران در سال ۲۰۰۳ پروتکل الحاقی را امضا کرد اما تصویب نکرد. با این حال بین سالهای ۲۰۰۳ تا ۲۰۰۶ به طور داوطلبانه آنرا اجرا کرد اما در در پی تصویب قطعنامه سازمان ملل علیه برنامه هستهای تهران، اعلام کرد که دیگر حاضر به اجرای پروتکل نیست. با این وجود از ژانویه سال ۲۰۱۶ و در چهارچوب برجام، مفاد آنرا اجرا کرد. با این حال در سال ۲۰۲۱، در پی خروج آمریکا از برجام و سیاست «فشار حداکثری» آمریکا به ایران بار دیگر اجرای پروتکل را متوقف کرد.