افزایش قیمت نفت در پی بحران خاورمیانه و انسداد تنگه هرمز، آرامکو را به یکی از برندگان کوتاهمدت جنگ ایران تبدیل کرد.
شرکت نفتی دولتی عربستان، آرامکو، در سهماهه دوم سال ۲۰۲۶ با جهش قابل توجه سود مواجه شد؛ رشدی که بیش از هر چیز نتیجه افزایش شدید قیمت نفت در پی جنگ ایران و اختلال در عرضه جهانی انرژی بود.
آگهی
آگهی
این شرکت اعلام کرد سود خالص تعدیلشده آن به ۳۳.۴ میلیارد دلار رسیده که حدود ۳۳ درصد بیشتر از مدت مشابه سال گذشته و بالاتر از انتظار تحلیلگران بوده است.
این افزایش سود در شرایطی رخ داد که آرامکو برخلاف دورههای عادی، نفت بیشتری تولید نکرد؛ بلکه حجم تولید آن در سهماهه دوم حدود ۲۵ درصد کاهش یافت. با این حال، افزایش قیمت فروش نفت این کاهش را جبران کرد. قیمت واقعی نفت خام فروختهشده توسط آرامکو به طور میانگین به ۱۰۸.۱ دلار در هر بشکه رسید، در حالی که این رقم در سهماهه قبل ۷۶.۹ دلار و یک سال قبل حدود ۶۶.۷ دلار بود.
علاوه بر بخش تولید نفت، فعالیتهای پالایشی آرامکو نیز از شرایط بازار سود برد؛ بهطوری که سود عملیاتی بخش پاییندستی شرکت با افزایش حاشیه سود پالایش، رشد چشمگیری ثبت کرد. در نتیجه، بحران انرژی ناشی از جنگ نهتنها قیمت نفت خام، بلکه سودآوری زنجیره پالایش و محصولات نفتی را نیز تقویت کرد.
آرامکو؛ سپر مالی دولت عربستان
رونق آرامکو در شرایطی اهمیت بیشتری پیدا میکند که اقتصاد عربستان همزمان با فشار روبهرو شده است. دادههای اولیه نشان میدهد اقتصاد این کشور در سهماهه دوم سال ۲۰۲۶ حدود ۴.۸ درصد نسبت به سال قبل کوچک شده؛ افتی که عمدتا به کاهش فعالیتهای بخش نفتی مرتبط بوده است. به این ترتیب، یک شکاف قابل توجه شکل گرفته است: اقتصاد کل عربستان تضعیف شده، اما مهمترین شرکت و منبع درآمد دولت، به دلیل قیمت بالای نفت، قدرتمندتر شده است.
برای دولت ریاض، درآمد آرامکو همچنان نقش یک ضربهگیر مالی را ایفا میکند. این شرکت در نیمه نخست سال ۲۰۲۶ میلیاردها دلار از طریق مالیات، حق امتیاز و سود سهام به دولت منتقل کرده و به تامین هزینههای برنامههای اقتصادی عربستان، از جمله چشمانداز توسعهای «چشمانداز ۲۰۳۰»، کمک کرده است.
مدیریت بحران؛ دور زدن تنگه هرمز
یکی از عوامل مهم در حفظ درآمد آرامکو، توانایی این شرکت برای استفاده از مسیرهای جایگزین صادراتی بوده است. آرامکو اعلام کرده با استفاده از خط لوله شرق–غرب عربستان و مسیرهای جایگزین مرتبط با شبکههای انتقال منطقهای، توانسته بخشی از ریسک اختلال در تنگه هرمز را کاهش دهد.
با این حال، این راهحلها مصونیت کامل ایجاد نمیکنند. ادامه درگیری و گسترش ناامنی به مسیرهای دریایی و زیرساختهای منطقهای میتواند همین انعطاف لجستیکی را نیز تحت فشار قرار دهد.
رونق امروز، ریسک فردا
اگرچه جنگ و کاهش عرضه نفت در کوتاهمدت به سود عربستان و آرامکو تمام شده، اما این فرصت ذاتا شکننده است. ادامه بحران میتواند خطر حمله به زیرساختهای انرژی و مسیرهای صادراتی را افزایش دهد؛ اما از سوی دیگر، پایان تنشها نیز میتواند به کاهش سریع قیمت نفت منجر شود، زیرا با حذف «حق ریسک ژئوپلیتیک» از قیمت نفت و بازگشت عرضه، بازار ممکن است مسیر نزولی در پیش بگیرد.
علاوه بر این، افزایش احتمالی عرضه از سوی تولیدکنندگانی مانند امارات عربی متحده یا کاهش محدودیتهای صادراتی برخی اعضای اوپک میتواند فشار بیشتری بر قیمتها وارد کند.
به همین دلیل، جهش سود آرامکو بیشتر یک فرصت ناشی از شرایط استثنایی بازار انرژی است تا یک تحول پایدار. تحلیلگران هشدار دادهاند که وابستگی مالی عربستان همچنان به قیمت نفت بسیار بالاست؛ بهطوری که افت بلندمدت قیمت نفت میتواند فشار قابل توجهی بر بدهیها و بودجه این کشور وارد کند.
در نهایت، جنگ ایران برای عربستان یک تناقض اقتصادی ایجاد کرده است: بحران منطقهای که هزینههای سنگینی برای جهان دارد، در کوتاهمدت میلیاردها دلار درآمد اضافی برای آرامکو ایجاد کرده؛ اما همان بحران یادآوری میکند که آینده مالی ریاض همچنان به عاملی وابسته است که کنترل کامل آن در اختیار عربستان نیست: قیمت نفت.