این گفتگوها در پی آن صورت میگیرد که امارات در ماه اوت مبادلات مالی و تجاری خود با ایران را به حالت تعلیق درآورد و بر موضع سرسختانه خود تأکید کرد؛ موضعی که بر اساس آن، پس از حملات ایران به کشورهای حاشیه خلیج فارس، جلب اعتماد ایران مسیری بس دشوار و پرشیب و بهمثابه عبور از یک مسیر سعب العبور شده است.
شیخ خالد بن محمد بن زاید آل نهیان، ولیعهد ابوظبی، روز یکشنبه در حاشیه نشست سران بریکس در هند با مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران دیدار کرد؛ چند هفته پس از آن که امارات متحده عربی از تعلیق مبادلات تجاری و مالی با تهران خبر داده بود.
آگهی
آگهی
این گفتوگوها بالاترین سطح تماس میان دو کشور از زمان آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران به شمار میرود. در این مدت، امارات از طریق انور قرقاش، مشاور دیپلماتیک رئیس امارات، پیام خود را روشن کرده است؛ به گفته او «اعتماد کوهی است که باید از آن بالا برویم» و «جغرافیا برای ما هیچ گزینهای جز تعامل باقی نمیگذارد»، اما بازسازی اعتماد از دسترفته مستلزم آن است که این روابط بر اساس عملکرد سنجیده شوند نه بر پایه حرف.
دفتر رسانهای ابوظبی اعلام کرد دو طرف در این دیدار بر اهمیت حمایت از تلاشها برای کاهش تنشها و تقویت ثبات منطقهای تاکید کردند.
وزارت خارجه امارات متحده عربی ۱۹ اوت اعلام کرد که به دلیل تشدید تنشهای منطقهای، همه مبادلات تجاری و مالی خود با ایران را تا اطلاع ثانوی متوقف کرده است.
در همان بیانیه بر پایبندی امارات به گفتوگو و همکاری منطقهای نیز تاکید شده بود. گزارش منتشر شده از دیدار روز شنبه هیچ تغییری در محدودیتهای تجاری یا توافق مشخصی میان دو کشور را اعلام نکرد.
دنی سیترینوویچ، رئیس پیشین دایره پژوهش اطلاعات نظامی اسرائیل، در یادداشتی در شبکه ایکس نوشت که «با وجود همه کینهها و دلخوریها میان ابوظبی و تهران، رویکرد نوظهور کشورهای خلیج فارس و به طور خاص امارات هر روز روشنتر میشود: مدیریت خطر ایران به جای راندن تهران به گوشه رینگ».
به گفته این تحلیلگر امنیتی اسرائیلی، «این به معنای اعتماد نیست. بازسازی حتی حداقل سطح اعتماد میان دو طرف سالها زمان میبرد. اما از دید ابوظبی، حفظ کانالهای ارتباطی با تهران خود نوعی پوشش راهبردی است. امارات علاقه چندانی ندارد که درگیر نقش کشور خط مقدم در یک جنگ منطقهای دیگر شود».
درخواستها برای حفاظت از تجارت و انرژی
هر دو کشور عضو گروه بریکس هستند؛ ائتلاف اقتصادهای نوظهور که برزیل، روسیه، هند، چین و آفریقای جنوبی را در بر میگیرد.
آنها از بیانیه دهلی نو در پایان این نشست که روز شنبه تصویب شد، حمایت کردند؛ بیانیهای که نسبت به تشدید تنشها در خاورمیانه ابراز نگرانی کرد و خواستار «حداکثر خویشتنداری» شد.
در این بیانیه بر حفاظت از غیرنظامیان و زیرساختهای غیرنظامی، احترام به حاکمیت ملی و دستیابی به راهحلی پایدار از مسیر دیپلماسی تاکید شده است. رهبران همچنین بر همکاری برای تداوم جریان تجارت جهانی، زنجیرههای تامین و انرژی در چارچوب قوانین بینالمللی تاکید کردند.
شی جینپینگ، رئیسجمهور چین، از اعضای بریکس خواست برای برقراری صلح در منطقه کمک کنند و گفت چین در این مسیر با دیگر اعضا همکاری خواهد کرد.
این بیانیه همچنین وضع تعرفهها و تحریمهای یکجانبه را مورد انتقاد قرار داد و از تقویت سازوکارهای پرداخت و تجارت بینالمللی با استفاده از ارزهای ملی اعضا حمایت کرد.
پزشکیان روز یکشنبه در نشست تعاملی «بریکس پلاس» که اعضا را با کشورهای دعوتشده گرد هم میآورد، گفت حمله به زیرساختهای اقتصادی و انرژی هر کشور پیامدهایی فراتر از مرزهای آن خواهد داشت.
او گفت تحریمهای یکجانبه امنیت غذایی و رفاه مردم را تحت تاثیر قرار میدهد و خواستار استفاده گستردهتر از ارزهای ملی و نقش پررنگتر بانک توسعه جدید، نهاد مالی تاسیس شده از سوی کشورهای بریکس، شد.
برنامه گفتوگو درباره هرمز در عمان
پزشکیان جداگانه اعلام کرد وزیران خارجه عرب قرار است روز دوشنبه در مسقط گرد هم آیند تا توافقنامهای را برای ایجاد مسیر مشترک کشتیرانی ایران و عمان از طریق تنگه هرمز امضا کنند؛ اقدامی که بیتوجه به موضع واحد کشورهای عرب حوزه خلیج فارس درباره ضرورت باز بودن این تنگه برای کشتیرانی آزاد بینالمللی است.
انور قرقاش، مشاور دیپلماتیک رئیس امارات، چند روز پیش بر موضع قاطع کشورش تاکید کرد که امارات کنترل تنگه راهبردی هرمز توسط یک کشور واحد را نمیپذیرد و تهدید و حمله به نفتکشها در هنگام عبور از این آبراه حیاتی را غیرقابل قبول میداند.
قرقاش گفت: «صادرات انرژی ما گروگان گرفته نخواهد شد و نه تجارت و فعالیت اقتصادی ما».
پزشکیان در گفتوگویی که روز شنبه منتشر شد، گفت پس از آن سازمان بینالمللی دریانوردی از این توافق مطلع خواهد شد.
ایران پیشتر در ۵ اوت اعلام کرده بود که با عمان بر سر موقعیت مسیر پیشنهادی کشتیرانی به توافق رسیده است.
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه ایران، در آن زمان گفت این ترتیبات به تنهایی نمیتواند عبور و مرور امن کشتیها را تضمین کند، مادام که محاصره دریایی آمریکا و دیگر اقدامات علیه ایران ادامه دارد.
پزشکیان همچنین در گفتوگوی روز شنبه گفت ایران زمانی تنگه را دوباره باز خواهد کرد که ایالات متحده به محاصره و حملات خود پایان دهد. او هیچ زمانی برای بازگشایی این آبراه مشخص نکرد.
امیر تیموری، فرماندار قشم، روز یکشنبه اعلام کرد یک نفر پس از آن که یک کشتی تجاری در نزدیکی جزایر هنگام و قشم ایران هدف قرار گرفت کشته شده است. او منبع این حمله را مشخص نکرد.