بر اساس سندی که به رویت یورونیوز رسیده است کمیسیون اروپا قصد دارد نیازهای سوختی نیروهای نظامی را در برنامهریزی و ارزیابی ذخایر اضطراری نفت کشورهای عضو اتحادیه اروپا لحاظ کند.
کمیسیون اروپا از دولتهای عضو میخواهد به داشتن ذخایر اضطراری نفت بسنده نکنند و از تامین گازوئیل، سوخت هواپیما و دیگر فرآوردههای نفتی به میزان کافی برای تداوم فعالیت خدمات ضروری و عملیات نظامی در صورت بروز یک بحران طولانیمدت اطمینان حاصل کنند.
بر اساس ارزیابی کمیسیون اروپا در سال ۲۰۲۵ بیش از ۶۱ درصد کشورهای عضو اتحادیه اروپا اعلام کردهاند که در تامین سوخت کافی برای جابهجایی نیروهای نظامی در سراسر این قاره با مشکل روبهرو هستند. این وضعیت یکی از موانع عمده تحقق برنامه اتحادیه اروپا برای دستیابی به آمادگی نظامی تا سال ۲۰۳۰ به شمار میرود.
همزمان با ادامه جنگ روسیه علیه اوکراین در همسایگی اتحادیه اروپا و وقوع مجموعهای از حملات ترکیبی در هفتههای اخیر در سراسر این قاره آندریوس کوبیلیوس، کمیسر دفاع اتحادیه اروپا هشدار داده است که کشورهای عضو باید خود را برای افزایش چشمگیر مصرف سوخت نظامی در صورت وقوع جنگ آماده کنند.
او با تاکید بر اهمیت گازوئیل و سوخت هواپیما برای عملیات نظامی گفت که در صورت آغاز جنگ ناتو ممکن است تنها در ده روز نخست بحران ناچار به جابهجایی و تامین نیازهای لجستیکی ۱۰۰ هزار نیروی نظامی باشد.
تامین سوخت در چارچوب برنامههای دفاعی اروپا
در راهبرد جدید اتحادیه اروپا برای امنیت انرژی گنجاندن موضوع تامین نفت و فرآوردههای نفتی در برنامههای گستردهتر دفاعی و آمادگی راهبردی این اتحادیه اقدامی ضروری برای پیشگیری از خطرات احتمالی یا به حداقل رساندن آنها تلقی شده است.
بر اساس پیشنویس این سند که با هدف بازنگری در مقررات امنیت تامین نفت اتحادیه اروپا تدوین شده است دولتهای عضو باید میزان ذخایر اضطراری سوخت خود را ارزیابی کنند و بسنجند که آیا پالایشگاهها، بنادر، خطوط لوله و شبکههای توزیع آنها توان مقابله با اختلالات گسترده را دارند یا خیر.
یکی از مواردی که دولتهای عضو باید ارزیابی کنند ناهماهنگی احتمالی میان تغییرات مصرف سوخت از جمله افزایش تقاضای نظامی، و ظرفیت زنجیره تامین سوخت، بهویژه در مسیرهای جابهجایی نیروهای نظامی است.
بر اساس مقررات پیشنهادی کشورهای عضو اتحادیه اروپا موظف خواهند بود نیازهای سوختی نیروهای نظامی را در ارزیابیهای ملی خود از خطرات احتمالی لحاظ کنند. این ارزیابیها باید احتمال افزایش ناگهانی تقاضا برای سوخت و فشار همزمان ناشی از نیاز مصرفکنندگان غیرنظامی و نظامی را نیز در بر بگیرد.
نگرانی ناتو از کمبود ذخایر سوخت هواپیما در اروپا
نتایج مطالعه اخیر ناتو درباره امنیت انرژی نشان میدهد که کاهش ظرفیت صنعت پالایش نفت در اروپا افزایش یافته است و وابستگی به تامینکنندگان خارجی و ناکافی بودن ذخایر سوخت هواپیما میتواند توان اتحادیه اروپا برای تامین سوخت مورد نیاز نیروهای مسلح را به خطر بیندازد.
در این مطالعه آمده است که کشورهای اروپایی عضو ناتو با کمبود ساختاری سوخت هواپیما مواجهاند. این فرآورده نفتی همچنین بیش از سایر انواع سوخت احتمال دارد که تقاضا برای آن تا سال ۲۰۵۰ در سطح کنونی باقی بماند یا حتی افزایش یابد.
این در حالی است که ذخایر سوخت هواپیما در مقایسه با دیگر فرآوردههای نفتی پاسخگوی کوتاهترین دوره مصرف یعنی تنها ۴۹ روز است.
بر اساس این مطالعه اروپا بین ۲۷ تا ۳۰ درصد سوخت هواپیمای مورد نیاز خود را از خارج از این قاره وارد میکند؛ وابستگی که آن را در برابر اختلال در عرضه از سوی تامینکنندگان خارجی آسیبپذیر میکند.
افزون بر این بخش عمده واردات سوخت هواپیما از شمار محدودی از تامینکنندگان صورت میگیرد؛ بهطوری که ۳۶ درصد واردات از خارج اروپا تنها از یک تامینکننده و ۶۵ درصد آن از سه کشور تامین میشود.
ارزیابی ظرفیت پالایشگاههای نفت اروپا
در حالی که کشورهای عضو اتحادیه اروپا برای کاهش انتشار کربن در بخش صنعت تلاش میکنند ظرفیت پالایش نفت که از اهمیت راهبردی برخوردار است، رو به کاهش است. این روند نگرانیهایی را درباره پیامدهای تضعیف صنعت پالایش نفت اروپا برای امنیت ملی کشورهای عضو ایجاد کرده است.
با وجود تلاشها برای تسریع گذار انرژی در چارچوب جدید امنیت انرژی اتحادیه اروپا توجه ویژهای به پالایشگاههای نفت شده است؛ صنعتی که در نزدیک به دو دهه گذشته در اروپا رو به افول بوده است.
دن یورگنسن، کمیسر انرژی اتحادیه اروپا پس از نشستی درباره وضعیت پالایشگاهها با حضور آندریوس کوبیلیوس، کمیسر دفاع این اتحادیه گفت: «باید این روند را معکوس کنیم و از وجود ظرفیت کافی و انعطافپذیر پالایش نفت در اروپا هم برای امروز و هم برای آینده اطمینان حاصل کنیم. این فقط مسئله رقابتپذیری اقتصادی نیست بلکه مسئله امنیت نیز هست.»
حتی اگر کشورهای عضو اتحادیه اروپا به نفت خام دسترسی داشته باشند همچنان به ظرفیت پالایشی کافی برای تولید گازوئیل، بنزین و سوخت هواپیمای مورد نیاز بخشهای حملونقل، صنعت و دفاع نیاز دارند.
بر اساس پیشنویس این سند دولتهای عضو باید فهرستی از پالایشگاههای خود تهیه کنند، ظرفیت تولید آنها را بسنجند و موارد مهم تعطیلی، توسعه و سرمایهگذاریهای برنامهریزیشده در این بخش را گزارش دهند.
کمیسیون اروپا همچنین از دولتهای عضو میخواهد پیامدهای از دست رفتن زیرساختهای حیاتی و وابستگی بیش از حد به شمار محدودی از تامینکنندگان خارجی را بررسی کنند.
این سند نشان میدهد که یکی از نگرانیهای کمیسیون اروپا تبدیل شدن کاهش ظرفیت پالایش نفت در کشورهای عضو به یک نقطهضعف راهبردی است که جبران آن در زمان بحران بهسادگی امکانپذیر نخواهد بود.
بر اساس این پیشنویس، کشورهای عضو همچنین باید میزان وابستگی خود به هر یک از تامینکنندگان خارجی نفت خام، گازوئیل، بنزین و سوخت هواپیما را مشخص کنند.
هدف از این اقدام بررسی چگونگی تغییر این وابستگیها در پنج سال آینده و ارزیابی پیامدهای توقف ناگهانی عرضه از سوی یکی از تامینکنندگان عمده است.
به اینستاگرام یورونیوز فارسی بپیوندید
میزان آمادگی کشورهای عضو اتحادیه اروپا برای مقابله با شرایط اضطراری نیز ممکن است با نظارت دقیقتری همراه شود.
بر اساس این سند دولتهای عضو باید ضمن ارزیابی خطرات احتمالی در سطح ملی، برنامههایی برای آمادگی و مقابله با حملات فیزیکی، تهدیدهای سایبری، شرایط جوی شدید و اختلالات طولانیمدت در چندین مسیر تامین سوخت تدوین کنند. موضوع مالکیت زیرساختهای حیاتی نیز باید در این ارزیابیها لحاظ شود.