تام بیلی، هنرمند مستقر در بریستول، شش هفته را صرف غرق شدن در منطقه ای کرده که از تقریبا هر نقطه دیگری روی زمین سریع تر در حال تغییر است.
تام بیلی، تئاترساز بریتانیایی، وقتی در ماه مارس از مرز نروژ و روسیه راهافتاد، یک چادر، یک اجاق سوختی و تجهیزات کافی برای دوام آوردن در دماهایی از منفی ۳۰ تا مثبت ۱۵ درجه سانتیگراد داشت و در عین حال هیچ نمایشی آماده اجرا نداشت. هدفش هم همین بود.
آگهی
آگهی
بیلی که ساکن بریستول است و در قالب شرکت تئاتری MECHANIMAL کار میکند، بیش از ۶۰۰ کیلومتر را در نواحی مرزی قطب شمال میان نروژ، فنلاند و سوئد با اسکی، سورتمه، پیاده و قایق طی کرد.
این سفر دوماهه که «آستانه؛ سفری نو و وحشی در مرزها» نام گرفته، ۲۷ مه در جشنواره بینالمللی تئاتر استامسوند در جزایر لوفوتن به پایان رسید.
بیلی در گفتوگو با یورونیوز ارث از اسولوئر در جزایر لوفوتن و از طریق تماس ویدیویی میگوید: «من تئاترساز و هنرمند محیطزیست هستم و به ساختن آثاری درباره طبیعت و تغییرات اقلیمی علاقه زیادی دارم. در چند سال اخیر تمرکز بیشتری بر این بوده که در دوران اقلیم در حال تغییر چگونه میتوان با آثار سفر کرد و آنها را تور برد.»
بیلی به جای آن که با هواپیما به مقصد برود، تصمیم گرفت عملا از دل چشمانداز عبور کند؛ حدود شش هفته را صرف گذر از جنگلهای دورافتاده، دریاچههای یخزده و رشتهکوههای ساحلی کرد و در این مسیر با جوامع سامی، ساکنان محلی، هنرمندان و پژوهشگران دیدار داشت.
او میگوید: «در تورهای تئاتری به طور سنتی معمولا با هواپیما یا ماشین جایی میرویم و فقط از میان مکانها عبور میکنیم، بدون این که ارتباط چندانی با خود سرزمین برقرار کنیم.»
او اضافه میکند: «این روشی است برای این که سرزمینی را که میخواهم درباره آن حرف بزنم واقعا به رسمیت بشناسم و آن را بررسی کنم.»
**'**آیا وقت آن رسیده که طبیعت را از نظر حقوقی به عنوان تصمیمگیرنده وارد کنیم؟
این سفر به همان اندازه که یک جستوجوی هنری است، پرسشی سیاسی هم هست. بیلی در حال بررسی این است که شتاب گرفتن تغییرات در قطب شمال چه معنایی برای مردمی که آنجا زندگی میکنند دارد و این که چه کسی، یا چه چیزی، باید در تصمیمگیری درباره آینده این منطقه حق اظهار نظر داشته باشد.
او توضیح میدهد: «هرچه زمین گرمتر میشود و اقلیم تغییر میکند، منابع و دریا در دسترس قرار میگیرند و این پرسش مطرح میشود که مالکیت، تقسیم منابع و حاکمیت چگونه باید باشد.»
او همچنین به جنبش «حقوق برای طبیعت» اشاره میکند.
او میپرسد: «آیا وقت آن نرسیده که طبیعت را از نظر حقوقی به عنوان یکی از تصمیمگیرندگان و صاحبحق در تمام تصمیمهایی که درباره قطب شمال میگیریم وارد کنیم؟ اگر دریا، یا گوزن شمالی، یا گلسنگ میتوانستند نمایندهای داشته باشند، آن چه شکلی پیدا میکرد؟»
او میگوید: «واکنشهای محلی به این سفر در مجموع مثبت بوده است.»
او ادامه میدهد: «شاید قدردانی از این باشد که کاری را کمی آهستهتر انجام میدهم؛ کاری که بیشتر درباره گوش دادن به مردم منطقه و واقعا درگیر شدن با چشمانداز، مردم و فرهنگ طی چند هفته تا چند ماه است.»
بهار گرم قطب شمال سفر را خطرناک کرده است
این سفر اصلا آسان نبود. بهاری غیرعادی و گرم باعث شده بود برف اغلب نرم و شل باشد و حرکت کردن را بسیار سختتر از آنچه انتظار میرفت کند.
در نهایت بیلی شبها سفر میکرد، زمانی که دما پایین میآید و برف دوباره یخ میزند، و روزها در چادرش میخوابید.
فقط برپا کردن و جمع کردن اردوگاه روزانه چهار تا پنج ساعت وقت میگرفت؛ از جمله آب کردن برف برای آب آشامیدنی که هر بار حدود یک ساعت طول میکشید. او میگوید: «هوا واقعا سرد بوده، بعضی روزها بسیار طولانی بوده و کشیدن آن سورتمه به شکل استثنایی سخت بوده است.»
برگزیت لایهای غیرمنتظره از پیچیدگی به ماجرا اضافه کرده است. به عنوان یک شهروند بریتانیا، بیلی مشمول محدودیت ۹۰ روزه برای اقامت در منطقه شینگن است. او میگوید: «مرزها این روزها خیلی در ذهن من هستند. باید خیلی مراقب باشم که مدت سفر و روزهای رفتوآمد به بریتانیا را محدود کنم.»
نمایشی که هنوز در راه است
خود این سفر نقش تحقیق را دارد. قرار است یک اثر نمایشی کامل که با همکاری ناتاشا سونچایلد، طراح گروه که در مدت سفر بیلی به عنوان هنرمند مقیم در کیرکنس نروژ کار میکرد، ساخته میشود، در صورت تامین بودجه در سال ۲۰۲۷ برای نخستین بار روی صحنه برود.
بیلی در این که این پروژه بتواند الگو برای دیگران شود محتاط است. او میگوید: «انتظار ندارم این به الگویی قابل اجرا برای همه پروژهها تبدیل شود.»
با این حال او معتقد است بحثها درباره تورهای سبز بیش از حد روی محاسبه صرف کربن متمرکز شده و کمتر به بازاندیشی رابطه میان تولید هنری و جهان طبیعی میپردازد.
او استدلال میکند: «گاهی احساس میکنم در این ذهنیت گیر کردهایم که کار مثل همیشه ادامه پیدا کند و فقط مثلا به جای هواپیما با قطار سفر کنیم. این چندان به طور اساسی با آن تغییرات عظیمی که تغییر اقلیم به همراه دارد و فرصتهای بازاندیشی رابطهمان با این سیاره را فراهم میکند، روبهرو نمیشود.»
سوال بزرگتر او این است که آیا تئاتر میتواند از ساختن آثاری درباره طبیعت فراتر برود و به ساختن آثاری در کنار و با خود طبیعت برسد.
او میگوید: «شاید همین حالا انجام یک سفر طولانی در دل طبیعت، آن هم گاهی در لباس گوزن شمالی، ایدهای احمقانه باشد، اما ممکن است پنج سال دیگر پرسشی بسیار عملی و بهموقع تلقی شود.»
بیلی نخستین ارائه عمومی از موادی را که در طول سفر گردآوری کرده بود ۲۷ مه در جشنواره بینالمللی تئاتر استامسوند انجام داد. انتظار میرود اجرای کامل تا تابستان ۲۰۲۷ برای ارائه آماده شود.