«هوا خیلی گرم شده»؛ آب شدن یخ ماهیگیران سنتی گرینلند را به سمت روش‌های آلاینده می‌راند

هلگی آرگیل، ماهیگیر، دیگر نمی‌داند در فیوردهای گرینلند چه انتظاری باید داشته باشد؛ جاهایی که تا پنج روز پیاپی را روی قایقش، همراه سگش مالی و شفق قطبی همیشه در حال تغییر در آسمان، می‌گذراند.

آگهی

آگهی

سال گذشته قایقش در میان یخ‌هایی که از یخچال طبیعی نزدیک جدا شده بود گیر کرد. امسال برعکس، همه چیز خیلی پرباران بوده است. درآمدش هم به همین اندازه غیرقابل پیش‌بینی است. یک بار خروج به دریا ممکن است حدود ۱۰۰ هزار کرون دانمارک (نزدیک ۱۳ هزار و ۴۰۰ یورو) نصیبش کند، یا هیچ.

اقلیم به‌سرعت در حال تغییر قطب شمال پرسش‌های بیشتری پیش روی گرینلند گذاشته؛ سرزمین خودگردان دانمارک که علاقه دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور وقت آمریکا، برای مالکیت آن، این سرزمین را به لرزه انداخت.

در حالی که رویکرد ترامپ به گرینلند تغییر کرده، جهان نتوانسته اثرات تغییر اقلیم را کند کند. قطب شمال سریع‌تر از هر نقطه دیگری در جهان در حال گرم شدن است؛ روندی که سوختن نفت، گاز و زغال‌سنگ آن را پیش می‌برد.

هنوز کسی نمی‌داند این روند برای صنعتی که موتور اصلی اقتصاد گرینلند است، یعنی ماهیگیری، چه معنایی خواهد داشت. ماهیگیری تا ۹۵ درصد صادرات این سرزمین را تشکیل می‌دهد؛ بخش زیادی از آن راهی بزرگ‌ترین بازار گرینلند یعنی چین و همچنین ایالات متحده، ژاپن و اروپا می‌شود.

نابودی یخ‌های دریایی قطب شمال

آرگیل که برای مقابله با باد منجمدکننده پلیور پشمی به تن کرده، توضیح می‌دهد چگونه برای صید هالیبوت و کاد تور می‌اندازد. صیدهای مهم دیگر میگو و خرچنگ برفی است که همراه پاهایشان می‌توانند بیش از یک متر طول داشته باشند.

ماهیگیران سنتی روی یخ دریا که نیمی از صنعت محلی را تشکیل می‌دهند، شدیدترین تغییرات را در شیوه صید خود تجربه می‌کنند.

کارل سندگرین، رئیس مرکز آیس‌فیورد در شهر ایلیولیسات که تغییرات اقلیمی منطقه را ثبت می‌کند، به یاد می‌آورد و می‌گوید: «پدرم روی یخ دریا ماهیگیری می‌کرد؛ یخی که یک و نیم متر ضخامت داشت.»

به گفته سندگرین، آن یخ‌های دریایی از حدود سال ۱۹۹۷ شروع به نابود شدن کرد و ماهیگیرانی که برای صید در یخ سوراخ می‌کردند، کم‌کم به ماهیگیری با قایق روی آوردند. استفاده از قایق اجازه می‌دهد ماهیگیران به مناطق بزرگ‌تری دسترسی پیدا کنند، اما این کار می‌تواند هزینه‌های اضافی و آلودگی به همراه داشته باشد؛ آلودگی‌ای که روند گرم شدن را تسریع می‌کند.

ممکن است ماهیگیران سنتی به سمت صید تجاری رانده شوند

ماهیگیری بافت اجتماعی جوامع گرینلند را شکل داده است. بندری که ماهیگیران برای فروش صیدشان به آن برمی‌گردند، در قلب هر شهر یا روستا قرار دارد. پیش از راهی دریا شدن، بعضی ماهیگیران جعبه‌هایی از شرکت‌های ماهیگیری جزیره می‌گیرند تا صیدشان را در آن بسته‌بندی کنند؛ در نووک، پایتخت، این جعبه‌ها با جرثقیل از قایق بالا کشیده و به کارخانه ماهی منتقل می‌شود.

توکه بینزر، مدیرعامل رویال گرینلند، بزرگ‌ترین کارفرمای جزیره، می‌گوید هر روز بیشتر از آینده‌ای با یخ‌های دریایی بسیار کمتر نگران می‌شود؛ آینده‌ای که می‌تواند ماهیگیران سنتی را به سوی جوامع بزرگ‌تر و در نهایت به صف صیادان تجاری سوق دهد.

بینزر می‌گوید چالش اکنون این است که چگونه از ماهیگیران سنتی حمایت شود وقتی گاهی «برای حرکت با قایق، یخ بیش از حد زیاد است و برای رفتن روی آن، بیش از حد کم». او می‌افزاید این بی‌ثباتی از همین حالا «مشکل بزرگی» ایجاد کرده است.

بینزر می‌گوید شرکت رویال گرینلند از همین حالا به ماهیگیران وام می‌دهد تا قایق بخرند و آنان این وام را با فروش صید خود بازپرداخت می‌کنند.

بوریس ورم، کارشناس تنوع زیستی دریایی در دانشگاه دالهوزی کانادا، می‌گوید اگر همه به صید با قایق رو بیاورند، این کار شاید از نظر اقتصادی کمک‌کننده باشد اما می‌تواند به صید بی‌رویه منجر شود.

بینزر می‌گوید در گرینلند از همین حالا نشانه‌های صید بیش از حد در نزدیکی ساحل دیده می‌شود، چون اندازه هالیبوت‌ها رو به کوچک‌تر شدن است. ورم نیز این موضوع را تایید می‌کند و آن را نشانه کلاسیک صید بی‌رویه می‌داند؛ وضعیتی که در آن ماهی‌های بزرگ‌تر صید می‌شوند و کوچک‌ترها و جوان‌ترها باقی می‌مانند.

به گفته ورم، با عقب‌نشینی یخ‌ها و دسترس‌پذیرتر شدن ماهی، این مشکل می‌تواند بدتر شود. او می‌افزاید با گرم‌تر شدن هوا، بارش باران و ذوب یخ افزایش می‌یابد و مواد غذایی بیشتری برای پلانکتون‌ها به دریا می‌رسد؛ موجوداتی که خوراک ماهی‌ها هستند و می‌توانند موجب افزایش ذخایر ماهی شوند.

با این حال او هشدار می‌دهد که رفتار ماهی‌ها دیگر شاید مانند گذشته «قابل پیش‌بینی» نباشد؛ مثلا ممکن است اگر دیگر نتوانند از جلبکی که زیر یخ دریا رشد می‌کند تغذیه کنند، به دنبال منابع غذایی تازه بروند.

گزینه‌های اندک فراتر از ماهیگیری

آرگیل روی قایقش در نزدیکی نووک به چالش دیگری فکر می‌کند: هوای گرم باعث شده برخی ماهی‌ها برای یافتن آب‌های سردتر به عمق بیشتری بروند و صیدشان سخت‌تر شود.

او در حالی که به تپه‌های اطراف فیورد نگاه می‌کند، می‌گوید: «هوا خیلی گرم است. نمی‌دانم ماهی‌ها کجا می‌روند، اما زیاد نیستند.»

در گرینلند گزینه‌های فراتر از ماهیگیری هنوز بسیار محدود است. گردشگری رو به افزایش است اما هنوز فاصله زیادی تا تبدیل شدن به بخش مهمی از اقتصاد دارد.

سنت نیز در مرکز نگرانی‌ها از تغییر اقلیم قرار دارد. سورتمه‌ران‌های سگ‌کش از همین حالا در زمان نبود یخ دریایی ناچارند فقط روی خشکی حرکت کنند.

کن یاکوبسن، مدیر کارخانه رویال گرینلند در نووک، می‌گوید: «برای بسیاری از مردم گرینلند این که بتوانند به دریا بروند و دریانوردی کنند واقعا مهم است.» او می‌افزاید ماهیگیری «مهم‌ترین» چیز است.

او می‌گوید تنها در پایتخت در طول تابستان بیش از هزار قایق در بندر پهلو می‌گیرند؛ در سرزمینی که کل جمعیتش کمی بیش از ۵۰ هزار نفر است.